Jump to content

Գաշերբրում II

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գաշերբրում II
Տեսակլեռ
Երկիր Պակիստան և  Չինաստան
Վարչատարածքային միավորKashgar Prefecture?
ԼեռնաշղթաGasherbrum?
Բարձրությունը ծովի մակարդակից8034 մետր
Հարաբերական
բարձրություն		1524 մետր
35°45′27″N 76°39′10″E / 35.7575°N 76.652777777778°E / 35.7575; 76.652777777778

Գաշերբրում II[Ն 1] (սկզբնապես Հնդկաստանի Մեծ եռանկյունաչափական հետազոտության շրջանակում չափագրված որպես K4), աշխարհի 13-րդ ամենաբարձր լեռն է՝ ծովի մակարդակից 8,035 մետր բարձրությամբ[1][2][3]։ Գաշերբրում լեռնազանգվածի երրորդ ամենաբարձր գագաթն է, Կարակորում լեռնաշղթայում՝ Պակիստանի Գիլգիթ-Բալթիստան տարածաշրջանի և Չինաստանի Սինծյան շրջանի սահմանին[4]։ Լեռան գագաթն առաջին անգամ հաղթահարել են ավստրիական արշավախմբի անդամներ Ֆրից Մորավեցը, Յոզեֆ Լարշը և Հանս Վիլենպարտը, 1956 թվականի հուլիսի 7-ին։

Աշխարհագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաշերբրում II-ը գտնվում է Պակիստանի Գիլգիթ-Բալթիստան տարածաշրջանի և Չինաստանի Սինծյան ինքնավար շրջանի սահմանին՝ Կարակորումի լեռնաշղթայում, Բալտորոյի սառցադաշտի վերին հատվածում։[5] 8,034 մետր բարձրությամբ այն Գաշերբրումի խմբի երրորդ ամենաբարձր գագաթն է՝ զիջելով Գաշերբրում I-ին (8,080 մետր)[6] և Բրոդ Փիքին (8051մետր)[7]։ Գաշերբրում III-ը երբեմն համարվում է Գաշերբրում II-ի ենթագագաթը[8], քանի որ առաջինի տեղագրական հարաբերական բարձրությունը կազմում է ընդամենը 461 մետր[9]։

Անվանում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1856 թվականին բրիտանական Թագավորական ինժեներական զորամիավորման անդամ և Մեծ եռանկյունաչափական հետազոտության մասնակից Թոմաս Ջորջ Մոնտգոմերին տեսադաշտում նկատել է լեռը և այն անվանել «K4», ինչը նշանակում էր Կարակորումի չորրորդ լեռը[10]։

«Գաշերբրում» անվանումը ծագում է բալթի լեզվի rgasha («գեղեցիկ») և brum («լեռ») բառերից։ Հակառակ տարածված կարծիքի՝ այն չի նշանակում «փայլուն պատ»․ այդպես էր մոտակա Գաշերբրում IV-ը նկարագրել սըր Ուիլյամ Մարտին Քոնուեյը 1892 թվականին կատարած հետազոտության ընթացքում[10][11][12][13]։Այն նաև ոչ պաշտոնապես կոչվում է G2։

Գագաթի հաղթահարում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաշերբրումի խմբի լեռներն ուսումնասիրել են 1909 թվականին Աբրուցցիի դուքսը և Վիտտորիո Սելլան ։ Աբրուցցիի սառցադաշտը, որը Բալտորոյի սառցադաշտի վտակներից է, անվանել են դուքսի պատվին[14][15]:

1934 թվականին Գյունտեր Դիրենֆուրթը և նրա ղեկավարած Միջազգային հիմալայան արշավախումբը, որի կազմում էր նաև Անդրե Ռոշը, ուսումնասիրել են Գաշերբրում I և II լեռները՝ Գաշերբրում II-ի վրա հասնելով 6 250 մետր բարձրության[15][16]:

Առաջին վերելքը տեղի է ունեցել 1956 թվականի հուլիսի 7-ին։ Ավստրիացի լեռնագնացներ Ֆրից Մորավեցը, Յոզեֆ Լարշը և Հանս Վիլենպարտը գագաթ հասել են հարավարևմտյան լեռնաշղթայով։

