Jump to content

Գորոդնայայի գետտո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գորոդնայայի գետտո
Գետտոները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Խմբագրել Wikidata
Թեմայով վերաբերում էՀոլոքոստ Խմբագրել Wikidata
ԵրկիրԲելառուս Խմբագրել Wikidata
Վարչատարածքային միավոր• Բրեստի մարզ
 • Stolinski rajon
  • Haradnianski sieĺsaviet Խմբագրել Wikidata
Կոորդինատներ51°52′0″N 26°30′0″E Խմբագրել Wikidata
Քարտեզ

Գորոդնայայի գետտո (1941 թվականի ամառ - 1942 թվականի հուլիս), հրեական գետտո, Բրեստի մարզի Ստոլինսկի շրջանի Գորոդնայա գյուղի և հարակից բնակավայրերի հրեաների հարկադիր վերաբնակեցման վայր՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նացիստական Գերմանիայի զորքերի կողմից Բելառուսի տարածքի օկուպացիայի ընթացքում հրեաների հետապնդման և ոչնչացման գործընթացում:

Գորոդնայայի օկուպացիա և գետտոյի ստեղծում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1941 թվականի հունիսին՝ քաղաքը գրավելուց անմիջապես հետո, նացիստները անցկացրել են հրեական բնակչության մարդահամար[1] և գյուղի բոլոր հրեաներին հրամայել են իրենց հագուստի առջևի և հետևի մասում կարել վեցաթև աստղի տեսքով լաթեր[2]։

Գերմանացիները շատ լուրջ էին վերաբերվում հրեական դիմադրության հնարավորությանը, և, հետևաբար, գետտոյում կամ նույնիսկ դրա ստեղծումից առաջ առաջին հերթին սպանում էին 15-50 տարեկան արական սեռի հրեաներին՝ չնայած տնտեսական աննպատակահարմարությանը, քանի որ նրանք ամենաաշխատունակ բանտարկյալներն էին[3][4]։ Այդ պատճառով մարդահամարից հետո հրեական գերեզմանատան մոտ՝ գյուղի հետևում, ոստիկանները գնդակահարել են 14 տարեկանից բարձր տարիքի 53 (48[2]) հրեա տղամարդու[1]։

Իրականացնելով հրեաների ոչնչացման նացիստական ծրագիրը՝ գերմանացիները գետտոներ են ստեղծել Բելառուսի գրեթե բոլոր քաղաքներում և բնակավայրերում, որտեղ ապրում էր հրեա բնակչություն[5][6][7]։ Այդպես Գորոդնայայում նույնպես 1941 թվականի օգոստոսին օկուպանտները կազմակերպել են գետտո[8] 1941 года оккупанты организовали гетто[9][10].

Հուշարձանի գրությունը

Գետտոյի ոչնչացում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1942 թվականի հուլիսին «ակցիայի» ժամանակ (նացիստները նման էվֆեմիզմ են օգտագործել իրենց կազմակերպած զանգվածային սպանություններն անվանելու համար) գնդակահարել են 200 կանանց, երեխաների և ծերերի։ Մնացած 400 հրեաներին սպանել են գյուղից երեք կիլոմետր հեռավորության վրա՝ «Պոդրալիչե» վայրում՝ Տերեբեժով տանող ճանապարհի մոտ[1][11][12][13]։

Գնդակահարություններին մասնակցել են նաև Գուստավ Լոմբարդի հրամանատարությամբ հեծյալ գնդի էսէսականները, որոնք Հիմլերի անձնական հրամանով զբաղվել են Պոլեսիայում հրեաների, պարտիզանների և նրանց օգնած բոլոր մարդկանց ոչնչացմամբ[9]։

Հիշատակ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1960-ականներին Գորոդնայայի գետտոյի հրեաների գնդակահարության և զանգվածային գերեզմանի վայրում ողջ մնացած հրեաների և սպանվածների ժառանգների կողմից տեղադրվել է հիշատակի նշան:

