Գաթա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Գաթա
Kyata.jpg
Երևանյան գաթա
Հայաստան, Ադրբեջան
Ծագում
Տեսակ ճարպային խմորեղեն
Ենթատեսակ թխվածք և սննդամթերք
Առաջացման երկիր Հայաստան Հայաստան
Հնարավոր [1]

Գաթա (ադրբ.՝ Kətə — Кята)[2], Հարավային Կովկասում (Ադրբեջան, Հայաստան) տարածված ազգային հրուշակեղեն, որը ճարպային խմորեղեն է:

Ստուգաբանություն և ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին[3] անգամ այն հիշատակել են հայ հեքիաթասերները և քարոզիչ Վարդան Այգեկցին «Խոզը և գաթան» առակում[4][5]: Անվան ստուգաբանությունը անհայտ է[3][6]: Նմանությունը ֆրանսերեն gateau բառի հետ ամենայն հավանականությամբ պատահական է[3][6]: Որպես հնարավոր ստուգաբանություն առաջարկվել է հայկական կաթը, սակայն ակադեմիկոս Հրաչյա Աճառյանը իր աշխատություններում այս վարկածը հերքել է[3]:

Տարածաշրջանային տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադրբեջանական տարատեսակներն են.

Հայաստանի տարբեր շրջաններում ձևավորվել են գաթայի պատրաստման ավանդույթներ: Տարբերվում են.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.cooks.am/%D5%A3%D5%A1%D5%A9%D5%A1/
  2. Н. Г. Волкова. Азербайджанцы Грузии (по материалам полевых исследований 1973—1976 гг.). — Полевые исследования института этнографии: Наука, 1976. — С. 115.

    Թերևս մեր օրերում նյութական մշակույթի մեծ ավանդույթը պահպանվել է սննդամթերքի, և ընդհանուր առմամբ Վրաստանի ադրբեջանցիների սննդի համակարգով: Սա առաջին հերթին դրսևորվում է ավանդական ադրբեջանական խոհանոցին բնորոշ տարբեր ճաշատեսակների պահպանման մեջ: Դրանց թվին են դասվում խանգյալը (ի տարբերություն վրացական խինկալիի պատրաստվում է առանց մսի լցոնի), ղավուրման, տոլման, տարբեր լոբիները, սմբուկը: Պատրաստվում են նաև ավանդական քաղցրավենիքներ:

  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Р. Ачарян. Этимологический корневой словарь армянского языка. — 1973. — Т. 1. — С. 499.
  4. Вардан Айгекци, «Жоховацойк аракай Варданай», С. Петербург, 1899, стр. 320
  5. Вардан Айгекци, «Сборник басен Вардана», оригинал на арм. басня н. 342
  6. 6,0 6,1 Г. Джаукян. Этимологический словарь армянского языка. — Ереван: Асохик, 2010. — С. 144.