Առաջին ճամբարը տեղադրելուց հետո նրանք ստիպված էին իջնել։ Վերադառնալիս հայտնաբերել են, որ ձնահյուսը ծածկել էր ճամբարը՝ դրա ամբողջ պաշարներով և սննդով։ Չնայած դրան՝ նրանք որոշել են փորձել արագորեն հասնել գագաթին։ Երթուղին բացելուց հետո նրանք հուլիսի 6-ին դուրս են եկել III ճամբարից։ Խումբը գիշերել է բիվուակային ապաստարանում և հաջորդ օրը՝ ժամը 11:30-ին, հասել գագաթին։[15][17][18]

1970-ականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1975 թվականին Գաշերբրում II-ը հաջողությամբ բարձրացել է չորս արշավախումբ, այդ թվում՝ Ժան-Պիեռ Ֆրեզաֆոնի գլխավորած ֆրանսիական արշավախումբը, Յանուշ Օնիշկևիչի գլխավորած լեհական խումբը և Վանդա Ռուտկևիչի ղեկավարած մեկ այլ լեհական արշավախումբ։

Չորս տարի անց չիլիական մի խումբ հայտարարել է, որ գագաթին հասել է «սովորական» երթուղով։ Գագաթ են հասել նաև մի շարք այլ լեռնագնացներ, այդ թվում՝ Ռայնհարդ Կարլը, Հանս Շելը և Կուրտ Դիմբերգերը[15]։

1980-ականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շվեյցարացի լեռնագնացներ Ռոմոլո Նոտարիսը և Տիցիանո Ցյունդը առաջինն էին, ովքեր 1981 թվականի օգոստոսի 3-ին գագաթ հասան ալպիական ոճով։

1982 թվականի հուլիսի 24-ին Ռայնհոլդ Մեսները, Նազիր Սաբիրի և Շեր Խանի հետ միասին, գագաթ բարձրացել է հարավարևմտյան լեռնաշղթայով[15][19]։ Վերելքի ընթացքում Մեսները հայտնաբերել է նախկինում անհետացած ավստրիացի լեռնագնացի մարմինը, որին երկու տարի անց թաղել են Գաշերբրում I-ի և Գաշերբրում II-ի միջև ընկած անցման հատվածում[20]։ Նա Գաշերբրում II-ի իր վերելքի մասին գրել է «3 × 8000. Իմ մեծ տարին Հիմալայներում» (3 x 8000: My Great Year in the Himalaya) գրքում։ [21]

1984 թվականի հուլիսին Ռայնհոլդ Մեսները և Հանս Կամերլանդերը ալպիական ոճով բարձրացել են և՛ Գաշերբրում II, և՛ Գաշերբրում I՝ առանց բազային ճամբար վերադառնալու[22]։

1984 թվականի օգոստոսին Դանիել Կրուազոյի գլխավորած ֆրանսիական արշավախումբը հասել է գագաթին և իրականացրել Գաշերբրում II-ի ամբողջական առաջին դահուկային վայրէջքը։ Այդ արշավախմբի բժիշկ Դոմինիկ Դոքը նույնպես մասնակցել է արշավին և ականատես է եղել դրան։

Պատրիս Բուրնան և Վիմ Պասկիեն դահուկներով իջել են հարավարևմտյան լեռնաշղթայով՝ 7 500 մետր բարձրությունից մինչև բազային ճամբար։[23]

1986 թվականի օգոստոսին Գաշերբրում II-ը հաջողությամբ բարձրացել է սլովենական արշավախումբը՝ բազային ճամբարից մինչև գագաթ հասնելով ընդամենը 32 ժամում։ Այդ ընթացքում լեռնագնացները բարձրացել են 22 ժամ, իսկ 10 ժամ հանգստացել են 5 900 մետր բարձրության վրա։ Մինչ այդ սա համարվում էր գագաթ բարձրանալու ամենաարագ վերելքը[24]։

1990-ականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1996 թվականի հուլիսին Ժան-Քրիստոֆ Լաֆայը չորս օրվա ընթացքում բարձրացել է Գաշերբրում I և Գաշերբրում II գագաթները՝ դրանց միջև անցնելիս բազային ճամբարում կանգ չառնելով։[25][26]

