Գէորգ Գանտահարեան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Գէորգ Գանտահարեան
KEVORK KANDAHARIAN -.jpg
Անուն Մականուն Գէորգ Գանտահարեան
Ծնած է 1925-ին
Ծննդավայր Դամասկոս, Սուրիա
Վախճանած է 17 Օգոստոսի, 2006-ին:
Վախճանի վայր Լիբանան
Աշխատանք մանկավարժ, երաժիշտ, խմբավար,
Մասնագիտութիւն մանկավարժ, Հայագիտութիւն

Գէորգ Գանտահարեան (ծնած է 1925-ին Դամասկոս, Սուրիա: Ան իր մահկանացուն կնքեց 17 Օգոստոս, 2006-ին), Կրթական, Մշակութային, Կուսակցական Եւ Ազգային-Հասարակական Գործիչ: Մանկավարժ , երաժիշտ, խմբավար:

Կենսագրութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գէորգ Գանտահարեանը ծնած է 1925-ին Դամասկոս, Սուրիա: Ծնողները Այնթապցիներ էին: Իր ծնունդէն կարճ ժամանակ անց ընտանիքը կը տեղափոխուի Պէյրութ, Լիբանան: Պատանի Գէորգը իր նախնական կրթութիւնը կը ստանայ «Կէրթմէնեան» Հայ Աւետարանական դպրոցէն եւ Հայ Աւետարանական քոլեճէն: Այնուհետեւ ան կը փոխադրուի Հալէպ, Սուրիա ուր կը հաճախէ Կրթասիրաց եւ Ուսումնասիրաց վարժարանները: Վարժարանը կ՛աւարտ է 1938-ին:

Ամերիկայի Ա. միութիւնը նոյն տարին կը որոշէ Հալէպի երկու առաջադէմ աշակերտ ուղարկել Անթիլիասի դպրեվանքը` մասնագիտանալու հայագիտութեան մեջ: Ըստ նախնական ծրագրին` դպրեվանքը աւարտելէն յետոյ անոնք անոնք իրաւունք էին ստանալու շարունակելու իրենց ուսումը Ամերիկա՝ իրենց նախընտրած մասնագիտութեան գիծով: Ընտրուած երկու աշակերտներէն մեկը եղած է Գէորգ Գանտահարեանը: Նոյն տարուան մէջ ալ Կրթասիրաց վարժարանի շրջանաւարտը կը դառնայ Անթիլիասի դպրեվանքի աշակերտ: Կեանքի հանգամանքները միշտ աւելի զօրաւոր են ու բախտորոշիչ, քան կանխապէս լաւ մշակուած որեւէ մտադրութիւն, բաղձալի որեւէ նպատակի հասնելու ձգտում կամ մտադրութիւն:

Ի բարեբախտութիւն հետագայի իր հազարաւոր սաներուն ու աշակերտներուն, Ամերիկա մեկնելու ծրագիրը ինչ-ինչ հանգամանքներու պատճառով չի կայանար: Փոխարէնը դպրեվանքին մէջ ուսումը աւարտելէն անմիջապէս յետոյ Գէորգ Գանտահարեանը կը նշանակուի դպրեվանքի ուսուցիչ: Հաւանաբար իր միտքէն անգամ չէ անցած, որ հետագայ իր ողջ կեանքը այլեւս կապուած պիտի ըլլար դպրեվանքին:

Գէորգ Գանտահարեանի մանկավարժական գործունէութիւնը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1965-ին Գէորգ Գանտահարեանը երեսուհինգ տարի անընդմէջ զուգահեռաբար դասաւանդած է նաեւ «Համազգային»-ի Ճեմարանի մէջ: Դասաւանդած է, նոյնպէս զուգահեռաբար, Հայկազեան համալսարանի եւ «Համազգային»-ի Հայագիտական հիմնարկին մէջ:

Իր մանկավարժական գործունէութեան տասնեակ տարիներու ընթացքին Գէորգ Գանտահարեանը դասաւանդած է հայ մատենագրութիւն, հայ հին գրականութեան պատմութիւն, գրաբար, հայ երաժշտութեան պատմութիւն եւ այլ առարկաներ ու դասընթացքներ:

Եւ տարիներ շարունակ վաստակեալ բանասէրն ու մանկավարժը ինքնաշխատութեամբ հաւաքած է անհրաժեշտ բոլոր նիւթերը, դասընթացքներ եւ ձեռնարկներ շարադրել սաներու եւ աշակերտներուն համար` այդ եղանակով անոնց ապահովելով անհրաժեշտ գիրքերով ու դասընթացքներով: Ցաւօք, այդ շարադրանքներն ու մշակումները ամբողջութեամբ չեն պահպանուած:

Գէորգ Գանտահարեանի երաժշտական-խմբավարական գործունէութիւնը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկավարժական գործունէութեանը զուգահեռ Գէորգ Գանտահարեանը տասնեակ ու տասնեակ տարիներ զբաղուած է նաեւ երաժշտական-խմբավարական գործունէութեամբ: Դպրեվանքի ուսանելու տարիներէն, ինչպէս իր տարեկիցներն ու սերնդակիցները կը վկայեն, առանձնակի սէր ու հակում ցուցաբերած է երաժշտութեան, մանաւանդ հայ հոգեւոր եւ դասական երաժշտութեան հանդէպ: Ան հիմնադրած է բազմաձայն շարք մը երգչախումբեր, երգացանկը ընդգրկելով թէ՛ մեր հոգեւոր-եկեղեցական երաժշտութիւնը, թէ՛ աշխարհիկ-ժողովուրդական երգերը: Եւ այդ երգչախումբերով ան համերգային բուռն գործունէութիւն ծաւալած է` շրջելով հայ գաղութները, տարածելով հայ երգն ու երաժշտութիւնը, երաժշտութեամբ դաստիարակելու նոր սերունդներուն, հայ երաժշտութեամբ անոնց ներարկելով ազգային ոգի եւ ինքնագիտակցութիւն: Եւ հարկ է նշել, որ իր երգչախումբերուն ելոյթներն ու համերգները միշտ ալ ընդունուած են մեծ սիրով, հիացմունքով ու խանդավառութեամբ:

Բարձր հովանաւորութեամբ Զարեհ Ա. կաթողիկոսի, նախագահութեամբ Խորէն արք. Բարոյեանի եւ ղեկավարութեամբ Գէորգ Գանտահարեանի, «Կոմիտաս» երգչախումբը իր համերգը տուաւ 13 ապրիլ 1961, հինգշաբթի իրիկուն, Քոլեժ տը լա Սալի մէջ:http://www.aztagdaily.com/archives/7918 Ընտրեալ հասարակութեամբ ծայրէ ծայր լեցուած սրահը իր ծափահարութիւնները չխնայեց խոստմնալից «Կոմիտաս» երգչախումբին եւ Գէորգ Գանտահարեանին: Ղեկավարը, շնորհիւ իր բացառիկ զգայնութեան եւ այդ զգայնութիւնը խումբին փոխանցելու յատուկ շնորհքով, կրցաւ ստեղծել շատ մը հաճելի պահեր եւ յուզել ունկնդիր բազմութիւնը հայ երաժշտութեան ոգիով եւ ներշնչու

Գէորգ Գանտահարեանի հիմնադրած ու ղեկավարած երգչախումբերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեորգ Գանտահարեանի կազմակերպած ու հիմնադրած ու ղեկավարած «Զուարթնոց», «Կոմիտաս», «Կանաչեան», «Շնորհալի», «Յոբելեանական» երգչախումբերը վիթխարի դեր կատարած են հայ համայնքներու կեանքին մէջ: Շրջան մը, ստանձնած է «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտանոցի տնօրէնի պաշտօնը:

Գէորգ Գանտահարեանի ծառայութիւնը հայապահպաման եւ ազգապահպանման մեծ գործին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ համայնքներու կեանքին մէջ երգչախումբերը վիթխարի դեր կատարած են` −ձեւաւորելով տարբեր սերունդներու մարդկանց երաժշտական ճաշակը, −գիտելիքներ եւ ազգային զգացողութիւնը, անոնց ներաշխարհը լեցնելով հայկական բառի ու խօսքի, երգի ու երաժշտութեան հարստութեամբ եւ գեղեցկութեամբ, −համակելով անոնց ազգային ոգիով եւ երգի շունչով, −թոյլ չտալով, մարդկանց հոգիներուն մէջ իշխեն օտար երգն ու բառը, ոչ հայեցի ապրումներն ու զգացումները, եւ այդպէսով Գէորգ Գանտահարեան ծառայած է հայապահպաման եւ ազգապահպանման մեծ գործին:

Գէորգ Գանտահարեանի ներդրումը հայ համայնքի հանրային-մշակութային կեանքին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գէորգ Գանտահարեանը եղած է նաեւ յայտնի հասարակական գործիչ, Լիբանանի հայ համայնքի հանրային-մշակութային կեանքի խոշորագոյն դեմքէրէն մէկը: Ան մշտապէս մաս կազմած է Լիբանանի թեմի Քաղաքական ժողովի, Ուսումնական խորհուրդի, Ազգային ընդհանուր ժողովի: Եղած է նաեւ Ազգային խորհուրդի ատենապետ: Իր ներկայութիւնն ու մասնակցութիւնը համասփիւռքեան եւ համահայկական խորհրդաժողովներուն եղած է միշտ գործուն եւ արգասաւոր:

Ան միշտ նմանը եղած է այն զինուորին, ով անտրտունջ ընդունած է ծառայութեան հրահանգը եւ իր առջեւ դրուած նպատակը համարած է ամենէն կարեւորը:

Շքանշաններ,Օրհնութեան եւ գնահատանքի գիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գէորգ Գանտահարեանի մանկավարժական, հանրային ու մշակութային գործունէութիւնը անոր բերած է համընդհանուր յարգանք եւ մեծ ճանաչում:

  • 1974-ին երջանկայիշատակ Տ. Տ. Խորեն Ա. կաթողիկոսը իրեն պարգեւատրած է «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով,
  • 1988-ին երջանկահիշատակ Տ. Տ. Գարեգին Բ. կաթողիկոսը Օրհնութեան գիր շնորհելով գնահատած է Գէորգ Գանտահարեանի կեանքը եւ գործը:
  • 2005-ին, ծննդեան 80-ամեակին առթիւ, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Մեծի տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսը, Օրհնութեան եւ գնահատանքի գիր շնորհելով, արժանաւորած է Գեորգ Գանտահարեանի հիսնամեայ մանկավարժական գործունեութիւնը, ինչպէս նաեւ իր ծառայութիւնները հայ եկեղեցւոյ եւ հայ հանրային-մշակութային կեանքին:
  • 2008-ին, յետմահու, Հայաստանի Հանրապետութեան Կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութիւնը արժեւորած եւ բարձր է գնահատած է Գէորգ Գանտահարեանի վաստակը կրթութեան եւ մանկավարժութեան ասպարէզին մէջ՝ պարգեւատրելով իրեն նախարարութեան բարձրագոյն պարգէւով` «Ոսկե մետալ»-ով: Իսկ Սփիւռքի նախարարութիւնը պարգեւատրած է Կոմիտասի անուան մետալով։

Գէորգ Գանտահարեանի անուանումով Հանդիսասրահի եւ գրադարան-թանգարանի բացումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

° «Գէորգ Գանտահարեան» անուանումով Հանդիսասրահ, Նոր Այնթապ շրջան, Հայաստան,

29 Սեպտեմբեր, 2007-ին Հայաստանի Նոր Այնթապ շրջանի զօր. Գարամանուկեանի անուան վարժարանին մէջ, տեղի ունեցաւ սփիւռքահայ կրթական-մշակութային գործիչ, բազմաթիւ սերունդներ հայկական շունչով եւ ոգիով թրծած, անոնց ազգային նկարագիր ու մշակութային արժէքներուն տէր կանգնելու նախանձախնդրութիւն փոխանցած գործիչ Գէորգ Գանտահարեանի անունը կրող՝ «Գէորգ Գանտահարեան» հանդիսասրահին բացումը։

Գանտահարեան ընտանիքին անունով շնորհակալութեան խօսք արտասանեց Գէորգ Գանտահարեանի որդին՝ Շահան Գանտահարեան՝ «Ազդակ» թերթի գլխաւոր խմբագիր։