2012 թվականին Պինի հրեական համայնքի նախագահ Իոսիֆ Լիբերմանի միջոցներով, ում հարազատները սպանվել էին Գորոդնայայի գետտոյում, առաջինի կողքին կանգնեցվել է հրեաների ցեղասպանության զոհերի ևս մեկ հուշարձան[9][10][14]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 «Еврейский Столин». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 17-ին.
  2. ↑ 2,0 2,1 Дубровский А. «Остались жить только в памяти», газета «Карлин», Пинск, № 13-20 (83-90), 2 октября 2008 года
  3. ↑ д-р ист. наук А. Каганович. Вопросы и задачи исследования мест принудительного содержания евреев на территории Беларуси в 1941—1944 годах. Արխիվացված 2016-08-26 Wayback Machine
  4. ↑ «Памяць. Віцебскi раён», 2004, էջ 233—234
  5. ↑ Якубоўскі, 1990, էջ 165
  6. ↑ Урбан, Боровик, 2009
  7. ↑ Альтман, 2002, էջ 86
  8. ↑ Либерман И. «Дань памяти погибших», газета «Карлин», Пинск, № 6-10 (110—114), 28 декабря 2010 года
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Г. Ф. Вечорко. Городная в годы войны Արխիվացված 2015-07-15 Wayback Machine
  10. ↑ 10,0 10,1 Г. Ф. Вечорко. Деревня Городная в годы войны Արխիվացված 2015-07-11 Wayback Machine
  11. ↑ Городная // Российская еврейская энциклопедия / Главный редактор Г. Г. Брановер. — Москва: Российская академия естественных наук, Российско-израильский знциклопедический центр «ЭПОС».
  12. ↑ Холокост на территории СССР, 2011, էջ 232
  13. ↑ Свидетельствуют палачи, 2010, էջ 150
  14. ↑ Holocaust. Gorodnaya Արխիվացված 2015-07-11 Wayback Machine(անգլ.)

Աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Городная // Российская еврейская энциклопедия / Главный редактор Г. Г. Брановер. — Москва: Российская академия естественных наук, Российско-израильский знциклопедический центр «ЭПОС».
  • Г.К. Кісялёў, В.М. Очкіна i iнш. (рэдкал.), Ю.С. Юркевіч (укладальнік) «Памяць. Столінскi раён». — Мн.: БЕЛТА, 2003. — 639 с. — ISBN 985-6302-49-8(բելառուս.)
  • А.П. Красоўскi, У.А. Мачульскi, У.I. Мезенцаў i iнш. (рэдкал.), У.I. Мезенцаў (укладальнік) «Памяць. Віцебскi раён». — Мн.: «Мастацкая літаратура», 2004. — 771 с. — ISBN 985-02-0647-0(բելառուս.)
  • Файнштейн Д. «Двое из Городной», газета «Карлин», Пинск, 6 мая 2005 года, стр. 9-10;
  • Файнштейн Д. «Жизнь всегда сильнее нас», газета «Еврейский камертон» (приложение к газете «Новости недели»), Израиль, 22 марта 2001 года, стр. 10-11;
  • Степанов М. «Час не змывае здраду», газета «Навіны Палесся» (Столинский район Брестской области), № 105 (3475) от 31 августа 1972 года(բելառուս.);
  • Кучук М. «Расплата», газета «Заря» (Столинский район Брестской области), 21 сентября 1972 года;
  • Аграчева И. «Гершечко», газета «Вести» (Израиль), 4 апреля 1995 года, стр. 9;
  • Городная // Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — С. 232. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.
  • Свидетельствуют палачи. Уничтожение евреев на оккупированной территории Беларуси в 1941—1944 гг. / Составители В. И. Адамушко, И. П. Герасимова, В. Д. Селеменев. — 2-е издание. — Минск: НАРБ, 2010. — 199 с. — ISBN 978-985-6372-67-7.
  • Якубоўскі У. М. Гета // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне. 1941―1945. Энцыклапедыя (бел.) / Шамякін І. П. (гал. рэд.) і інш. — Белорусская советская энциклопедия, 1990. — 679 с. — 20 000 экз. — ISBN 978-5-85700-012-0.
  • Урбан М., Боровик А. Гетто на оккупированной территории Белоруссии в 1941-1944 гг. // Сост. Басин Я. З. Уроки Холокоста: история и современность: Сборник научных работ. — Минск: Ковчег, 2009. — Вып. 1. — ISBN 978-985-6756-81-1.
  • Альтман И. А. Холокост и еврейское сопротивление на оккупированной территории СССР / Под ред. проф. А. Г. Асмолова. — М.: Фонд «Холокост», 2002. — 320 с. — ISBN 5-83636-007-7.
  • Черноглазова Р. А., Хеер Х. Трагедия евреев Беларуси в 1941—1944 гг.: сборник материалов и документов. — Изд. 2-е, испр. и доп.. — Минск: Э. С. Гальперин, 1997. — 398 с. — 1000 экз. — ISBN 978-985-6279-02-0.
  • Смиловицкий Л. Л. Катастрофа евреев в Белоруссии, 1941—1944. — Тель-Авив: Библиотека Матвея Черного, 2000. — 432 с. — ISBN 9789657094242.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գորոդնայայի գետտո» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գորոդնայայի_գետտո&oldid=10394634» էջից