Jump to content

Գերտրուդ Մերի Քոքս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գերտրուդ Մերի Քոքս
անգլ.՝ Gertrude Mary Cox
Ծնվել էհունվարի 13, 1906(1906-01-13)[1][2][3][…]
ԾննդավայրDayton, Ուեբստեր շրջան, Այովա, ԱՄՆ[4]
Մահացել էհոկտեմբերի 17, 1978(1978-10-17)[1][2][3][…] (72 տարեկան)
Մահվան վայրԴարեմ, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ
ԳերեզմանMontlawn Memorial Park[5]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
ԿրթությունԿալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի (1933)[4][1] և Այովա նահանգի համալսարան (1931)[4][1]
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, վիճակագրագետ և համալսարանի դասախոս
ԱշխատատուՀարավային Կարոլինա նահանգի համալսարան[4][1], Այովա նահանգի համալսարան[1] և RTI International?[1]
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[7], International Biometric Society?[4] և Մաթեմատիկական վիճակագրության ինստիտուտ[6]

Գերտրուդ Մերի Քոքս (հունվարի 13, 1906(1906-01-13)[1][2][3][…], Dayton, Ուեբստեր շրջան, Այովա, ԱՄՆ[4] - հոկտեմբերի 17, 1978(1978-10-17)[1][2][3][…], Դարեմ, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ), ամերիկացի վիճակագիր, Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարանի փորձարարական վիճակագրության ամբիոնի հիմնադիր։  Ավելի ուշ Գերտրուդ Մերի Քոքսը նշանակվեց Հյուսիսային Կարոլինայի Միացյալ համալսարանի վիճակագրության ինստիտուտի և Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարանի վիճակագրական հետազոտությունների բաժնի տնօրեն։ Գերտրուդ Մերի Քոքսի ամենակարևոր և ազդեցիկ ուսումնասիրությունները վերաբերում էին փորձարարական նախագծմանը։ 1950 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը հրատարակեց փորձարարական նախագծեր գիրքը, որը վերաբերում էր վիճակագրություն թեմային։ 1960 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը հրատարակեց Կոխրանը, որը տարիներ շարունակ դարձել է փորձերի պլանավորման վիճակագիրների հիմնական տեղեկատու նյութը։ 1949 թվականին Քոքսը դարձավ առաջին կինը, ով ընտրվեց միջազգային վիճակագրական ինստիտուտում[8]։ 1956 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը եղել է ամերիկյան վիճակագրական ասոցիացիայի նախագահը[9]։

Վաղ մանկություն և կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերտրուդ Մերի Քոքսը ծնվել է Այովա նահանգի Դեյթոն քաղաքում, 1900 թվականի հունվարի 13-ին[10]։ Գերտրուդ Մերի Քոքսը սովորել է Այովա նահանգի փերի քաղաքի Փերիի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1918 թվականին։  Այս ընթացքում Գերտրուդ Մերի Քոքսը որոշեց դառնալ մեթոդիստական եկեղեցու սարկավագ և աշխատեց այդ նպատակին հասնելու համար[11]։ Այնուամենայնիվ, 1925 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը որոշեց ուսումը շարունակել Այովա նահանգի քոլեջում (որը 1959 թվականին վերանվանվեց Այովա նահանգի համալսարան) Էյմսում, որտեղ նա սովորեց մաթեմատիկա և վիճակագրություն։ Գերտրուդ Մերի Քոքսը 1929 թվականին ստացավ բակալավրի աստիճան։ 1931 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը ստացավ վիճակագրության մագիստրոսի աստիճան[11]։

1931-1933 թվականներին Գերտրուդ Մերի Քոքսը սովորել է Կալիֆոռնիայի Բերքլիի համալսարանի հոգեբանական վիճակագրության ասպիրանտուրայում, այնուհետև վերադարձել է Այովա նահանգի քոլեջ՝ օգնելու նոր վիճակագրական լաբորատորիա ստեղծել[12]։ Այովա նահանգի քոլեջում Գերտրուդ Մերի Քոքսը աշխատել է փորձերի մշակման վրա։