° «Գէորգ Գանտահարեան» անուանումով գրադարան-թանգարան Աթէնքի մէջ

9 Նոյեմբերին,2008-ին, Յունաստան, Աթէնքի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ հիմնադրութեան 75ամեակը նշուեցաւ։ Այնուհետեւ առաջնորդարանի սրահին մէջ տեղի ունեցաւ եկեղեցւոյ նոր գրադարանի բացում։ Գրադարանը անուանուեցաւ «Գէորգ Գանտահարեան» գրադարան՝ ի յիշատակ բազմավաստակ մեծ մանկավարժ Գէորգ Գանտահարեանին: Սրբազան հայրը՝ առաջնորդ Խորէն եպս. Տողրամաճեան, խօսք առնելով՝ իր ուրախութիւնը յայտնեց, որ եկեղեցին գրադարանով մը օժտելու իր տարիներու երազը վերջապէս իրականացած է։ Ան վեր առաւ հայ ազգի մատուցող ըլլալու հանգամանքը եւ յայտնեց, թէ վերջերս Պարպարա Օսկանեանի նիւթական ներդրումով վերանորոգուեցան առաջնորդարանի կարգ մը բաժինները, իսկ Գաբրիէլ Չեմպերճեան սիրայօժար հոգաց նոր գրադարանի շինութեան ծախսերը։

Գէորգ Գանտահարեան՝ ԱՄԷՆՈՒՆ ՈՒՍՈՒՑԻՉԸ» ԳԻՐՔԻ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍ. «ՈՒՍՈՒՑԻՉ՝ ԱՌԱՆՑ ԴԱՍԱԶԱՆԳԻ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

20 Սեպտեմբեր 2011 երեկոյեան «Էրեբունի» սրահին մէջ կայացաւ լիբանանահայ յայտնի մանկավարժ խմբավար Գէորգ Գանտահարեանի յիշատակին նուիրուած եւ «Փիւնիկ» հիմնադարմի մեկենասութեամբ լոյս տեսած «Գէորգ Գանտահարեան` ամէնուն ուսուցիչը» գիրքին շնորհահանդէսը: Ձեռնարկին ներկայ էին` Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան, Լիբանանի, Իրանի, Կիպրոսի, Քանատայի հոգեւոր առաջնորդները, սփիւռքի կազմակերպութիւններու ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները, Գէորգ Գանտահարեանի ընկերները, բարեկամները, հարազատներն ու աշակերտները:

Բացման խօսքով հանդէս եկաւ սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան, որ իր ելոյթի մէջ բարձր գնահատելով մանկավարժը, ազգային, մշակութային մեծ գործիչը` զայն անուանեց Մեծ Հայ:

Aquote1.png «Սա մի գրքի շնորհահանդէս է, որը նուիրուած է մի Մեծ Հայի, Լաւ Հայի, Հայրենասէր Հայի: Մարդ, որ իր կեանքը նուիրաբերեց լիբանանահայ համայնքային կեանքին, կրթեց եւ իր հայրենասիրութեամբ վարակեց սերունդներ», նշեց սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանը:[1] Aquote2.png
Aquote1.png «Եթէ այսօր Գէորգ Գանտահարեան հրաշքով այստեղ լինէր, ես խոնարհաբար կը համբուրէի նրա ձեռքը, բայց նա երկնքում է եւ այնտեղից լոյս ու ջերմութիւն է ճառագում, սփռում բոլորիս վրայ», ըսաւ սփիւռքի նախարարը, ապա մեծն Կոմիտասի մետալով պարգեւատրեց Գէորգ Գանտահարեանը` մետալը յանձնելով անոր թոռնուհիին Սանան Գանտահարեանին:[1]« Aquote2.png
Aquote1.png «Եթէ ես չհանդիպէի Գէորգ Գանտահարեանին, շատ աւելի աղքատ կը լինէի, քան այսօր եմ. մենք միասին ենք դասաւանդել, եւ այդ ժամանակահատուածում ես ապշեցի նրա գիտելիքներից, եւ նա եղաւ Պէյրութի իմ ուսուցիչը», ըսաւ Գիրքի խմբագիր Երուանդ Տէր Խաչատուրեան:[1]« Aquote2.png
Aquote1.png Առաջին բաժինը կազմուած է 29 գրութիւններէ, որոնք քաղուածք մըն են Գէորգ Գանտահարեանի դասախօսութիւններէն, յօդուածներէն, բանախօսութիւններէն, մահախօսականներէն ու միտքի այլ արտայայտութիւններէն: Կարեւոր բաժին կը կազմեն հայ երաժշտութեան կալուածին վերաբերող գրութիւնները, որոնք կը յուշեն, թէ դաստիարակին մէջ ինչպիսի տեղ ունէր մեր երաժշտական արուեստը, որովհետեւ ան, գրաբարի, հին գրականութեան, պատմութեան ուսուցիչ-դասախօսի իր վաստակին կողքին, տարիներ շարունակ եղած է երգչախումբի խմբավար ու երգի դրօշակիր: (Ափսոս, որ հատորին մէջ արժանի յիշատակութեան չէ արժանացած Պէյրութի հայկական ռատիոժամին անոր աշխատակցութիւնը, ուշ 60-ականներուն ու կանուխ 70-ականներուն, երբ հերթականօրէն ունկնդիրին կը հրամցնէր Կոմիտաս ու Կանաչեան, Ալթունեան ու մաքուր հայ երգի տաղանդաւորներ) կը գրէ Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ:[2]« Aquote2.png
Aquote1.png Շատ սիրելի «մայսթրօ»` Գէորգ Գանտահարեան, ներող եղիր, որ յետմահու միայն տեղեկացայ քու արժանիքներուդ տակաւին մէկ մասին, շնորհիւ աչքիս առջեւ ունեցած այս գիրքին, որուն վրայ գրուած է` «Գէորգ Գանտահարեան` ամէնուն ուսուցիչը» Ննջէ հանգիստ, որովհետեւ դուն ալ առանց հարուստ ըլլալու մեծահարուստ մըն ես: :Կը գրէ ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Լոս Անճելըս 2013 [3]« Aquote2.png


«Երգ Հաւատարմութեան» Ձօն` Գէորգ Գանտահարեանին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաղափարապաշտ ընկերոջ`ԳԷՈՐԳ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆԻ Քաղցր յիշատակին: Բանաստեղծ Սարգիս Կիրակոսեանի Երգ Հաւատարմութեան բանաստեղծութիւնը, նուիրուած է Գէորգ Գանտահարեանի Մահուան 10-Ամեակի յիշատակին: Բանաստեղծութիւնը երաժշտաւորուած է Հայաստանի երգահաններու միութեան նախկին նախագահ Ռոպերթ Ամիրխանեանի կողմէ եւ զայն առաջին անգամ կատարած է «Կոմիտաս»-ի անուան քամերային երգչախումբը` ղեկավարութեամբ մայեսթրօ Ռոպերթ Մլքէեանի:

Aquote1.png

Հեքիաթէն ծնած դուն կանչն ես ժայռին
Եւ պատարագը սիրոյ երկինքին,
Ուր դարերն արեւ, պատգամ կը խայտան
Եւ սօսիներէդ ուխտեր կ’արթննան:

Կառչած սուրբ հողիդ` ես փառքիդ համար
Ընդմիշտ կ’օրհներգեմ ապագադ պայծառ,
Իբրեւ պայքարի դրօշ յաղթական`
Շողա՛ դարէ-դար, վեհ ու տիրական:

Aquote2.png


Գէորգ Գանտահարեանի մահուան 10-րդ տարելիցին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոգեհանգստեան Արարողութիւն կատարուած է Ի Յիշատակ Սփիւռքահայ Յայտնի Գործիչ Գէորգ Գանտահարեանի 28 Օգոստոս, 2016-ին Շուէտի Սէոտերթելիէ քաղաքի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ: հոգեհանգստեան արարողութիւններ կատարուած են նաեւ Պիքֆայայի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ, Սուրբ Էջմիածինի, Աթէնքի Հայ առաքելական առաջնորդանիստ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ, Քեսապի Քալատուրանի եկեղեցւոյ մէջ: Իսկ 4 Սեպտեմբերին, Ֆրանսայի Վալանս քաղաքի հայկական եկեղեցւոյ մէջ:

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբիւրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Արտաքին յղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տես նաեւ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]