Գեորգե Ասաքի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեորգե Ասաքի
մոլդ.՝ Георге Асаки
Gheorghe Asachi (2).jpg
Ծնվել էմարտի 1 (12), 1788
ԾննդավայրՀերցա
Վախճանվել էնոյեմբերի 12, 1869(1869-11-12) (81 տարեկանում)
Վախճանի վայրՅասսի Ռումինիա Ռումինիա
Մասնագիտությունլեզվաբան, վիմագրող, բանաստեղծ, ճարտարագետ, պատմաբան, ճարտարապետ, գրող, նկարիչ, դրամատուրգ, լրագրող և թարգմանիչ
Լեզուռումիներեն
ՔաղաքացիությունՄոլդովական իշխանություն
ԱմուսինElena Asachi?
Semnatura lui Gheorghe Asachi.jpg
Gheorghe Asachi Վիքիպահեստում

Գեորգե Լազարի Ասաքի (մարտի 1 (12), 1788, Հերցա, Մոլդովական իշխանություն - նոյեմբերի 12, 1869(1869-11-12), Յասի, Ռումինիա[1]), հայազգի ռումինական գրող, լուսավորիչ։ Փիլիսոփայության դոկտոր։ Արտասահմանյան գիտական ընկերությունների անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեորգե Ասաքին ծնվել է գրող, հոգևորական, հայազգի Լազար Ասաքիևիչի ընտանիքում։ 1796-1804 թվականներին սովորել է Լվովում, ապա՝ Վիեննայում և Իտալիայում: Ռումինիայի և մոլդովայի գրականության պատմության մեջ նշանակալի դեր են կատարել Գեորգե Ասաքիի բանաստեղծությունները, առակները, պատմական նորավեպերը։

Մոլդովայում բացել է առաջին ազգային դպրոցը և ճարտարագիտական ուսումնարանը։ Կազմակերպել է ռումինիայի առաջին թատերական ներկայացումները (1816 թ.), Յասսիում հիմնել փիլիսոփայության իրավունքի և աստվածաբանության Միհըյլյան ակադեմիան (1835 թ.), երաժշտադրամատիկական դպրոց (1836 թ.), գրել է պիեսներ, զբաղվել նկարչությամբ։

Իր հիմնադրած «Ալբինա» (1835 թ.) տպարանում հրատարակել է իր խմբագրած լրագրերը և գիտական պարբերականները («Գազետ դը Մոլդովա» («Մոլդովական լրագիր»), «Ալբինա Ռոմընեասկը» («Մեղու Ռումինիո»)), լուսաբանել է հայկական մշակութային հարցեր, տպագրել նմուշներ հայ գրականությունից, կազմել «Ֆրանս-ռումինական հանրագիտարանը»:

Լույս է ընծայել «Վավերաթղթերի հավաքածու» ժողովածուն (1853 թ., ռումիներեն), որն արժեքավոր նյութեր է պարունակում մոլդովահայության մասին[2][3]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նրա պատվին Պիետրա Նեամցում հրատարակվել է «Ասաքի» (1881-1985 թթ.) գիտա-գրական հանդեսը։
  • 1890 թվականին Յասսիում նրա պատվին կանգնեցվել է հուշարձան։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ընտիր առակներ», 1836 թ.
  • «Բանաստեղծություններ» 1836 թ.
  • «Իշխանուհի Ռոքսանա», 1841 թ.
  • «Մոլդավուհի Ելենան», 1851 թ.
  • «Ճերմակ հովիտը», 1855 թ.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Асаки Георге // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  3. Արծվի Բախչինյան, Ծագումով հայ են, Ե., «Ապոլլոն», 1993, էջ 35:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png