Գեորգե Ասաքի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեորգե Ասաքի
մոլդ.՝ Георге Асаки
Gheorghe Asachi (2).jpg
Ծնվել էմարտի 1 (12), 1788
ԾննդավայրՀերցա
Վախճանվել էնոյեմբերի 12 (24), 1869 (81 տարեկան)
Վախճանի վայրՅասի, Ռումինիա[1]
Մասնագիտությունլեզվաբան, վիմագրող, բանաստեղծ, ճարտարագետ, պատմաբան, ճարտարապետ, գրող, նկարիչ, դրամատուրգ, լրագրող և թարգմանիչ
Ազգությունռումինացի
ՔաղաքացիությունFlag of Moldavia.svg Մոլդովական իշխանություն և Flag of the United Principalities of Romania (1862–1866).svg Վալախիայի և Մոլդովայի միացյալ իշխանություն
ԱմուսինElena Asachi?
Semnatura lui Gheorghe Asachi.jpg
Gheorghe Asachi Վիքիպահեստում

Գեորգե Լազարի Ասաքի (մարտի 1 (12), 1788, Հերցա - նոյեմբերի 12 (24), 1869, Յասի, Ռումինիա[1]), հայազգի ռումինական գրող, լուսավորիչ։ փիլիսոփայության դոկտոր։ Արտասահմանյան գիտական ընկերությունների անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեորգե Ասաքին ծնվել է գրող, հոգևորական, հայազգի Լազար Ասաքիևիչի ընտանիքում։ 1796—1804 թվականներին սովորել է Լվովում, ապա՝ Վիեննայում և Իտալիայում։ Ռումինիայի և մոլդովայի գրականության պատմության մեջ նշանակալի դեր են կատարել Գեորգե Ասաքիի բանաստեղծությունները, առակները, պատմական նորավեպերը։

Մոլդովայում բացել է առաջին ազգային դպրոցը և ճարտարագիտական ուսումնարանը։ Կազմակերպել է ռումինիայի առաջին թատերական ներկայացումները (1816 թ.), Յասսիում հիմնել փիլիսոփայության իրավունքի և աստվածաբանության Միհըյլյան ակադեմիան (1835 թ.), երաժշտադրամատիկական դպրոց (1836 թ.), գրել է պիեսներ, զբաղվել նկարչությամբ։

Իր հիմնադրած «Ալբինա» (1835 թ.) տպարանում հրատարակել է իր խմբագրած լրագրերը և գիտական պարբերականները («Գազետ դը Մոլդովա» («Մոլդովական լրագիր»), «Ալբինա Ռոմընեասկը» («Մեղու Ռումինիո»)), լուսաբանել է հայկական մշակութային հարցեր, տպագրել նմուշներ հայ գրականությունից, կազմել «Ֆրանս-ռումինական հանրագիտարանը»։

Լույս է ընծայել «Վավերաթղթերի հավաքածու» ժողովածուն (1853 թ., ռումիներեն), որն արժեքավոր նյութեր է պարունակում մոլդովահայության մասին[2][3]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նրա պատվին Պիետրա Նեամցում հրատարակվել է «Ասաքի» (1881-1985 թթ.) գիտա-գրական հանդեսը։
  • 1890 թվականին Յասսիում նրա պատվին կանգնեցվել է հուշարձան։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ընտիր առակներ», 1836 թ.
  • «Բանաստեղծություններ» 1836 թ.
  • «Իշխանուհի Ռոքսանա», 1841 թ.
  • «Մոլդավուհի Ելենան», 1851 թ.
  • «Ճերմակ հովիտը», 1855 թ.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Асаки Георге // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  3. Արծվի Բախչինյան, Ծագումով հայ են, Ե., «Ապոլլոն», 1993, էջ 35։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 553 CC-BY-SA-icon-80x15.png