1997 թվականին Անատոլի Բուկրեևը իրականացրեց մենակատար արագ վերելք՝ ABC (առաջադեմ բազային ճամբար, 5 800 մետր) ճամբարից մինչև գագաթ հասնելով 9 ժամ 30 րոպեում։[27]

2000-ականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2006 թվականին Սեբաստիան Հաագը և Բենեդիկտ Բյոմը մեկ շաբաթվա ընթացքում երկու անգամ բարձրացել է Գաշերբրում II։ Հուլիսի 29-ին՝ առավոտյան ժամը 8:00-ին, նրանք հասել են գագաթ և այնուհետև դահուկներով իջել են՝ առանց պարանով իջնելու և առանց դահուկները հանելու։

Մի քանի օր հանգստանալուց հետո նրանք օգոստոսի 3-ին կրկին դուրս են եկել I ճամբարից։ Նրանք արագորեն մեկնարկել են և վեց ժամում հասել IV ճամբար, սակայն 50 սմ թարմ ձյունը դանդաղեցրել է նրանց առաջընթացը, և վեց ժամից ավելի տևած ծանր վերելքից հետո նրանք հասել են գագաթ։

Այս անգամ նրանք կրկին դահուկներով իջել են, սակայն իջնելն ավելի վտանգավոր էր խտացած ձյան և ձնահյուսի վտանգի պատճառով։ Չնայած դրան՝ երկուսն էլ անվտանգ վերադարձել են առաջին ճամբար՝ 17 ժամից պակաս ժամանակում, մինչդեռ սովորական արշավախմբին այդ երթուղին անցնելու համար պահանջվում է չորսից յոթ օր[28][29]։

2007 թվականին երկու իտալացի լեռնագնացներ՝ Կարլ Ունտերկիրխերը և Դանիելե Բեռնասկոնին, ալպիական ոճով բարձրացել են Գաշերբրում II-ը։ Նրանք առաջինն էին, ովքեր օգտագործել են Չինաստանի տարածքով անցնող հյուսիսային պատի երթուղին։ Այդ երթուղին մեկ տարի առաջ փորձել էր անցնել գերմանա-շվեյցարական մի խումբ, սակայն ձնահյուսի պատճառով ստիպված է եղել հրաժարվել փորձից։

Վերելքի ընթացքում նրանք ամրացրել էին մոտ 1 200 մետր պարան։ Հուլիսի 20-ին՝ երեկոյան մոտ ժամը 8:00-ին, նրանք հասել են գագաթ նախորդ գիշերը բիվուակային ապաստարանում անցկացնելուց հետո։

Խմբի երրորդ անդամը՝ Միքելե Կոմպանյոնին, Աքիլե Կոմպանյոնիի թոռը, գագաթից ընդամենը 150 մետր առաջ է վերադարձել։ Խումբը կրկին միավորվել է և իջել սովորական հյուսիսարևմտյան երթուղով[30][31]։

2010-ականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2011 թվականի հուլիսի 22-ին Լեյլա Էսֆանդիարին հաջողությամբ հասել է գագաթ, սակայն մահացել է իջնելիս։

2011 թվականի փետրվարի 2-ին Քորի Ռիչարդսը, Դենիս Ուրուբկոն և Սիմոնե Մորոն իրականացրել են Գաշերբրում II-ի առաջին ձմեռային վերելքը։ Չնայած նրանց ծածկել էր 4-րդ կարգի ձնահյուսը, նրանք առավոտյան ժամը 11:30-ին հասան գագաթ՝ առանց լրացուցիչ թթվածնի և բեռնակիրների։

Ռիչարդսը դարձավ առաջին ամերիկացին, որը ձմռանը բարձրացել էր ութհազարանոց լեռ։ Նա նկարահանել է արշավախումբը, որի հիման վրա հետագայում ստեղծվել է «Cold» ֆիլմը[32][33]։

2018 թվականի հուլիսի 16-ին Ֆելիքս Բերգը և Ադամ Բելեցկին հասել են Գաշերբրում II-ի գագաթ՝ իրականացնելու համար, ըստ որոշ գնահատականների, լեռան իրական արևմտյան պատի առաջին վերելքը[34]։

