Գելիբոլու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Գելիբոլու
թուրք.՝ Gelibolu
Gelibolu.JPG
Կոորդինատներ: 40°25′0″ հս․ լ. 26°40′0″ ավ. ե. / 40.41667° հս․. լ. 26.66667° ավ. ե. / 40.41667; 26.66667
ԵրկիրԹուրքիա Թուրքիա
Մակերես825 կմ²
ԲԾՄ0±1 մետր
Բնակչություն47 252 մարդ (2007),
44 809 մարդ (2018)
Ժամային գոտիUTC+03:00
Փոստային ինդեքսներ17500
Ավտոմոբիլային կոդ17
Պաշտոնական կայքgelibolu.bel.tr
##Գելիբոլու (Թուրքիա)
Red pog.png

Գելիբոլու (թուրք.՝ Gelibolu), քաղաք ներկայիս Թուրքիայի եվրոպական մասում, Գալիպոլի թերակղզու վրա Չանաքքալեի նահանգում: Քաղաքը գտնվում է Դարդանելի նեղուցի ափին։ Բնակչությունը կազմում է 29 հազար մարդ (ըստ 2016 թվականի տվյալների):

Գելիբոլուն թերակղզու ամենամեծ քաղաքն է։

Մինչև 2023 թվականը նախատեսվում է երթևեկելի օղակ կառուցել Մարմարա ծովի շուրջը, ինչպես նաև «Չանաքկալե-1915» կամուրջը` Դարդանելի նեղուցի վրայով, որը կապելու է Լապսեկի (Բալիկեսիրի նահանգ) և Գելիբոլու քաղաքները[1]:

Կալիպոլիս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Gelibolu feneraltı - panoramio (1).jpg

Քաղաքը հիմնադրվել է մ. թ. ա. 5-րդ դարում և մինչև 1354 թվականը եղել է բյուզանդական։ Այն կոչվել է Կալիպոլիս (հուն․՝ Καλλίπολις, լատ.՝ Callipolis): Անվանումն, ամենայն հավանականությամբ, նշանակում է «քաղաք՝ նեղուցի մոտ» (հուն․՝ κλείς` նեղ և πόλις` քաղաք):

Խաչակիրները Կալիպոլիսը քաղաք էին համարում։ Այն ընկած էր Փոքր Ասիայի անցուղու վրա: Չորրորդ խաչակրաց արշավանքի ժամանակ վենետիկցիները հաստատվել են այստեղ, սակայն 1234 թվականին Յոհան III Վատացը ստիպում է լատինացիներին լքել քաղաքը: Վենետիկցիների օրոք Կալիպոլիսից Լամպսակ գետանցումը օգտագործվում էր ավելի լայնորեն, քան հարավում՝ Աբիդոսից մինչև Սեստ: Դրա հետ մեկտեղ զգալիորեն աճում էր նավահանգստի նշանակությունը։ 1304 թվականին Կալիպոլիսը դառնում է ալմոգավրերի կատալոնյան զորագնդի բազան, որն այստեղից պարտության է մատնում Թրակիային։

1331 թվականին քաղաքը փորձում են գրավել օսմանները՝ Ումուր Բեկի գլխավորությամբ։ 1352 թվականին թուրքերը պաշարում են մոտակա Զիմպե ամրոցը: Երկու տարի անց, երկրաշարժից հետո թուրքերը գրավում են նաև Կալիպոլիսը։ Այն առաջին եվրոպական քաղաքն էր, որը գրավվել է թուրքերի կողմից։ 1366 թվականին սավոյացի կոմս Ամադեո VI-ը ետ գրավեց այն, սակայն 1376 թվականին կայսր Անդրոնիկոս IV-ը նախընտրեց կրկին հանձնել այն սուլթանին։

Գալիպոլը` որպես նավահանգիստ
Գալիպոլը` որպես նավահանգիստ


Ներկայումս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի կենտրոնը դեռևս համարվում է հին ձկնորսական նավահանգիստն ու հարակից հրապարակը, որը շրջապատված է սրճարաններով և ռեստորաններով: Երկու ծովախորշերը կարծես միմյանցից բաժանվում են քարե աշտարակով, որը բյուզանդական ամրաշինություններից մնացած վերջին բեկորն է: Ներկայումս նրանում տեղակայված է Փիրի-ռեիսի թանգարանը: Ռուս-թուրքական պատերազմների ընթացքում այս աշտարակը օգտագործվել է որպես բանտ՝ գերի կազակների համար: 1921 թվականին, երբ ռուսական բանակը մտել է Գելիբոլու, այն օգտագործվել է որպես ռուս զինվորների և սպաների պահականոց[2]: Քաղաքի տների մեծ մասը պահպանում է իր հարուրամյա վաղեմությունը, ինչն էլ գրավում է զբոսաշրջիկներին, այդ թվում՝ նաև ռուսներին: Տների առաջին հարկերը քարից են, երկրորդները՝ փայտից։ Այժմ քաղաքը հիմնականում ծառայում է որպես նավահանգիստ և թուրքական ռազմակայան։ Մի քանի գործարան կա, որոնք արտադրում են պահածոյացված սարդիններ: Քաղաքն ունի Ղրիմի և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի ֆրանսիական ռազմական գերեզմանատուն, որտեղ կա նաև ռուսական գերեզմաններ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]