Գոհար Գասպարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svgԱյս հոդվածը երգչուհու մասին է։ Այլ գործածությունների համար այցելեք Գոհար Գասպարյան (այլ կիրառումներ)։
Գասպարյան Գոհար Միքայելի
GoharGasparyan.jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 14, 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1]
Ծննդավայր Կահիրե[2]
Մահացել է մայիսի 16, 2007({{padleft:2007|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[3] (82 տարեկանում)
Մահվան վայր Երևան
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն հայ
Մասնագիտություն օպերային երգիչ և երաժշտության ուսուցիչ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ստալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, Երևանի պատվավոր քաղաքացի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան և Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
Gohar Gasparyan Վիքիպահեստում
Ուսանողների հետ: Ձախից աջ՝ Կարինե Ջալալբեկյան, Մարի Թոմբուլյան (Հունաստան), Ելենա Հովհաննիսյան, Գոհար Գասպարյան, Արմենուհի Թովմասյան (ԱՄՆ), Դավիթ Վարժապետյան (Կանադա), Շաքե Ասչյան, Էլլադա Չախոյան, Օլգա Զաքարյան:

Գոհար Միքայելի Գասպարյան (օրիորդական ազգանունը՝ Խաչատրյան, 1924 դեկտեմբերի 14, Կահիրե - 2007 մայիսի 16, Երևան), հայ օպերային արվեստի մեծագույն վարպետ, քնարակոլորատուրային սոպրանո, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոհար Գասպարյանը ծնվել է 1924 թվականին Կահիրեում, ուսանել է տեղի երաժշտական ակադեմիայում, սովորել է Է. Ֆելդմանի և Վ. Կարրոյի մոտ: 1940 թվականից ելույթներ է ունեցել Կահիրեում: 1948 թվականին հայրենադարձվել է: 1949 թվականից Հայաստանի օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգչուհի, հանդես է եկել 23 օպերաների գլխավոր դերերում, նրա երգացանկում տեղ են գտել ավելի քան 500 ստեղծագործություններ: 1956 թվականից ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ էր, 1984 թվականից սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանակիր: 1964 թվականից դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում, 1973 թվականից՝ Երևանի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր: Նրա բազմաթիվ աշակերտներ դարձել են համաշխարհային լավագույն բեմերի մեներգիչներ: Նրա աշակերտն է եղել նաև ապագա ամուսինը՝ օպերային երգիչ, ռեժիսոր, դերասան Տիգրան Լևոնյանը: 1984 թվականին ընտրվել է Երևանի պատվավոր քաղաքացի: Նրան նաև անվանել են «հայկական սոխակ»: Մահացել է 2007 թ. մայիսի 16-ին:

Գոհար Գասպարյանի ձայնը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոհար Գասպարյանն ուներ ձայնային լայն դիապազոն՝ փոքր օկտավայի սոլ հնչյունից մինչև երրորդ օկտավայի լյան, անբասիր տեխնիկա. նրա ձայնն առանձնանում էր ճկունությամբ, երանգների ճոխությամբ, անցումների թեթևությամբ: Նրան հատուկ էր կատարվող ստեղծագործությունների գաղափարագեղարվեստական բովանդակության խոր դրսևորում և համոզիչ իմաստավորում: Բելկանտո ոճի խոշորագույն վարպետներից է:

Դերերգերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարուստ է եղել նաև Գոհար Գասպարյանի համերգային երգացանկը (Բախ, Հենդել, Մոցարտ, Շտրաուս, Էդվարդ Գրիգ, Ռեյնհոլդ Գլիեր, Սերգեյ Ռախմանինով, Պյոտր Չայկովսկի և ուրիշներ, իտալացի վարպետներ, հայ հոգևոր երաժշտություն, Կոմիտաս և այլն):

Կարծիքներ Գոհար Գասպարյանի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Թռչունները Գոհար Գասպարյանին սովորեցրել են երգել, իսկ նա թռչուններին՝ ծլվլալ» (Ավետիք Իսահակյան):
  • «Նման տիտաններ, ինչպիսին Գոհար Գասպարյանն է, ծնվում են հարյուր տարին մեկ: Համաշխարհային դասականների ամենաբարդ գործերը, որոնք, թվում է, թե անհնար է կատարել, գասպարյանական մեկնաբանությամբ նոր կյանք են ստանում: Գոհարը վոկալային աստղ է» (մեծանուն երգչուհի Զարուհի Դոլուխանյան):
  • «Մինչև Գոհար Գասպարյանը մեր երկրում չգիտեին, թե ինչ է կոլորատուրային սոպրանոն» (ռուս անվանի երգչուհի Իրինա Արխիպովա):
  • «Գոհար Գասպարյանի երգը արվեստի ժպիտն է, զարդարում է կյանքը: Մեծ երգչուհու անունը բոլոր հայերի մեջ մշտապես առաջացնում է մեծ հպարտության և հիացմունքի զգացողություն» (դիրիժոր Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան):
  • «Երգում է Գոհար Գասպարյանը. 1950-ականներին և հետագայում այս խոսքերը շատ բան էին նշանակում և հասկանալի էին օպերային արվեստին ծանոթ խորհրդային ցանկացած մարդու» (ՀՀ-ում ՌԴ առաջին դեսպան Վլադիմիր Ստուպիշին):

