Գերեզման
| Գերեզման | |
|---|---|
 | |
| Մասն է | գերեզմանատուն |
Գերեզման, վայր, որտեղ թաղվում է մահացածը։ Տերմինն օգտագործվում է նաև թաղման թարմ փորված փոսի համար[1]։
Ընդհանուր տեղեկություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գերեզման տերմինը վերաբերում է հողում կատարվող թաղումներին; սակայն որոշ դեպքերում այն կարող է վերաբերվել նաև սարկոֆագներում, թաղման կառույցներում (օրինակ՝ պիրամիդներ, մավզոլեներ և կրպտներ) և այլն կատարվող թաղումներին։ Քարաբլուր (կելտերեն՝ cairn) — քարերից կազմված թաղման բլուր (հիմնականում հանդիպում է կելտական ժողովուրդների մոտ) — կարելի է համարել թաղման առանձին տեսակ։ Ընդհանուր առմամբ, գերեզմանը թաղման վայրն է։
Հնագույն գերեզմանները հաճախ հետաքրքրություն են ներկայացնում հնագետների համար, քանի որ դրանք տալիս են բազմազան տեղեկություններ տվյալ դարաշրջանի կյանքի և մշակույթի մասին։
Ընդհանուր կանոնով գերեզմանները գտնվում են հատուկ վայրերում՝ եկեղեցական բակերում, գերեզմանատներում և նման այլ վայրերում, սակայն կան նաև մեկուսացված գերեզմաններ, որոնք սովորաբար պատկանում են անցյալի նշանավոր դեմքերին։ Կան նաև հուշարձաններ այն վայրերում, որտեղ մարդիկ կորցրել են իրենց կյանքը — օրինակ՝ ճանապարհի եզրին, նվիրված ճանապարհատրանսպորտային պատահարներում զոհվածներին։ Շատ անկանոն թաղումները (սովորաբար մարտերում զոհվածների) երբեմն կոչվում են «մասսային» (կամ «համայնքային») գերեզմաններ։
Սովորաբար գերեզմանի վրա դրվում է գերեզմանաքար [2] — խաչ, բնական քար, քանդակ, ճարտարապետական կառույց։ Պիրամիդներ, գերեզմանային բլուրներ և այլ կառույցներ հայտնի են հնագույն ժամանակներից։ Գերեզմանի տեսքը հաճախ կախված է տեղական ավանդույթներից, կրոնից և այլ սոցիալական գործոններից։ Գերեզմանների վրա հաճախ տնկվում են ծառեր, մշակված զարդարական ծաղիկներ և այլն։
Մեծ մասամբ գերեզմանները անհատականացված են՝ մահացածի մասին տեղեկությունները (անունը և ազգանունը, ծննդյան և մահվան ամսաթվերը և այլն) գրվում են գերեզմանաքարին և/կամ գրանցվում են համապատասխան փաստաթղթերում։ Անհայտ անձանց գերեզմանները սովորաբար կոչվում են «անանուն»։
Անհայտ դիակներ պարունակող զանգվածային գերեզմանները (սովորաբար առաջացած ռազմական հակամարտությունների, ճնշումների, համաճարակների և այլն հետևանքով) կոչվում են զանգվածային գերեզմաններ (կամ, ավելի հազվադեպ, համայնքային գերեզմաններ): Այնուամենայնիվ, զանգվածային գերեզմաններում կարող են նշված լինել այնտեղ թաղվածների անունները։ Գերեզմանը կարող է պարունակել նաև թաղման աոթո, որում պահվում են մահացածի մոխրացված մոխրերը կրեմացիայից հետո։
Գերեզմանը պետք է տարբերել կենոտափից՝ «դատարկ գերեզման» կոչվող հուշարձանից, որը տեղադրվում է այն վայրում, որտեղ չկան մահացածի մնացորդներ, սակայն հաճախ նախագծված է գերեզմանաքարի տեսքով (հաճախ տեղադրվում է այն վայրում, որտեղ մահացածը զոհվել է, կամ այն դեպքերում, երբ դին չի գտնվում)[3]:
Ռուսական չափանիշների համաձայն, գերեզմանը պետք է լինի 2 մետր երկարությամբ և 1 մետր լայնությամբ (երեխաների գերեզմանները կարող են լինել փոքր), խորությունը՝ առնվազն 1,5 մետր՝ հաշվի առնելով դագաղի վերին եզրը, և ոչ ավելի քան 2,2 մետր։ Յուրաքանչյուր դեպքում գերեզմանի հատակից մինչև տեղական հողաջրային մակարդակը պետք է լինի առնվազն 0,5 մետր հեռավորություն։
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
.JPG)
.jpg)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Могила // Толковый словарь русского языка : в 4 т. / гл. ред. Б. М. Волин, Д. Н. Ушаков (т. 2—4) ; сост. Г. О. Винокур, Б. А. Ларин, С. И. Ожегов, Б. В. Томашевский, Д. Н. Ушаков ; под ред. Д. Н. Ушакова. — М. : Государственный институт «Советская энциклопедия» (т. 1) : ОГИЗ (т. 1) : Государственное издательство иностранных и национальных словарей (т. 2—4), 1935—1940.
- ↑ Надгробие հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում
- ↑ «Глоссарий. Кенотаф». Արխիվացված օրիգինալից 2008-05-17-ին. Վերցված է 2008-06-14-ին.
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Могила / Гавритухин И. О., Малашев В. Ю. // Меотская археологическая культура — Монголо-татарское нашествие. — М. : Большая российская энциклопедия, 2012. — С. 566. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 20). — ISBN 978-5-85270-354-5.
- Каменецкий И. С. Код для описания погребального обряда // Древности Дона. Материалы работ Донской экспедиции. М., 1983.
- Каменецкий И. С. Код для описания погребального обряда (часть вторая) // Археологические открытия на новостройках. М., 1986. Вып. 1.
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գերեզման» հոդվածին։ |
| ||||||