2020-ականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2021 թվականին ֆրանսիացի դահուկորդների երկու խմբեր, որոնց կազմում էին Բորիս Լանգենշտայնը, Տիֆեն Դյուպերիեն, Օրելիա Լանոեն և Գիյոմ Պիերելը, հաջողությամբ դահուկներով իջել են Գաշերբրումից։[35] 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Հուգո Այավիրին առանց լրացուցիչ թթվածնի բարձրացել է Գաշերբրում II-ի գագաթը՝ իր համար նվաճելով չորրորդ ութհազարանոցը։ Նա նպատակ ուներ դառնալ առաջին բոլիվիացին, որը կհասնի աշխարհի բոլոր տասնչորս 8000 մետրից բարձր գագաթների գագաթներին։ [36]

2023 թվականի հուլիսի 19-ին Անդժեյ Բարգիելը դահուկներով իրականացրել է Գաշերբրում II-ից կատարված ամենաբարձրադիր վայրէջքը։ Նա լեռան գագաթն է բարձրացել առանց լրացուցիչ թթվածնի օգտագործման։ Դահուկներով վայրէջքը սկսել է 8 035 մետրից ավելի բարձրությունից։[37]

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Dyhrenfurth, G. O. (2011) [1955]. To the Third Pole. London. ISBN 978-1-4465-4447-1. Վերցված է 28 March 2013-ին.
  • Isserman, Maurice; Weaver, Stewart Angas (2010). Fallen Giants: A History of Himalayan Mountaineering from the Age of Empire to the Age of Extremes. Yale University Press. ISBN 978-0-300-16420-6. Վերցված է 27 March 2013-ին.
  • Messner, Reinhold (1999). All 14 Eight-Thousanders. The Mountaineers Books. ISBN 978-0-89886-660-5. Արխիվացված է օրիգինալից 4 February 2014-ին. Վերցված է 24 January 2014-ին.
  • Moravec, Fritz (1958). Weiße Berge, schwarze Menschen (գերմաներեն). Vienna: Österreichischer Bundesverlag.
  • Soriano, Rosa Real (2001). Gasherbrum II: Expedición "Cinc Segles" de la Universitat de Valčncia (իսպաներեն). University of Valencia. ISBN 978-84-370-4938-0.

Նշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Բալթի: རྒ་ཥཱ་བྲུམ་། - ༢, Գեղեցիկ լեռ; Ուրդու: گاشر برم - ۲; չինարեն: 加舒尔布鲁木II峰; ավանդական չինարեն: 加舒爾布魯木II峰; փինյին: Jiāshūěrbùlǔmù II Fēng

