Գնացք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Westbound Union Pacific, Columbia River Gorge.jpg

Գնացք, ժամանակակից մտածելակերպում սա կազմավորված և համակցված կազմ է, բաղկացած վագոնների խմբերից՝ մեկ կամ մի քանի գործող լոկոմոտիվներից կամ շարժիչային վագոններից, որոնք հանգեցնում են շարժման, և ունի հաստատված ազդանշաններ (տեսանելի և լսելի), որոնք նրա գլուխն ու պոչն են։ Այդ առումով, շատ երկաթուղիներին ամեն գնացք ստանում է որոշակի համար, ինչը թույլ է տալիս նրան տարբերել մնացած գնացքներից։ Գնացքներին են վերաբերում նաև առանց վագոնների լոկոմոտիվները, շարժիչային վագոնները և հատուկ ինքնագնաց շարժակազմը (օրինակ՝ ոչ հանովի տեսակի ավտոմոտրիսաներ և դրեզինաներ), որոնք ուղևորվում են պերեգոն և ունեն հաստատված ազդանշաններ[1]: Դիսցիպլինը, որը ուսումնասիրում է գնացքը և դրա շարժմանը առնչվող հարցերը, կոչվում է Գնացքների քարշուժ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1825 թվականի սեպտեմբերի 27-ին բացվեց առաջին հանրային երկաթուղին՝ Սթոքթոն-Դարլինգթոն: Առաջին գնացքը այդ երկաթգծով անցկացրեց «Locomotion» շոգեքարշը, որի անունը հետագայում դարձավ հասարակ և հետագայում ոչ միայն շոգեքարշերը, այլ նաև ինքնագնաց ռելսային սայլակները սկսեցին անվանել լոկոմոտիվներ։ 1830 թվականի սեպտեմբերի 15-ին բացվեց առաջին երկաթուղային մագիստրալը՝ Լիվերպուլ-Մանչեսթեր, որտեղով գնացքների շարժումը իրականացվում էր միայն լոկոմոտիվային քարշուժով[2][3]: 1837 թվականի հոկտեմբերի 30-ին (նոյեմբերի 11) բացվեց Ցարսկոսելյան երկաթուղին, դառնալով առաջին հանրային երկաթուղին Ռուսական կայսրությունում:

Երկաթուղային ազդանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վթարից խուսափելու նպատակով երկաթուղին բաժանում են կայարանամեջերի (վտավան)։ Դրանցից յուրաքանչյուրի սկզբին տեղադրվում է լուսացույց։ Գնացքը կարող է անցնել այդտեղից միայն այն դեպքում, երբ վառվում է թույլատրող լույսը։ Ազդանշանները հաղորդում է լուսացույց-ռելեն։ Ժամանակակից ղեկավարման վահանակների վրա համակարգիչները հետևում են, որպեսզի յուրաքանչյուր կայարանամեջում լինի միայն մեկ գնացք, ինչպես նաև հսկում են յուրաքանչյուր գնացքի շարժումը[4]:

Ծանոթագրություններ[5][խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Տերմիններ, որոնք կիրառվում են Ռուսաստանի Դաշնության երկաթուղիների տեխնիկական շահագործման կանոնակարգում // Ռուսաստանի Դաշնության երկաթուղիների տեխնիկական շահագործման կանոնակարգ.
  2. Երկաթուղային տրանսպորտ՝ Հանրագիտարան, էջ 58(ռուս.)
  3. Երկաթուղային տրանսպորտ՝ Հանրագիտարան, էջ 98(ռուս.)
  4. Գնացք-Dasaran.am
  5. Չէքիճեան Յարութ (Յունուար 4 2016)։ «Սփիւռքահայ Զբօսաշրջիկը, Գիւմրին Եւ Հայաստանի Գնացքը»