Jump to content

Գունտուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Գունտուր
16°18′0″N 80°27′0″E / 16.30000°N 80.45000°E / 16.30000; 80.45000
ԵրկիրՀնդկաստան Հնդկաստան
ՀամայնքGuntur district?
Մակերես45,79 կմ²
ԲԾՄ30±1 մետր
Պաշտոնական լեզուտելուգու[1]
Բնակչություն▲647 508 մարդ (2011)[2]
Ժամային գոտիՀնդկաստանի ստանդարտ ժամ[3]
Հեռախոսային կոդ0863
Փոստային դասիչ522002–522006
Պաշտոնական կայքgunturcorporation.org
Գունտուր (Հնդկաստան)##
Գունտուր (Հնդկաստան)

Գունտուր, տեղական ուղղագրությամբ՝ Գունտուրու, քաղաք Հնդկաստանի Անդհրա Պրադեշ նահանգում, Գունտուր շրջանի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքը Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի մաս է կազմում և գտնվում է Արևելյան առափնյա հարթավայրերում՝ նահանգի մայրաքաղաք Ամարավատիից մոտ 14 մղոն (23 կմ) դեպի հարավ-արևմուտք։ Ըստ Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Գունտուրն ունեցել է 743,354 բնակիչ՝ դառնալով նահանգի երրորդ ամենաբնակեցված քաղաքը[4], զբաղեցնելով 159,46 քառակուսի կիլոմետր (61,57 քառակուսի մղոն) տարածք։ Քաղաքը նահանգի սիրտն է՝ տեղակայված լինելով Անդհրա Պրադեշի կենտրոնում և հանդիսանալով տարբեր տարածաշրջաններ կապող կենտրոնական հանգույց։

Քաղաքում տեղակայված են բազմաթիվ պետական կառավարական գրասենյակներ և գործակալություններ՝ շրջկենտրոն լինելու և մայրաքաղաք Ամարավատիին մոտ գտնվելու շնորհիվ։ Քաղաքը գտնվում է ազգային մայրաքաղաք Նյու Դելիից մոտ 1100 մղոն դեպի հարավ։ Այն դասակարգվում է որպես Y-կարգի քաղաք՝ համաձայն Յոթերորդ կենտրոնական վճարային հանձնաժողովի[5]։ Այն աշխարհի 24-րդ և Հնդկաստանի 11-րդ ամենախիտ բնակեցված քաղաքն է[6]։ Ներկայումս Գունտուրի բնակչությունը գնահատվում է մոտ 0,9 միլիոն[7]։

Գունտուրը չիլի պղպեղի, բամբակի և ծխախոտի արտահանման խոշոր հանգույց է և ունի Ասիայի ամենամեծ չիլի պղպեղի շուկան[8]։ Այն նաև տրանսպորտի, կրթության, բժշկության և առևտրային գործունեության կարևորագույն կենտրոն է նահանգում[9]։ Քաղաքի մոտակայքում գտնվող հնագույն տաճարներն ու վայրերը ներառում են Կոնդավիդու ամրոցը, Ամարեսվարասվամի տաճարը, Ունդավալի քարանձավները և Պեդակականիի Սրի Բրամարամբհա Մալեսվարա Սվամի տաճարը։

Ստուգաբանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանսկրիտ փաստաթղթերում Գունտուրը հիշատակվում էր որպես Գարտապուրի: Տելուգու լեզվով «Guntlapuri» նշանակում է «ջրավազաններով շրջապատված վայր»[10]։ Բնակավայրը հավանաբար եղել է լճակի (տելուգու՝ «gunta») մոտ, հետևաբար «gunta uru» նշանակում է «լճակի գյուղ»։ Մեկ այլ աղբյուր մատնանշում է «kunta»-ն՝ որպես հողի չափման միավոր, որը կարող էր վերափոխվել «kunta uru»-ի, իսկ ավելի ուշ՝ «Գոնտուր»[11]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնագույն վեդայական պուրանները, որոնք թվագրվում են մինչև Տրետա Յուգա և Դվապարա Յուգա ժամանակաշրջանները, հիշատակում են Սիտանագարամը և Գունտուրի մոտակայքում գտնվող Գուտիկոնդա քարանձավները[12]։ Այս տարածաշրջանը պատմականորեն հայտնի է եղել բուդդայականությամբ. առաջին Կալաչակրա արարողությունը կատարել է հենց Գաութամա Բուդդան[13]։ Ագաստյեշվարա տաճարը քաղաքի հնագույն տաճարներից մեկն է, ըստ տեղական լեգենդի՝ Ագաստյան, այն կառուցել է Տրետա Յուգայում՝ «սվայամբհու լինգայի» (ինքնաստեղծ սրբապատկեր) շուրջը։ 2018 թվականին տաճարի տարածքում հայտնաբերված Նագա Մուչալինդա քանդակի վրայի արձանագրությունները գրված են նագալիպիով՝ մ.թ. 3-րդ դարի հնագույն գրով։ Այս հայտնագործության հիման վրա հնագետ և բուդդայականագետ Էմանի Սիվանագի Ռեդին կարծում է, որ այս տարածաշրջանը ծառայել է որպես բուդդայական վայր՝ Նագարջունակոնդային զուգահեռ[14]։

Գունտուրի մասին ամենավաղ հիշատակումը հանդիպում է Վենգի Չալուկյան արքա Ամմարաջա I-ի (մ.թ. 922–929 թթ.) արձանագրություններում[10]։ Ըստ Ռամաչանդրա Ագրահարամի Սրի Նարասիմհա Սվամի տաճարի արձանագրության՝ Գաջապատի արքա Կապիլեսվարա Գաջապատիի տեղական կառավարիչ Տիրումալա Դասա Մահապատրան 1485 թվականին նվիրատվություններ է կատարել Մուլաստհա Մալիկարջունա Դևա տաճարին[15]։

Մինչ բրիտանական տիրապետությունը (Բրիտանական Ռաջ), Գունտուրը կառավարվել է Սատավահանների, Անդհրա Իկշվակուների, Վիշնուկունդինների, Պալլավների, Վենգի Չալուկյանների, Կակատիա արքաների, Ռեդդի արքաների, Գաջապատի արքաների, Վիջայանագարի արքաների, Հայդարաբադի նիզամների, Ֆրանսիական Հնդկաստանի և Բրիտանական Արևելահնդկական ընկերության կողմից[16]։ Բրիտանական Արևելահնդկական ընկերությունը 1788 թվականին գրավեց Կոնդավիդու ամրոցը, սակայն 19-րդ դարի սկզբին լքեց այն հօգուտ Գունտուրի, որը դարձավ իր անունով կոչվող շրջանի կենտրոնը։ Շրջանը լուծարվեց 1859 թվականին և վերակազմավորվեց 1904 թվականին։