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «General Info». www.8000ers.com. Վերցված է 2026-08-10-ին.
  2. ↑ «Gasherbrum II - Peakbagger.com». www.peakbagger.com. Վերցված է 2026-08-10-ին.
  3. ↑ «Highest peaks |». www.cknp.org (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026-08-10-ին.
  4. ↑ «Gasherbrum II Overview - Peakware.com». www.peakware.com (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-05-ին. Վերցված է 2026-08-10-ին.
  5. ↑ Seyfferth, Guenter (5 March 2013). «Die Berge des Himalaya» (գերմաներեն). himalaya-info.org. Վերցված է 11 March 2013-ին.
  6. ↑ «Gasherbrum I, China/Pakistan». Peakbagger.com. Վերցված է 30 March 2013-ին.
  7. ↑ «Broad Peak, China/Pakistan». Peakbagger.com. Վերցված է 30 March 2013-ին.
  8. ↑ Dyhrenfurth, 2011, էջ 199
  9. ↑ «Gasherbrum III». Peakbagger.com. Վերցված է 24 March 2013-ին.
  10. 1 2 Green, Stewart. «Gasherbrum II: 13th Highest Mountain in the World». About.com. Արխիվացված է օրիգինալից 22 September 2015-ին. Վերցված է 10 March 2013-ին.
  11. ↑ «Gasherbrum I». SummitPost.org. Վերցված է 9 March 2013-ին.
  12. ↑ «Gasherbrum IV Photo Gallery Home». Mountains of Travel Photos. June 2011. Վերցված է 10 March 2013-ին.
  13. ↑ Dyhrenfurth, 2011, էջ 187
  14. ↑ Filippi, Filippo de; di Savoia, Luigi Amedeo (1912). Karakoram and Western Himalaya 1909: An Account of the Expedition of H.R.H. Prince Luigi Amadeo of Savoy, Duke of the Abruzzi. New York: E. P. Dutton. Վերցված է 27 March 2013-ին.
  15. 1 2 3 4 5 Messner, 1999, էջ 128
  16. ↑ Dyhrenfurth, 2011, էջ 198
  17. ↑ «Gasherbrum II Photo Gallery Home». Mountains of Travel Photos. June 2011. Վերցված է 27 March 2013-ին.
  18. ↑ Isserman, pp. 327–328
  19. ↑ Hussain, Manzoor (July 2, 2000). «Nazir Sabir - The Mountaineer and A Fighter». Pakistan & Gulf Economist. Արխիվացված է օրիգինալից 7 November 2017-ին. Վերցված է 15 March 2013-ին.
  20. ↑ Messner, Reinhold (2002). Überlebt – Alle 14 Achttausender mit Chronik BLV, Munich.
  21. ↑ Chessler, Michael. «Who is Reinhold Messner?». Traditional Mountaineering. Վերցված է 30 March 2013-ին.
  22. ↑ «Gasherbrum II and Hidden Peak Traverse». Climbs and Expeditions. American Alpine Journal. American Alpine Club. 27 (59): 311. 1985. Վերցված է 2025-05-15-ին.
  23. ↑ Croisot, Daniel (1985). «Asia, Pakistan, Gasherbrum II Attempt». American Alpine Journal. American Alpine Club. 27 (59): 311. Վերցված է 2024-06-14-ին.
  24. ↑ Grošelj, Viki (17 November 2012). «Gašerbrum, najnižji med štirinajstimi najvišjimi vrhovi sveta» [Gasherbrum: The Lowest Among the Fourteen Highest Peaks of the World]. Delo.si (սլովեներեն). ISSN 0350-7521.
  25. ↑ «Asia, Pakistan, Gasherbrum I and Gasherbrum II, Enchainment». American Alpine Journal. American Alpine Club. 39 (71): 329. Վերցված է 2025-05-15-ին.
  26. ↑ American Alpine Club (1997). 1997 American Alpine Journal. The Mountaineers Books. էջ 329. ISBN 978-1-933056-44-9. ISSN 0065-6925. Վերցված է 10 March 2013-ին.
  27. ↑ Boukreev, Anatoli (2001). Above the Clouds: The Diaries of a High-Altitude Mountaineer. St. Martin's Press. էջեր 219–221. ISBN 0312269706.
  28. ↑ «Cool: Speed climb and successful ski down Gasherbrum ll» (PDF). Expedition Manaslu. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 7 December 2012-ին. Վերցված է 16 March 2013-ին.
  29. ↑ Winter, Stefan (2006). «Germans summit G2 and then ski down: great pictures!». EverestNews.com. Վերցված է 16 March 2013-ին.
  30. ↑ MacDonald, Dougald. «Italians Climb G-II's North Face». Climbing. Վերցված է 24 January 2014-ին.
  31. ↑ Griffin, Linsay (30 July 2007). «Italians climb Chinese face of Gasherbrum II». Alpinist. Վերցված է 15 March 2013-ին.
  32. ↑ MacDonald, Dougald (2 February 2011). «First Winter Ascent of Gasherbrum II». Climbing. Վերցված է 10 March 2013-ին.
  33. ↑ Cahall, Fitz. «Climber Cory Richards». National Geographic Adventure. Արխիվացված է օրիգինալից November 13, 2011-ին. Վերցված է 10 March 2013-ին.
  34. ↑ «NEWS: Adam Bielecki and Felix Berg make First Ascent of Gasherbrum II West Face» (անգլերեն). Վերցված է 2018-10-14-ին.
  35. ↑ Benavides, Angela (2021-07-11). «Two French Ski Teams Summit Gasherbrum II and Diran Peak». Explorersweb. Վերցված է 2024-06-14-ին.
  36. ↑ «Ayaviri conquista su cuarta montaña: el Gasherbrum II» (իսպաներեն). Վերցված է 2023-07-19-ին.
  37. ↑ Close, Greta (2023-07-26). «Skiing Amongst Lions: Andrzej Bargiel's Gasherbrum II Descent». Backcountry Magazine (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2024-06-14-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գաշերբրում II» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Գաշերբրում_II&oldid=10890783» էջից