Ակադեմիական կարիերա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1939 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը նշանակվեց Այովայի պետական քոլեջի վիճակագրության պրոֆեսորի օգնական[13]։ 1940 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը նշանակվեց վիճակագրության պրոֆեսոր Հյուսիսային Կարոլինայի պետական քոլեջ (այժմ ՝ Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարան) Ռալիում։  Այնտեղ Գերտրուդ Մերի Քոքսը ղեկավարում էր փորձարարական վիճակագրության նոր բաժինը՝ դառնալով առաջին կինը, ով ղեկավարում էր բաժինը այս ուսումնական հաստատությունում[12]։ 1945 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը դարձավ Հյուսիսային Կարոլինայի Միացյալ համալսարանի վիճակագրության ինստիտուտի և Հյուսիսային Կարոլինայի պետական քոլեջի վիճակագրական հետազոտությունների բաժնի տնօրեն, որը ղեկավարում էր Ուիլյամ Էմել Կոքրանը։ Նույն 1945 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը դարձավ Կենսաչափություն և Կենսաչափական տեղեկագիր ամսագրի խմբագիր և պաշտոնավարեց 10 տարի։  Երբ 1947 թվականին ականավոր վիճակագիր և եվգենիկ Ռոնալդ Ֆիշերը, Գերտրուդ Մերի Քոքսի հետ համատեղ, հիմնադրեց միջազգային կենսաչափական ընկերությունը[13]։

1960 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը ստանձնեց իր վերջին պաշտոնը որպես վիճակագրության տնօրեն Հյուսիսային Կարոլինայի Դուրհամ քաղաքում գտնվող եռանկյունու հետազոտական ինստիտուտում։ Գերտրուդ Մերի Քոքսը պաշտոնավարել է մինչև 1965 թվականը՝ թոշակի անցնելը։ 1965 թվականին թոշակի անցնելուց հետո աշխատել է Եգիպտոսում և Թաիլանդում, որպես վիճակագրական ծրագրերի զարգացմանն աջակցող խորհրդատու[11][14]։

Գիրք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը և Ուիլյամ Քոքրանը համատեղ ուժերով հրատարակեցին փորձարարական զարգացումներ աշխատությունը[15], որը դարձավ գալիք տարիների վիճակագիրների համար փորձերի պլանավորման հիմնական տեղեկատու գիրքը։

Ճանաչում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերտրուդ Մերի Քոքսը արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների։ 1949 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը դարձավ առաջին կինը, ով ընտրվեց միջազգային վիճակագրական ինստիտուտում։ 1956 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսը ընտրվել է ամերիկյան վիճակագրական ասոցիացիայի նախագահ, իսկ 1975 թվականին՝ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։  Գերտրուդ Մերի Քոքսը եղել է նաև Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի մաթեմատիկական վիճակագրության ինստիտուտի գիտաշխատող[16]։

1959 թվականին Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանը Գերտրուդ Մերի Քոքսին պարգևատրեց Օ. Մաքս Գարդների անվան մրցանակով։ Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարանը հարգանքի տուրք մատուցեց Քոքսին՝ 1970 թվականին նրա անունով կոչելով Քոքս Հոլլ, իսկ 1977 թվականին Գերտրուդ Մերի Քոքսին պարգևատրեց Վատոգի մեդալով։ 1958 թվականին Այովայի պետական համալսարանը Գերտրուդ Մերի Քոքսին շնորհեց վիճակագրության ոլորտում գիտությունների պատվավոր դոկտորի կոչում։ 1989 թվականին կին վիճակագիրների ասոցիացիան ստեղծեց նաև Գերտրուդ Մ. Քոքսի կրթաթոշակ[17]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
  2. 1 2 3 4 NCpedia
  3. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 1 2 3 4 5 6 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 297. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
  5. ↑ Find A Grave — 1996.
  6. 1 2 Scientific Legacy Database — Institute of Mathematical Statistics.
  7. ↑ http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/20001500.html
  8. ↑ «Gertrude Mary Cox». www.agnesscott.edu. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 10-ին.
  9. ↑ «Celebrating Women Statisticians Throughout History - Navitas Life Sciences». www.navitaslifesciences.com (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 10-ին.
  10. ↑ Anderson, Richard L (1990), Gertrude Mary Cox, 1900-1978: A Biographical Memoir (PDF), National Academies Press, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ մարտի 26-ին, Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 25-ին
  11. 1 2 3 Riddle, Larry (2014), Biographies of Women Mathematicians: Gertrude Mary Cox, Agnes Scott College, Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 25-ին
  12. 1 2 Wayne, Tiffany K. (2011). American women of science since 1900. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. էջեր 324–325. ISBN 9781598841589.
  13. 1 2 Bailey, Martha J. (1994). American Women in Science. Santa Barbara: ABC-CLIO. էջ 72. ISBN 0-87436-740-9.
  14. ↑ «Cox biography». www-groups.dcs.st-and.ac.uk. University of St Andrews, Scotland. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 26-ին.
  15. ↑ Cochran, William G.; Cox, Gertrude M. (1950). Experimental Designs. New York: Wiley.
  16. ↑ Honored Fellows, Institute of Mathematical Statistics, Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 2-ին, Վերցված է 2017 թ․ նոյեմբերի 24-ին
  17. ↑ «American Statistical Association».

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գերտրուդ_Մերի_Քոքս&oldid=10612712» էջից