1890 թվականին երկաթուղային կապի բացման շնորհիվ քաղաքն արագորեն դարձավ շրջակա գյուղական տարածքների գյուղմթերքի խոշոր շուկա։ Ընդլայնումը շարունակվեց նաև անկախացումից հետո և կենտրոնացավ այն տարածքում, որն այժմ կոչվում է Նոր Գունտուր՝ ներառելով բազմաթիվ քաղաքային թաղամասեր, ինչպիսիք են Բրոդիպետը, Արունդելպետը և արվարձանային տարածքները՝ Պատաբհիպուրամը, Չանդրամուլինագարը, Սիտարամանագարը և Բրինդավան Գարդենսը։ 2012 թվականին քաղաքի սահմաններն ընդլայնվեցին՝ միավորելով շրջակա տասը գյուղերը, ներառյալ Նալլապադուն, Պեդապալակալուրուն, Անկիրեդիպալեմը, Ադավիտակելապադուն, Գորանտլան, Պոտուրուն, Չոուդավարամը, Էտուկուրուն, Բուդամպադուն և Ռեդիպալեմը[17]։

Գունտուրում հիմնադրվել է Բարձրագույն դատարանը, երբ ձևավորվեց Անդհրա նահանգը[18]։ Անդհրա Պրադեշի կազմավորումից հետո այն տեղափոխվեց Հայդարաբադ[19]։ Նահանգի մասնատումից հետո նոր բարձրագույն դատարան է հիմնվել մնացյալ նահանգի մայրաքաղաքային շրջանում՝ Գունտուրի մոտակայքում[20]։

Գունտուրը հանդիսանում է հելիումի հայտնաբերման վայրը։ Ֆրանսիացի աստղագետ Պիեռ Ժանսենը հելիումը հայտնաբերել է 1869 թվականին՝ 1868 թվականի օգոստոսի 18-ի արևի խավարման դիտարկումների հիման վրա[21][22]։ Բացի այդ, Գունտուրից Ալեն Օլիվեր Բեկերի ընտանիքը «Տիտանիկ» նավի աղետից փրկվածների թվում էր[23]։

Աշխարհագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Պատկեր:Hills-near-Guntur-City.jpg
Scenic hills to the West of the city

Գունտուրը գտնվում է հյուսիսային լայնության 16.29° և արևելյան երկայնության 80.43° կոորդինատներում[24]։ Այն ունի 33 մետր (108 ֆուտ) միջին բարձրություն ծովի մակարդակից և գտնվում է հարթավայրում: Շրջակա արվարձաններում կան մի քանի բլուրներ, իսկ քաղաքի հյուսիս-արևմուտքում գտնվում է Պերեչերլա արգելոցային անտառը: Գունտուրը գտնվում է Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաք Ամարավատիից մոտավորապես 30 կիլոմետր (19 մղոն) դեպի հարավ:

Կլիմա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Կյոպպեն-Գեյգերի կլիմայի դասակարգման համակարգի՝ Գունտուրի կլիման արևադարձային է՝ չոր ձմեռներով: Միջին ջերմաստիճանը տաքից մինչև շոգ է ողջ տարվա ընթացքում: Ամառային սեզոնը, հատկապես մայիս և հունիս ամիսները, առանձնանում են ամենաբարձր ջերմաստիճաններով, որոնց սովորաբար հաջորդում են մուսսոնային անձրևները: Ձմեռային սեզոնի ընթացքում, որը տևում է նոյեմբերից փետրվար, եղանակը սովորաբար չոր է՝ քիչ տեղումներով կամ առանց դրանց: Ամենախոնավ ամիսը հուլիսն է: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 28.5 °C է, իսկ տարեկան տեղումները՝ մոտ 905 միլիմետր: Անձրևային սեզոնին, որը սկսվում է հունիսի սկզբին մուսսոններով, տարածաշրջանում տարածված են փոթորիկները և ցիկլոնները: Ցիկլոնները կարող են տեղի ունենալ տարվա ցանկացած ժամանակ, բայց առավել հաճախ հանդիպում են մայիսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում[25]։

Գունտուրը Հնդկաստանում ճանաչվել է 11-րդ լավագույն «Մաքուր օդով ազգային քաղաքը» (300,000-ից 1,000,000 բնակչություն ունեցող քաղաքների կատեգորիայում)։ Գունտուրը Հնդկաստանում ճանաչվել է 11-րդ լավագույն «Մաքուր օդով ազգային քաղաքը» (300,000-ից 1,000,000 բնակչություն ունեցող քաղաքների կատեգորիայում)[26]։

Ժողովրդագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնվելով Հնդկաստանի 2011 թվականի մարդահամարի վրա՝ 2012 թվականին հարակից գյուղերի միավորումից հետո Գունտուրն ուներ 743,354 բնակիչ[4]։ 2023 թվականի գնահատականներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 981,000[27]։ Այն դասակարգվում է որպես Y-կարգի քաղաք՝ համաձայն Յոթերորդ կենտրոնական վճարային հանձնաժողովի[28]։

Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների (նախքան քաղաքի ընդլայնումը)՝ տելուգուն ամենատարածված լեզուն է՝ 545,928 կրողներով, որին հաջորդում է ուրդուն՝ 109,574 կրողներով: Զգալի փոքրամասնությունը խոսում է հինդի, օդիա և թամիլերեն լեզուներով[29]։ Կրոնական կազմը հետևյալն է՝ հինդուիստներ՝ 522,030 (77.91%), մուսուլմաններ՝ 120,974 (18.05%), քրիստոնյաներ՝ 21,787 (3.25%), ջայնիստներ՝ 2,312 (0.35%), այլ/չնշված՝ 2,605 (0.82%)[30]: Իսրայելի կորուսյալ ցեղերից մեկը, որը կոչվում է Բենե Էֆրաիմ, ներկայացված է Գունտուրում՝ Չեբրոլուի մոտակայքում գտնվող Կոթարեդիպալեմում գործում է հրեական սինագոգ[31]։

Կառավարում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքային վարչակազմ և քաղաքականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գոնտուրի մունիցիպալ կորպորացիայի գրասենյակ

Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիայի գրասենյակ

Քաղաքի տեղական ինքնակառավարման մարմինը Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիան է, որն ավելի քան 150 տարեկան է և հանդիսանում է Հնդկաստանի հնագույն մունիցիպալիտետներից մեկը[32]։ Այն կազմավորվել է 1886 թվականին, երբ քաղաքն ուներ 25,000 բնակիչ։ Քաղաքը 1891-ին ստացել է երրորդ կարգի մունիցիպալիտետի կարգավիճակ, 1917-ին՝ առաջին կարգի, 1952-ին՝ հատուկ կարգի, իսկ 1960-ին՝ ընտրովի կարգի մունիցիպալիտետի կարգավիճակ։ 1994 թվականին Գունտուրը վերակազմավորվեց որպես մունիցիպալ կորպորացիա, և նրա առաջին տեղական ընտրությունները կայացան 1995 թվականին[33]։ Քաղաքը բաժանված է 57 վարչական շրջանների[34]։ 2018–19 ֆինանսական տարվա ընթացքում կորպորացիայի բյուջեն կազմել է 10,23 միլիարդ ռուփի[35]։

Գունտուրը նահանգի այն երեսունմեկ քաղաքներից մեկն է, որը մասնակցում է ջրամատակարարման և կոյուղու ծառայությունների առաքելությանը, որը հայտնի է որպես «Վերակենդանացման և քաղաքային վերափոխման Ատալ առաքելություն»[36]։ «Swachh Bharat» առաքելության շրջանակներում քաղաքը ստացել է բացօթյա արտաթորումից զերծ տարածքի հավաստագիր[37]։ 2023 թվականի «Swachh Survekshan» վարկանիշային աղյուսակում Գունտուրը Հնդկաստանում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը[38]՝ զգալի առաջընթաց գրանցելով 2018 թվականի 129-րդ հորիզոնականից հետո[39]։

Շրջանային դատարանի համալիր

Գունտուրը հանդիսանում է Գունտուրի վարչական բաժանմունքի Արևելյան և Արևմտյան մանդալների կենտրոնը[40]։ Քաղաքը Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի զարգացման մարմնի կարևոր մասն է[41]։ Դաշնային կառավարությունում այն ներկայացված է Գունտուրի Լոկ Սաբհայի ընտրատարածքով[42], իսկ նահանգային մակարդակով՝ Գունտուրի Արևելյան և Արևմտյան օրենսդիր ժողովի ընտրատարածքներով։

Այլ գրասենյակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես Անդհրա Պրադեշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի մաս՝ Գունտուրում տեղակայված են բազմաթիվ նահանգային գրասենյակներ և գործակալություններ, ինչպիսիք են Անդհրա Պրադեշի անտառային դեպարտամենտը, գյուղատնտեսական մարքեթինգի դեպարտամենտը և հանցագործությունների հետաքննության բաժնի տարածաշրջանային գրասենյակը[43]։ Նահանգի դատական վերահսկողության գրասենյակները գտնվում են Նագարամպալեմում[44]։ Ազգային կուրսանտական կորպուսի Գունտուրի խումբը տեղակայված է Սյամալանագարում[45]։ Քաղաքում գործում է նաև Հնդկական բանակի համալրման և վերապատրաստման կենտրոն[46]։ Քաղաքի անձնագրային բաժանմունքը բացվել է 2018 թվականին[47]։

Առողջապահություն, կոմունալ ծառայություններ և ոստիկանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Պետական ընդհանուր հիվանդանոց, Սամբասիվապետ

Գունտուրն ունի քաղաքային առողջապահական մի քանի կենտրոններ և մոտ 200 մասնավոր հիվանդանոցներ, ներառյալ մի քանի մասնագիտացված կենտրոններ[48]։ Պետական ընդհանուր հիվանդանոցը քաղաքի երրորդային մակարդակի բժշկական օգնություն տրամադրող հիմնական հաստատությունն է[49]։

Քաղաքի խմելու ջրի հիմնական աղբյուրը Գունտուրի ջրանցքն է, որը ջուր է վերցնում Կրիշնա գետից[50]։ Նախատեսվում է այս ջրանցքի ընդլայնումը՝ քաղաքի և մայրաքաղաքային տարածաշրջանի ջրամատակարարման ծածկույթն մեծացնելու համար[51]։ Ամառային պահեստային բաքերը գտնվում են Սանգամ Ջագարլամուդիում, իսկ Վենգալայապալեմի ջրամբարը քաղաքի ջրի մյուս աղբյուրն է[52]։ Քաղաքի էլեկտրաէներգիան մատակարարվում է «Andhra Pradesh Southern Power Distribution Company Limited» ընկերության կողմից[53]։

Գունտուրի ոստիկանությունը կարևոր երթևեկության հանգույցներում օգտագործում է տեսահսկման և կենտրոնական մոնիտորինգի վերահսկման համակարգեր՝ բարձր կետայնությամբ տեսախցիկներով[54][55]։

Տնտեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Խանութ Կաննավարի Թոտա բանջարեղենի և մրգի շուկայում

Խանութ Կաննավարի Թոտա բանջարեղենի և մրգի շուկայում

Գունտուր քաղաքի մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն կազմում է 8,786 ԱՄՆ դոլար[56]։

Գունտուրը արևելյան առափնյա տնտեսական միջանցքի մաս է կազմում[57]։ Որպես շրջկենտրոն և նահանգի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի մաս՝ Գունտուրում տեղակայված են բազմաթիվ պետական գրասենյակներ և գործակալություններ, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական մարքեթինգի դեպարտամենտի կենտրոնակայանը[43], ծխախոտի խորհուրդը և համեմունքների խորհուրդը[58]։

Հնդկաստանը չիլի պղպեղի աշխարհի խոշորագույն արտահանողն է, և դրա մեծ մասը մշակվում է Գունտուրի շրջակայքում[59]։ Քաղաքի գյուղատնտեսական շուկայի կոմիտեի շուկայական հրապարակը Ասիայի ամենամեծ չիլի պղպեղի շուկան է,2023 թվականին առևտրային սեզոնի ընթացքում դրա վաճառքի ծավալները գերազանցել են 100 միլիարդ ռուփին[8][60]։ Քաղաքի արվարձաններում գործում են նաև մի քանի մանածագործական գործարաններ[61]։

Մշակույթ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գունտուրի բնակիչներին անվանում են գունտուրցիներ[62]։ Քաղաքում պարբերաբար կազմակերպվում են մշակութային միջոցառումներ՝ ուղղված գրականությանն ու պոեզիային[63]։ «Venkateswara Vignana Mandiram»-ը և «Annamaiah Kalavedika»-ն մշակութային ծրագրերի հանրահայտ վայրեր են։ 2021 թվականին կառուցվում էր մի նոր վայր, որը կոչվում է «Gurram Jashua Kala Pranganam»[64]։ Քաղաքում նշվում են բազմաթիվ փառատոններ և տոներ, ինչպիսիք են Ռամա Նավամին[65], Հանուման Ջայանտին[66],Մահա Շիվարատին[67], Վինակայա Չավիթին[68], Վիջայա Դասամին[69], Դիպավալին[70], Հոլին[71], Ուգադին[72], Իդը[73], Կրիշնաստամին[74], Սուրբ Ծնունդը[75], Կարթիկա Պուրնամին[76][77]։

