Գերմանա-էստոնական փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գերմանա-էստոնական փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր
Բեռլինի գերմանա-էստոնական պայմանագիր
Bundesarchiv Bild 183-E07261, Berlin, Nichtangriffspakt mit Estland und Lettland.jpg
Պայմանագրի ստորագրումը կողմերի ներկայացուցչության միջև
Պայմանագրի տիպ խաղաղության պայմանագիր
Ստորագրվել է
— վայր
հունիսի 7, 1939
Բեռլին, Երրորդ Ռայխ
Հաստատված է կնիքով ստորագրման օրը
Ուժի մեջ է մտել
— Պայմաններ
հուլիսի 24, 1939
Պատերազմի ընթացքում փոխադարձ հարձակման բացառում
Ստորագրել են Իոահիմ ֆոն Ռիբենտրոպ, Կառլ Սելտեր
Կողմեր Երրորդ Ռայխ Երրորդ Ռայխ
Էստոնիա Էստոնիա
Լեզու գերմաներեն, էստոներեն

Գերմանա-էստոնական փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր, հայտնի է նաև որպես Գերմանա-էստոնական հակաագրեսիոն պայմանագիր կամ պարզապես Բեռլինի պայմանագիր, Նացիստական Գերմանիայի և Էստոնիայի հանրապետության միջև կնքված խաղաղության պայմանագիր, որը երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարների՝ Կառլ Սելտերի և Իոահիմ ֆոն Ռիբենտրոպի կողմից ստորագրվել է 1939 թվականի հունիսի 7-ին՝ Երրորդ Ռայխի մայրաքաղաք Բեռլինում։

Նույն տարվա հուլիսի 24-ին պայմանագրի անցումային դրույթները վերանայվել են և հընթացս օրինական ուժի ստացել։ 1939 թվականի օգոստոսի 12-ին գերմանա-էստոնական «փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր»-ը ներառվել է Ազգերի լիգայի համաձայնագրերի շարքում[1]։ Ըստ կողմերի միջև նախնական համաձայության՝ ակտն իր իրավազորությունը պետք է պահպաներ տասը տարի։

Պայմանագրի կնքմամբ կողմերը նպատակ էին հետապնդում բացառել Մերձբալթյան տարածաշրջանում արևմտյան կամ խորհրդային որևէ ազդեցությունը (մինչ այդ՝ նույնաբովանդակ պայմանագիր էր կնքվել նաև Գերմանիայի և Լատվիայի միջև): Նացիստների պլանների համաձայն՝ Գերմանիայի հետ դաշնակցային հարաբերություններ հաստատելով՝ Մերձբալթյան երկրները պետք է արգելակեին կարմիր բանակի հնարավոր առաջխաղացումը լեհ-գերմանական պատերազմական գործողությունների թատերաբեմ[2]։

Հարկ է նշել, որ ապրիլի 28-ին Ադոլֆ Հիտլերի կառավարությունը դաշինք է առաջարկել ոչ միայն Էստոնիային և Լատվիային, այլ նաև Ֆինլանդիային, Դանիային, Շվեդիային և Նորվեգիային[3]։ Այնուամենայնիվ, սկանդինավյան երկրները՝ ի դեմս Շվեդիայի, Նորվեգիայի և Ֆինլանդիայի, հրաժարվել են նմանօրինակ համագործակցությունից՝ պաշտպանելով իրենց կողմից որդեգրված նետրալիտետը (չեզոքության և երկդիմի քաղաքականություն): Եռակողմ դաշինքի կնքումը նախատեսվում էր մայիս ամսին, սակայն տապալվում է Լատվիայի պատզաբանման պահանջի անպատասխան մնալու հետևանքով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. League of Nations Treaty Series, vol. 198, pp. 50-53.
  2. Crampton R. J. (1997)։ Eastern Europe in the Twentieth Century and After։ Routledge։ էջ 105։ ISBN 0-415-16422-2 
  3. John Hiden, Thomas Lane, ed. (2003)։ The Baltic and the Outbreak of the Second World War։ Cambridge University Press։ էջ 60։ ISBN 0-521-53120-9