Գլոբուլա (աստղագիտություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գլոբուլներ IC 2944-ում, լուսանկարը արված է Հաբլ աստղադիտակի կողմից

  Գլոբուլը մութ, գազանման փոշոտ միգամածություն է, որը սովորաբար դիտվում է այլ լուսավոր միգամածությունների կամ աստղերի ֆոնի վրա։

Առանձնահատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլոբուլան առանձնանում է մյուս մութ միգամածություններից կտրուկ գծված սահմաններով և դրա բաղադրիչ նյութի ավելի մեծ խտությամբ, որի պատճառով գլոբուլան գործնականում անթափանց է։ Գլոբուլայի զանգվածը գտնվում է 1-100 արեգակնային զանգվածների սահմաններում, մինչդեռ նյութի կոնցենտրացիան գնահատվում է 10 4 -10 6 սմ −3 :

Գլոբուլաների քիմիական կազմը բնորոշ է միջաստղային նյութերին. Այն հիմնականում կազմված է մոլեկուլային ջրածինից, հելիումից, ածխածնի օքսիդներից և սիլիցիումի փոքր բաժնից։

Գլոբուլաները բնութագրվում են շատ ցածր ջերմաստիճանով . այն չի գերազանցում 30 Կ և կարող է իջնել 8 Կ.

Առաջացումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլոբուլաները, ընդհանրապես, միգամածությունները, կարող են ձեւավորվել տարբեր ձևերով։ Թեթև միգամածություններում փոքր գլոբուլաներ են առաջացել, ըստ երեւույթին, միջաստղային միջավայրի խտության տատանումների պատճառով, խիստ սեղմված շրջապատող տաք գազի ճնշման տակ։ Հնարավոր է, որ ժամանակի ընթացքում այս գլոբուլների մեծ մասը ցրվի արտաքին գործոնների (ջերմաստիճան, ճնշում, ճառագայթում) ազդեցության տակ։

Խոշոր գլոբուլաները ունեն իրենց սեփական ձգողական դաշտ՝ բավարար դրա ազդեցության տակ սեղմվելու համար։ Այս դեպքում հնարավոր է դառնում աստղերի ձևավորման գործընթացի սկիզբը։

Հայտնի օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ձիու գլխիկ (միգամածություն)
  • Օձ (միգամածություն) (Բարնարդ 72)
  • Ածուխ պարկ
  • Արծիվ միգամածության բեկորներ
  • Մոլեկուլային ամպ Barnard 68

20-րդ դարի սկզբին ամերիկացի աստղագետ Էդվարդ Էմերսոն Բարնարդը կազմեց 349 մութ միգամածությունների կատալոգ, որոնց մեծ մասը կարելի է վերագրել գլոբուլաներին։

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Clemens Dan P., Yun João Lin, Meyer Mark H. (March 1991)։ «BOK globules and small molecular clouds – Deep IRAS photometry and (C-12)O spectroscopy»։ Astrophysical Journal Supplement 75: 877։ Bibcode:1991ApJS...75..877C։ doi:10.1086/191552