Քաղաքային պատկեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի հիմնական առևտրային և բնակելի տարածքները ներառում են Արունդելպետը, Լակշմիպուրամը և Բրոդիպետը։ Քաղաքի մյուս խոշոր տարածքներն են Կորետապադուն, Նավաբհարաթ Նագարը, Պատաբհիպուրամը, Սյամալանագարը և Վիդյանագարը, Աուտոնագարը, Գորանտլան, Պեդապալակալուրուն, Նալլապադուն, Բուդամպադուն և Չոուդավարամը[78][79]։

Մահաթմա Գանդիի ճանապարհին գտնվող Ջիննայի աշտարակը Հնդկաստանում Պակիստանի հիմնադիր Մուհամմադ Ալի Ջիննայի հետ կապված հազվագյուտ հուշարձաններից է[80]։ Գունտուրն ունի 17 այգի, որոնցից մի քանիսը սպասարկվում են մունիցիպալ կորպորացիայի կողմից[81]։ Նագարավանամը, որը Պերեչերլա արգելոցային անտառի մի մասն է, քաղաքի արվարձանում զարգացվել է որպես զբոսայգի[82]։

Գունտուրի տեսարժան վայրերի թվում է Սրի Գանգա Պարվաթի Սամեթա Ագաստհեշվարա տաճարը։ Հին քաղաքում ուշագրավ վայրեր են Գանդիի այգին, «Baudhasree» ճարտարապետական թանգարանը, Նագարավանամը և «NTR Manasa Sarovaram»-ը։ Մոտակա հնագույն տաճարներն ու ժառանգության վայրերը ներառում են Ամարեսվարասվամի տաճարը, Ունդավալի քարանձավները, Պեդակականիի Սրի Բրամարամբհա Մալեսվարա Սվամի տաճարը և Կոնդավիդու ամրոցը[83][84]։ Ուպալապադուի թռչնաբանական արգելոցը գտնվում է քաղաքից 10 կմ (6,2 մղոն) հեռավորության վրա, իսկ Սուրյալանկա լողափը՝ մոտավորապես 60 կմ (37 մղոն) հեռավորության վրա։

Ագաստհեշվարա Սիվալայամ, որը գտնվում է Գունտուրի հին քաղաքում, Տիրոջ Շիվային նվիրված տաճար է: Այն ունի պատմական նշանակություն՝ շնորհիվ հնագույն «Նագա Լիպի» գրով արված արձանագրությունների, որոնք թվագրվում են մ.թ. 1100 թվականին: Տաճարը տարածաշրջանի ամենահայտնի սրբավայրերից մեկն է: Ըստ տեղական լեգենդների՝ իմաստուն Ռիշի Ագաստյան կառուցել է տաճարը Տրետա Յուգայի ժամանակ՝ բնական ճանապարհով առաջացած «Սվայամբհու Լինգայի» շուրջ, ինչից էլ առաջացել է տաճարի անվանումը [85]։ Ջիննայի աշտարակը, որը կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին, Գունտուրի ուշագրավ հուշարձաններից է՝ նվիրված Պակիստանի հիմնադիր Մուհամմադ Ալի Ջիննային[86]։ Այս տպավորիչ ժառանգության կառույցն ունի վեց սյուն և բաց գմբեթ՝ ցուցադրելով այդ ժամանակաշրջանի մուսուլմանական ճարտարապետության բնորոշ ոճերը: Ռազմավարականորեն տեղակայված լինելով քաղաքի գլխավոր զարկերակային փողոցներից մեկի՝ Մահաթմա Գանդիի ճանապարհի վրա, աշտարակը ծառայում է որպես խաղաղության և համերաշխության խորհրդանիշ՝ արտացոլելով տեղական համայնքի որդեգրած աշխարհիկ արժեքները[87]։

Շրջակա միջավայր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գուջանագունդլա լիճ
Մանասա Սանովարամ այգի՝ Նանդիվելուգու ճանապարհին

2019 թվականին Գունտուր քաղաքում աղտոտվածության մակարդակը չափավոր էր՝ համեմատած այլ խոշոր քաղաքների հետ[88]։ Իրականացվել են բազմաթիվ ջանքեր իրազեկվածության բարձրացման և քաղաքը մաքուր պահելու ուղղությամբ[89], ներառյալ 2021 թվականի 100-օրյա մաքրման արշավը[90]։ Քաղաքում հիմնվել է պլաստիկ թափոնների վերամշակման գործարան, որը դրանք վերածում է վառելիքի գործարանի արտադրած վառելիքն օգտագործվել է Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիայի տրանսպորտային միջոցների համար[91][92]։

GMC-ն 2021 թվականին սկսեց կիրառել էլեկտրական մեքենաներ կենցաղային աղբահանության համար[93]։ Քաղաքում ներդրվել են էլեկտրական ավտոռիկշաներ՝ օդի և աղմուկի աղտոտվածությունը նվազեցնելու նպատակով, այդ նպատակով քաղաքի տարբեր հատվածներում տեղադրվել են բազմաթիվ էլեկտրական լիցքավորման կայաններ[94]։ Ջանքեր են գործադրվում նաև քաղաքում պլաստիկի օգտագործումը նվազեցնելու և այն շրջակա միջավայրի համար անվտանգ նյութերով փոխարինելու ուղղությամբ[95]։

2021 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության մարդկային բնակավայրերի ծրագրի պլանավորողները հանձնարարականներ տվեցին քաղաքում ավելի մեծ զբոսայգիների հիմնման, մետրոյի և էլեկտրական ավտոբուսների համակարգերով զանգվածային տարանցման իրականացման և քաղաքի ընդլայնման պլանների բարելավման վերաբերյալ[96]։

Տրանսպորտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գունտուրի տեղական տրանսպորտը ներառում է մասնավոր շահագործվող ավտոռիկշաներ, տաքսի ծառայություններ, միկրոավտոբուսներ և կառավարական APSRTC ավտոբուսներ[97][98][99]։ Ընդհանուր հիմունքներով աշխատող ավտոռիկշաները տրանսպորտի ամենաէժան տեսակն են ուսանողների և աշխատողների համար։ NTR ավտոբուսի կայարանը և հարակից միկրոավտոբուսների կայանը օրական սպասարկում են ավելի քան 2000 ավտոբուս[100][101]։ 2021 թվականին առաջարկվել են քաղաքում էլեկտրական ավտոբուսների կենտրոնների ստեղծման պլաններ[102]։

Ճանապարհներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքն ունի ընդհանուր 893,00 կմ (554,88 մղոն) երկարությամբ ճանապարհային ցանց[103]։ Մահաթմա Գանդիի ներքին օղակաձև ճանապարհը 6,34 կիլոմետր (3,94 մղոն) երկարությամբ զարկերակային ճանապարհ է, որը սկսվում է թիվ 16 Ազգային մայրուղուց[104][105]։ Քաղաքի հիմնական ճանապարհները ներառում են Grand Trunk Road-ը, JKC College Road-ը, Lakshmipuram Road-ը և այլն։ Գունտուրի մունիցիպալ կորպորացիան առանձնացրել է մի քանի ճանապարհներ՝ երթևեկությունը թեթևացնելու նպատակով դրանք ընդլայնելու համար[106]։

Ազգային մայրուղիները, նահանգային մայրուղիները և շրջանային նշանակության ճանապարհներն անցնում են Գունտուրով[107]։ NH16-ը, որը «Ասիական մայրուղի 45»-ի և «Ոսկե քառանկյուն» նախագծի մաս է կազմում, Գունտուրի շրջանցիկ ճանապարհով կապվում է Չեննայի և Կալկաթայի հետ։ NH167A-ն և SH2-ը կապում են քաղաքը Մաչերլայի և Հայդարաբադի հետ[108]։ NH544D-ն կապում է քաղաքը Անանտապուրի հետ[109]։ Մայրուղիները քաղաքը կապում են նաև Ամարավատիի, Տենալիի և Մանգալագիրիի հետ[110][111][112]։

Երկաթուղի

Գունտուրի հիմնական երկաթուղային կայարաններն են Գունտուրի երկաթուղային հանգույցը, Նոր Գունտուրը և Նալլապադուն[113]։ Պեդակականի, Պերեչերլա և Նամբուր կայարանները ծառայում են որպես արբանյակային կայարաններ[114]։ MEMU (արվարձանային) և տեղական գնացքների ծառայություններից, որոնք գործում են Գունտուրի և Վիջայավադայի միջև, օգտվում են հազարավոր համալսարանական ուսանողներ և քաղաքացիներ[114]։ Պատաբիպուրամում գտնվող «Ռեյլ Վիկաս Բհավանը» (Երկաթուղու զարգացման կենտրոն) հանդիսանում է Գունտուրի երկաթուղային բաժանմունքի գլխամասային գրասենյակը[115]։ Գունտուրի երկաթուղային կայարանը լավ կապված է Վիջայավադայի և Տենալիի երկաթուղային կայարանների հետ:

Օդային տրանսպորտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիջայավադա օդանավակայանը, որը Գունտուրին ամենամոտ օդանավակայանն է, գտնվում է 54 կմ (34 մղոն) հեռավորության վրա[116]։

Պատկերասրահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
NTR ավտոբուսի կայարան
NTR ավտոբուսի կայարան  
Թիվ 16 ազգային մայրուղի
Թիվ 16 ազգային մայրուղի  
Գունտուրի երկաթուղային կայարան
Գունտուրի երկաթուղային կայարան  

Կրթություն և հետազոտություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Գունտուրի գյուղատնտեսական համալսարանի կամպուս

Տարրական և միջնակարգ կրթությունն ապահովվում է պետական և մասնավոր դպրոցների կողմից։ Օժանդակվող դպրոցները կա՛մ փոխանցվել են պետությանը, կա՛մ դարձել են մասնավոր 2020 թվականին՝ համաձայն կառավարության որոշման[117]։

2021-22 ուսումնական տարվա դպրոցական տեղեկատվական հաշվետվության համաձայն՝ քաղաքի ավելի քան 450 դպրոցներում գրանցված է եղել ավելի քան հարյուր երեսուն հազար (130,000) աշակերտ, իսկ շրջանի դպրոցներում՝ մոտ 695,476 աշակերտ[118][119]։

Գունտուրի հանրային գրադարանների համակարգն աջակցվում է կառավարության կողմից, իսկ շրջանային կենտրոնական գրադարանը գտնվում է Արունդելպետում[120]։ «Annamayya» գրադարանը հիմնադրվել է 1 լաք (100,000) գրքերով, որոնք նվիրաբերել է մատենասեր Լանկա Սուրյանարայանան[121]։

Hindu College-ը և Andhra Christian College-ը հիմնադրվել են բրիտանական Ռաջի ժամանակ՝ բարձրագույն կրթության համար։ Jagarlamudi Kuppuswamy Chowdary College-ը, RVR & JC ինժեներական քոլեջը, Tellakula Jalayya Polisetty Somasundaram College-ը,կանանց պետական քոլեջը և Սուրբ Հովսեփի կրթական քոլեջը կանանց համար հանդիսանում են ինքնավար քոլեջներ[122]։

Գունտուրի բժշկական քոլեջը նահանգի հնագույն բժշկական քոլեջներից մեկն է[123]։ Մի քանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, ինչպիսիք են Vignan's Foundation for Science, Technology & Research-ը, Katuri բժշկական քոլեջը, բժշկական գիտությունների համահնդկական ինստիտուտը (AIIMS) Մանգալագիրիում, Աչարյա Նագարջունա համալսարանը և Աչարյա Ն. Գ. Ռանգա գյուղատնտեսական համալսարանը, ունեն մասնաճյուղեր քաղաքի մոտակայքում։

Գունտուրում են գտնվում տարածաշրջանային «Agmark» լաբորատորիան[124] և գյուղատնտեսական հետազոտությունների հնդկական խորհրդի ծխախոտի հետազոտման կենտրոնական ինստիտուտի տարածաշրջանային կայանը[125]։ Քաղաքում անցկացվում են բազմաթիվ ազգային և նահանգային մակարդակի համաժողովներ ու ցուցահանդեսներ՝ նվիրված տնտեսությանը, գյուղատնտեսությանը և տեխնոլոգիաներին[126]։

Լրատվամիջոցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Էնադու», «Սակշի» և «Անդհրա Ջյոթի» թերթերը ամենատարածված թելուգուալեզու օրերթերն են միացյալ Անդհրա Պրադեշում (ըստ տպաքանակի) և թելուգու լեզվով առաջատար երեք լրատվական կայքերը[127][128]։ «Սուրյա» և «Վաարթա» թերթերը հրատարակվում են Գունտուրում[129]։ «Դը Հինդու», «Դը Նյու Ինդիան Էքսպրես», «Դը Հանս Ինդիա» և «Դեկան Քրոնիկլ» թերթերն այն անգլիալեզու օրերթերից մի քանիսն են, որոնք շրջանառվում են Գունտուրում։

Սպորտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գունտուրի սպորտային ենթակառուցվածքները ներառում են Բրահմանանդա Ռեդի մարզադաշտը՝ թենիսի, բադմինտոնի, վոլեյբոլի, աթլետիկայի[130][131] և մարմնամարզության համար, ինչպես նաև NTR մունիցիպալ փակ մարզասրահը՝ սեղանի թենիսի և վոլեյբոլի համար[132][133]։ Առաջարկվում է Բրահմանանդա Ռեդի մարզադաշտում ավելացնել լողավազան[134], իսկ NTR մունիցիպալ մարզադաշտի համար նախատեսվում է բոքսի ռինգ[135]։

Գունտուրում հյուրընկալվել են այնպիսի սպորտային իրադարձություններ, ինչպիսիք են համահնդկական մեծահասակների թենիսի ասոցիացիայի մրցաշարը[136], համահնդկական պատանեկան վարկանիշային բադմինտոնի մրցաշարը[137], համահնդկական հրավիրյալների վոլեյբոլի մրցաշարը[133], համահնդկական հրավիրյալների վոլեյբոլի մրցաշարը[138], Գանտա Սանջիվա Ռեդիի հիշատակի գավաթը և միջշրջանային վարպետների ջրային առաջնությունը։[139]։ Քաղաքը նաև հյուրընկալել է «Khelo India» ծրագիրը պատանեկան մակարդակի ազգային սպորտաձևերի համար 2016 թվականին[140]։ Քաղաքում անցկացվում են մինի-մարաթոններ և 10 կմ քայլքի մրցումներ[141]։ Գունտուրից սերող միջազգային սպորտային դեմքերից են կրիկետիստ Ամբատի Ռայուդուն[142] և բադմինտոնիստ Սրիկանտ Կիդամբին[143][144]։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Գոնտուրի մունիցիպալ կորպորացիա
  • Գոնտուր(շրջան)
  • Անդրհա Պրադեյշի մայրաքաղաքային տարածաշրջանի զարգացման մարմին
  • Գոնտուրի հայտնի մարդկանց ցանկ
  • Հնդկաստանի խոշորագույն քաղաքներն ըստ ՀՆԱ-ի

