Գորգուդ պապի գիրքը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
«Գորգուդ պապի գիրքը»
«Կիտաբի դեդեմ Գորգուդ ալա լիսանի թայֆեի օղուզան»
Stamps of Azerbaijan, 2015-1233.jpg
Դեդե Գորգուտի պատկերը ադրբեջանական նամականիշի վրա
Տեսակազգային էպոս
Ժանրազգային էպոս
ՀեղինակKorkut Ata?
ԵրկիրԹուրքիա Թուրքիա
Ադրբեջան Ադրբեջան
Թուրքմենստան Թուրքմենստան
Բնագիր լեզուօղուզերեն
Թվային տարբերակdigital.slub-dresden.de/id280873166/1 և digi.vatlib.it/view/MSS_Vat.turc.102/0122

«Գորգուդ պապի գիրքը»[1][2] (ադրբ.՝ Kitabi Dədə Qorqud, թուրք.՝ Dede Korkut Kitabı, թուրքմ.՝ Gorkut-ata kitaby, ղրղզ.՝ Коркут ата китеби, ամբողջական անվանումը, գրված Դրեզդենյան ձեռագրի վրա՝ «Կիտաբի դեդեմ Գորգուդ ալա լիսանի թայֆեի օղուզան» («Իմ պապ Գորգուդի գիրքը օղուզների ցեղի լեզվով»)[2][3]), օղուզ թյուրքերի ամենահայտնի էպոսը։ Էպոսն իր մեջ բովանդակում է քոչվոր թյուրքական ցեղերի ապրելակերպին բնորոշ արժեքային համակարգն ու բարոյականությունը, որոնք սկիզբն են առնում դեռ մինչիսլամական հավատալիքներից։ Օղուզ թյուրքերը թյուրքական քոչվոր ցեղերի մի խումբ են, որոնք ղփչաղների ճնշման տակ լքել են Կենտրոնական Ասիայի Թուրանի տափաստանները և հաստատվել Կասպից ծովի ափերին, Առաջավոր Ասիայում՝ հասնելով մինչև Դանուբ, հետագայում մասնակցելով թուրքմենների (այդպես էին սկզբնապես անվանվում իսլամ ընդունած քոչվոր օղուզները[4]), ադրբեջանցիների և թուրքերի էթնոգենեզին[1][4]։ Էպոսի հանդիսանում է Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Թուրքմենստանի, Ղազախստանի և, նվազ չափով, նաև Ղրղզստանի մշակութային ժառանգությունը[5]։

Ինչպես նշում է ռուս արևելագետ Վասիլի Բարտոլդը, էպոսի հիմնական գործողությունները տեղի են ունենում Հայկական բարձրավանդակում, Ակ-Կոյունլուների ցեղական միջավայրում բայունդուրների կառավարման ժամանակաշրջանում՝ մոտավորպես 14-րդ դարի կեսերից մինչև 15-րդ դարը[6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Book of Dede Korkut

Կաղապար:Ադրբեջանական գրականություն