Գոհար Գասպարյանը կինոյում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Հայկական կինոհամերգ», Երևանի կ/ս, 1954, 57 րոպե (ռեժիսորներ՝ Լևոն Իսահակյան, Գ. Սարկիսով): Կինոհամերգում ընդգրկված են հատվածներ հայ հեղինակների օպերաներից: Կատարոողներից մեկը Գոհար Գասպարյանն է:[4]
  • «Երգում է Գոհար Գասպարյանը», Հայֆիլմ, 1963, երաժշտական ֆիլմ, 66 րոպե (բեմադրող ռեժիսոր՝ Գրիգոր Մելիք-Ավագյան): Տասնմեկ նովելներից բաղկացած այս ֆիլմի հիմքում դասական երաժշտական ստեղծագործություններ են, որոնց կատարումով հանդես է գալիս Գոհար Գասպարյանը:[5]
  • «Կարինե», Հայֆիլմ, 1967, երաժշտական կատակերգություն (Տ. Չուխաճյանի «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա» կոմիկական օպերայի էկրանավորումը), 94 րոպե (բեմադրող ռեժիսոր՝ Արման Մանարյան): Կարինեի դերը կատարում է Լ. Հարությունյանը, երգում է Գոհար Գասպարյանը:[6]
  • «Անուշ», «Երևան» ՀՖՍ, 1983, ֆիլմ-օպերա (Ա. Տիգրանյանի համանուն օպերայի էկրանավորումը), 129 րոպե (բեմադրող ռեժիսոր՝ Մարատ Վարժապետյան), 129 րոպե: Անուշի դերը կատարում է Սաթենիկ Սահակյանցը (Սաթի Սպիվակովա), երգում է Գոհար Գասպարյանը:[7]
  • «Արշակ Երկրորդ», Հայֆիլմ, 1988 (Տ. Չուխաճյանի համանուն օպերայի էկրանավորումը), 146 րոպե (բեմադրող ռեժիսոր՝ Տիգրան Լևոնյան): Օլիմպիայի դերը կատարում է Մ. Պետրոսյանը, երգում է Գոհար Գասպարյանը:[8]
  • «Լեռնային լճի գաղտնիքը», Երևանի կ/ս, 1954, մանկական (Վ. Անանյանի «Սևանի ափին» վիպակի էկրանավորումը), 70 րոպե (բեմադրող ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Ռոու): Կարինեի երգը կատարում է Գոհար Գասպարյանը:[9]
  • «Գոհար», «Երևան» ՀՖՍ, 1974, վավերագրական ֆիլմ (ռեժիսոր՝ Մարատ Վարժապետյան), 26 րոպե: Ֆիլմ-համերգ Գոհար Գասպարյանի մասնակցությամբ:[10]

Պարգևներ, մրցանակներ, կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտանիքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուսինն էր օպերային անվանի երգիչ, ռեժիսոր Տիգրան Լևոնյանը (1936-2004):

Դուստրը՝ Սեդա Գասպարյան (ծ. 1949 թ.), ապրում է Երևանում:

Գոհար Գասպարյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Гаспарян Гоар Микаэловна, Гаспарян Гоар Микаэловна // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015:
  2. Гаспарян Гоар Микаэловна, Гаспарян Гоар Микаэловна // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  3. http://armenianow.com/?action=viewArticle&AID=2201&CID=2243&IID=1133&lng=eng Ստուգված է մարտի 12-ին 2016:
  4. «Հայկական կինոհամերգ 54»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 
  5. «Երգում է Գոհար Գասպարյանը»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 
  6. «Կարինե»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 
  7. «Անուշ»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 
  8. «Արշակ Երկրորդ»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 
  9. «Լեռնային լճի գաղտնիքը»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 
  10. «Գոհար»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2016-03-11 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Րաֆֆի Օրացույց, Րաֆֆի Օրացույցների Հրատարակչական Կազմ, Թեհրան, Իրան, 2008
  • Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հ. 1, էջ 616, Երևան, 1990

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]