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ http://www.gunturcorporation.org/about_gmc/poems.pdf
  2. ↑ http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=668518
  3. ↑ https://www.timeanddate.com/time/zone/india
  4. 1 2 «About Guntur Municipal corporation». CDMA, GoAP. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2024-03-17-ին.
  5. ↑ «Classification of Cities for the purpose of HRA with effect from 1 April 2015 — CENTRAL GOVERNMENT EMPLOYEES NEWS». 7thpaycommissionnews.in. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.
  6. ↑ «Guntur population density». 2021 թ․ նոյեմբերի 21.
  7. ↑ «Guntur population estimate». World Population Review. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 21-ին.
  8. 1 2 «Chillies lose sting, exports & Guntur markets only hope – The Economic Times». The Economic Times. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 3-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 27-ին.
  9. ↑ «Guntur Educational Hub». The Hans India. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 12-ին.
  10. 1 2 «District Profile». Guntur Municipal Corporation. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մայիսի 14-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 6-ին.
  11. ↑ Pullaiah, T. (2000). Flora of Guntur District, Andhra Pradesh, India. Regency Publications. էջ 2. ISBN 9788187498162. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 9-ին.
  12. ↑ «Welcome to the Guntur district website». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 27-ին.
  13. ↑ «Kālacakra history». kalacakra.org. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 11-ին.
  14. ↑ «3rd Century Buddhist sculpture unearthed in Old Guntur». The Hindu. 2018-12-20. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2024-03-16-ին.
  15. ↑ «Temple inscriptions R.Agraharam». New Indian Express. 2019 թ․ մայիսի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հունվարի 26-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 15-ին.
  16. ↑ HDHV, 2016, էջ 02-2
  17. ↑ «Merger of gram panchayats in Guntur Municipal Corporation» (PDF). Guntur Municipal Corporation. Municipal Administration & Urban Development Department. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ նոյեմբերի 26-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
  18. ↑ «Former High Court July 06, 1954». The Hindu. Chennai, India. 2004 թ․ հուլիսի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2005 թ․ փետրվարի 16-ին.
  19. ↑ «High Court bench requirement». The Hindu. Chennai, India. 2006 թ․ փետրվարի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին.
  20. ↑ «New High Court». The Times of India. Visakhapatnam. 2018 թ․ դեկտեմբերի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին.
  21. ↑ Leggett, Hadley (2009 թ․ օգոստոսի 18), Helium Discovered During Total Solar Eclipse, wired.com, Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-08-ին, Վերցված է 2010 թ․ մարտի 18-ին
  22. ↑ «Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences», C. R. Acad. Sci. Paris, 67: 836–41, 1868, Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 11-ին, Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 28-ին
  23. ↑ Daniel, Valhayasi Pandey (2012-04-12). «Guntur to New York. Aboard the Titanic». Rediff.com. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2024-03-17-ին.
  24. ↑ «Falling Rain Genomics-Guntur». Falling Rain Genomics Inc. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ ապրիլի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 12-ին.
  25. ↑ HDHV, 2016, էջ 02-5
  26. ↑ «Swachh Vayu Sarvekshan 2024» (PDF). Swachh Vayu Sarvekshan 2024. 2024 թ․ սեպտեմբերի 7.
  27. ↑ «Guntur population likely to cross 10 lakh mark soon». The New Indian Express. 2023 թ․ հունիսի 9. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
  28. ↑ «Classification of Cities for the purpose of HRA with effect from 1 April 2015». 7thpaycommissionnews.in. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 1-ին.
  29. ↑ «C-16 Population By Mother Tongue – Town Level». Census of India. Registrar General and Census Commissioner of India. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 13-ին. Select "Andhra Pradesh" from the download menu. Data for "Guntur (M+OG)" is at row 12602 of the excel file.
  30. ↑ «C-1 Population By Religious Community». Census of India. Registrar General and Census Commissioner of India. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 13-ին. Select "Andhra Pradesh" from the download menu. Data for "Guntur (M+OG)" is at row 2682 of the excel file.
  31. ↑ Egorova, Yulia. «The Children of Ephraim: being Jewish in Andhra Pradesh». Anthropology Today. 26. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 24-ին.
  32. ↑ Jonathan, P. Samuel (2016 թ․ հոկտեմբերի 27). «Guntur to get 24X7 water supply soon». The Hindu (Indian English). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  33. ↑ «Timeline». gunturcorporation.org. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  34. ↑ «Statistical Information of ULBs and UDAs» (PDF). Directorate of Town and Country Planning. Government of Andhra Pradesh. 2019 թ․ փետրվարի 27. էջ 3. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2022-04-08-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 29-ին.
  35. ↑ «GMC civic chief passes 1,004 cr budget». The Hans India. 2018 թ․ մարտի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 29-ին.
  36. ↑ Vadlapatla, Sribala (2015 թ․ օգոստոսի 11). «Amaravati among 31 AP cities selected for Amruth development». The Times of India. Hyderabad. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 18-ին.
  37. ↑ «Guntur is now officially 'Open Defecation-Free'». Deccan Chronicle. 2016 թ․ դեկտեմբերի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 22-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 15-ին.
  38. ↑ «Four national awards for AP in the Swachh Survekshan 2023». Deccan Chronicle. 2024 թ․ հունվարի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 13-ին.
  39. ↑ «Swachh Survekshan 2018». swachhsurvekshan2018.org. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  40. ↑ India, The Hans (2018 թ․ մարտի 31). «Guntur urban divided into east, East mandals». thehansindia.com. Guntur. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 26-ին.
  41. ↑ «AP Capital Region Development Authority comes into being». The Hindu. Hyderabad. 2014 թ․ դեկտեմբերի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 11-ին.
  42. ↑ «Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008» (PDF). The Election Commission of India. National Informatics Centre. 2018 թ․ դեկտեմբերի 17. էջ 31. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2018 թ․ հոկտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  43. 1 2 «Departments moving to new Capital Region». The Hindu. 2016 թ․ հունիսի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին.
  44. ↑ «AP Judicial Preview». judicialpreview.ap.gov.in. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
  45. ↑ «NCC of Guntur». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 4-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 3-ին.
  46. ↑ «Army recruitment rally». The Hindu. Guntur. 2008 թ․ հունվարի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունվարի 17-ին.
  47. ↑ «Passport Seva Kendra opened». The Hindu. Guntur. 2018 թ․ մայիսի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 5-ին.
  48. ↑ HDHV, 2016
  49. ↑ «Development of Government Hospital». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
  50. ↑ «Guntur Channel». irrigationap.cgg.gov.in. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 25-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  51. ↑ «Guntur Channel Extension». The Hindu. Guntur. 2018 թ․ մայիսի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 30-ին.
  52. ↑ Staff Reporter (2016 թ․ հունվարի 29). «Water crisis looms over Guntur». The Hindu (Indian English). Guntur. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  53. ↑ «Summer blues: Electricity demand reaches its peak». The New Indian Express. Guntur. 2019 թ․ ապրիլի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 13-ին.
  54. ↑ «traffic and safety». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
  55. ↑ «Police ask restaurants and malls to up security». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
  56. ↑ «Metroverse | Harvard Growth Lab». metroverse.cid.harvard.edu (անգլերեն). Վերցված է 2024-08-26-ին.
  57. ↑ «Industrial Corridor». 2013 թ․ նոյեմբերի 27. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 16-ին.
  58. ↑ Goswami, Bhupen (2018 թ․ հոկտեմբերի 8). «Bengal Opposes Tea Board of India headquarter shift To Assam». APN News. Guwahati. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  59. ↑ «Dry Red Chilli – Nothing chilly about these little red devils». The Dollar Business. 2015-05-01. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 13-ին. Վերցված է 2024-03-13-ին.
  60. ↑ Jonathan, P. Samuel. «Trading at Guntur chilli marketyard comes to a halt». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 27-ին.
  61. ↑ Jonathan, P. Samuel (2018 թ․ դեկտեմբերի 23). «Highway connectivity set to improve in Guntur». The Hindu (Indian English). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 8-ին. Վերցված է 2019 թ․ ապրիլի 25-ին.
  62. ↑ «Braving chill, Gunturians walk with enthusiasm». The Hindu. Guntur. 2016 թ․ հունվարի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 3-ին.
  63. ↑ «Folk art fete in Guntur». The Hindu. Chennai, India. 2006 թ․ օգոստոսի 7. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 11-ին.
  64. ↑ «New Kala Pranganam at Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 23-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
  65. ↑ «Rama Navami festival in Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 16-ին.
  66. ↑ «Hanuman Jayanthi in Guntur». The Hans India. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
  67. ↑ «Guntur: Maha Shivarathri festival». Deccan Chronicle. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
  68. ↑ «Vinayaka Chavithi festivities in Guntur». The Hans India. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
  69. ↑ «Navaratri in Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
  70. ↑ «Diwali celebrated with gaiety in AP, Telangana». The Hans India. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
  71. ↑ «Gaiety, colour, fervour mark Holi festivities». The Hindu. 2016 թ․ մարտի 24. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
  72. ↑ «Sahiti Vasanthotsavam on Ugadi». The Hindu. 2013 թ․ ապրիլի 9. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  73. ↑ «Nation Celebrates Eid-ul-Adha with Religious Fervour». Sakshipost. 2016 թ․ սեպտեմբերի 13. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
  74. ↑ «Gaiety, fervour mark Krishna Janmashtami». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 11-ին.
  75. ↑ «CM Chandrababu for Guntur today». The Hans India. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 28-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
  76. ↑ «Karthika pournami celebrations in Guntur». The Hans India. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
  77. ↑ «Karthika pournami in Guntur». New Indian Express. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
  78. ↑ Samuel Jonathan, P (2014 թ․ հուլիսի 24). «Guntur looking skyward». The Hans India. Vijayawada. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մարտի 9-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 28-ին.
  79. ↑ «Guntur Inner Ring Road Inaugurated by Kiran». The New Indian Express. 2014 թ․ փետրվարի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 3-ին.
  80. ↑ «Tower of harmony in Guntur». The Hindu. 2003-09-07. Արխիվացված է օրիգինալից 2003-10-27-ին.
  81. ↑ «Other parks in Guntur city !!». Guntur Municipal Corporation. Արխիվացված օրիգինալից 2016-09-24. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link)
  82. ↑ «Nagara Vanam Park at Guntur». United News India. 2017 թ․ նոյեմբերի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 14-ին.
  83. ↑ «Hill festival». The Hans India. 2019 թ․ դեկտեմբերի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 30-ին.
  84. ↑ «Hill festival Kondaveedu». The Hindu. 2019 թ․ դեկտեմբերի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 30-ին.
  85. ↑ Rao, 2014, էջ 11
  86. ↑ «Blog: Finding Kamala Nehru in Pakistan, Jinnah in Guntur». NDTV.com. Վերցված է 2024-10-11-ին.
  87. ↑ «Tower of harmony in Guntur». The Hindu. 2024 թ․ նոյեմբերի 10. Արխիվացված է օրիգինալից 2003 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  88. ↑ «pollution in Guntur». Deccan Chronicle. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  89. ↑ «Effort to get clean city tag for Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  90. ↑ «Clean drive Guntur». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  91. ↑ «GMC uses fuel from Waste-to-Fuel plant». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  92. ↑ «Waste to Fuel Plant at Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  93. ↑ «GMC gets electric vehicles». The Hans India. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  94. ↑ «Electric charging stations». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  95. ↑ «Reducing plastic usage». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 4-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
  96. ↑ «Key issues with Guntur development». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
  97. ↑ «Private operators eat into APSRTC's income». Deccan Chronicle. 2017 թ․ փետրվարի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 24-ին.
  98. ↑ «Auto-rickshaw drivers charge double fare». The New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 24-ին.
  99. ↑ Staff Reporter (2015 թ․ օգոստոսի 20). «New fleet of city buses in Guntur». The Hindu (Indian English). ISSN 0971-751X. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 21-ին.
  100. ↑ «Mini bus station to run buses towards vijayawada». The Hans India (անգլերեն). 2020 թ․ փետրվարի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 6-ին.
  101. ↑ «Mini bus station at Guntur to help ease traffic congestion». The New Indian Express. 2018 թ․ մարտի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 21-ին.
  102. ↑ «Civic body to set up 20 e-Bus Bay Centres in Guntur, panel formed». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  103. ↑ «Details of Roads in each ULB of Andhra Pradesh». Municipal Administration and Urban Development Department. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 1-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 27-ին.
  104. ↑ «AP CM inaugurates phase I & II of Guntur inner ring road». Business Standard. Hyderabad. 2014 թ․ փետրվարի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 3-ին.
  105. ↑ «Guntur Inner Ring Road Inaugurated by Kiran». The New Indian Express. 2014 թ․ փետրվարի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 4-ին.
  106. ↑ «Main roads in Guntur city to be double-laned». The New Indian Express. 2019-07-11. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 12-ին. Վերցված է 2024-03-12-ին.
  107. ↑ «3.4 Infrastructure» (PDF). Guntur Municipal Corporation. էջ 19. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 11. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 24-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link)
  108. ↑ Samdani MN (2021 թ․ մարտի 28). «Two Guntur-Hyderabad highway stretches get NH status». Times of India. TNN. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
  109. ↑ Samuel Jonathan, P (2015 թ․ հոկտեմբերի 8). «Nizampatnam backwaters beckon adventure geeks». The Hindu. Guntur. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 29-ին.
  110. ↑ «Guntur hogs limelight, bags two Central institutes». The Hindu. 2015 թ․ դեկտեմբերի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 25-ին.
  111. ↑ «It's rain's turn to torment Guntur». The New Indian Express. 2016 թ․ հունիսի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 25-ին.
  112. ↑ «APRDC». Andhra Pradesh Road Development Corporation. Roads and Buildings Department. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 9-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 9-ին.
  113. ↑ «Connected Guntur will spur growth». Deccan Chronicle. 2015 թ․ դեկտեմբերի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 2-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 4-ին.
  114. 1 2 «Guntur misses metro rail project». Deccan Chronicle. 2014 թ․ սեպտեմբերի 22. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ ապրիլի 6-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 28-ին.
  115. ↑ «Rediff On The NeT: Paswan to inaugurate new railway division at Guntur». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին.
  116. ↑ «Gannavaram Airport to be named as Amaravati airport». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 12-ին.
  117. ↑ «The Department of School Education – Official AP State Government Portal | AP State Portal». ap.gov.in. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 7-ին.
  118. ↑ «74 GMC schools switch to English medium – Times of India». The Times of India. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  119. ↑ Mallikarjun, Y. (2016 թ․ փետրվարի 29). «Classrooms in State-run schools set to go digital». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ դեկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  120. ↑ «Public Libraries in Guntur». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 21-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 31-ին.
  121. ↑ «Passion for books leads to library of 2 lakh books in Andhra Pradesh's Guntur». India Narrative. 2023-02-27. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 11-ին. Վերցված է 2024-03-11-ին.
  122. ↑ «Autonomous colleges list» (PDF). Universities Grants Commission. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
  123. ↑ Staff Reporter (2016 թ․ փետրվարի 17). «MCI team inspects Guntur Medical College». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
  124. ↑ «Information on Right to Information Act, 2005 Pertaining to Directorate of Marketing & Inspection». Agricultural Marketing. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
  125. ↑ Bureau, Our (2014 թ․ սեպտեմբերի 22). «Tobacco Board sets export target at Rs 10,000 cr». The Hindu Business Line. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 4-ին.
  126. ↑ Bureau, Our (2017 թ․ դեկտեմբերի 4). «Tech expo in Guntur». New Indian Express. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 28-ին.
  127. ↑ «Highest circulated dailies, weeklies & magazines amongst member publications (across languages)» (PDF). Auditbureau. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 8-ին.
  128. ↑ KT, Naheem; M, Saraswati Rao (2017). «Webometric analysis of Telugu news paper websites: An evaluative study using Alexa Internet». International Journal of Digital Library Services. 7 (2). ISSN 2250-1142.
  129. ↑ «Print media newspapers list eligible for advt. release» (PDF). DAVP. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2024-03-17-ին.
  130. ↑ Jonathan, P. Samuel (2016 թ․ մայիսի 26). «Kids learn the basics of tennis». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  131. ↑ «Guntur athletic trials». The Hindu. 2015 թ․ սեպտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  132. ↑ «Place for TT at NTR indoor stadium». The Hindu. 2016 թ․ հուլիսի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  133. 1 2 Staff Reporter (2016 թ․ փետրվարի 25). «Volleyball tournament off to a smashing start in Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  134. ↑ Staff Reporter (2013 թ․ հունիսի 9). «Nod for swimming pool at BR stadium in Guntur». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հունիսի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  135. ↑ Staff Reporter (2014 թ․ նոյեմբերի 6). «Young boxers from Guntur district win laurels». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  136. ↑ Staff Reporter (2016 թ․ փետրվարի 1). «AISTA tennis tourney gets under way». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  137. ↑ Staff Reporter (2015 թ․ հոկտեմբերի 20). «Badminton tourney gets under way». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  138. ↑ «Swimming championships from July 10 – Times of India». The Times of India. 2015 թ․ հունիսի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  139. ↑ «Inter-district Master Aquatic Championship inaugurated». The Hans India. 2016 թ․ հուլիսի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  140. ↑ Correspondent, Special. «Khelo India: Nellore, Guntur chosen venues». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 15-ին.
  141. ↑ «10K Walk Guntur». The Hans India. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 23-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
  142. ↑ «Ambati Rayudu». Cricinfo. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  143. ↑ Jonathan, P. Samuel (2014 թ․ նոյեմբերի 17). «Guntur lad scripts history in badminton». The Hindu. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
  144. ↑ Bhatt, Shephali (2016 թ․ սեպտեմբերի 25). «Srikanth Kidambi: On losing temporary limelight and keeping permanent focus on the game – The Economic Times». The Economic Times. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.

Մատենագիտություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գունտուր» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գունտուր&oldid=10720136» էջից