Գաբիթ Մուսրեպով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գաբիթ Մուսրեպով
ղազ.՝ Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов
Musrepov.jpg
Ծնվել էմարտի 9 (22), 1902
ԾննդավայրԿոստանայ շրջան
Վախճանվել էդեկտեմբերի 31, 1985(1985-12-31) (83 տարեկանում)
Վախճանի վայրԱլմաթի, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունդրամատուրգ, գրող, գրական քննադատ և քաղաքական գործիչ
Լեզուռուսերեն և ղազախերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունOmsk State Agrarian University?
Ժանրերվեպ
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ՊարգևներԼենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
Gabit Musrepov Վիքիպահեստում

Գաբիթ Մուսրեպով (ղազ.՝ Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов) մարտի 9 (22), 1902, Կոստանայ շրջան - դեկտեմբերի 31, 1985(1985-12-31), Ալմաթի, ԽՍՀՄ), ղազախ խորհրդային գրող, թարգմանիչ, քննադատ, թատերագիր, հասարակական գործիչ.

Ղազախական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1985), Ղազախստանի ժողովրդական գրող (1984), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974).

Ղազախստանի գրողների միության նախագահ (1956-1962 և 1964-1966 թթ.), ԽՍՀՄ գրողների միության քարտուղար (1959 թվականից), ԽՍՀՄ 5-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի և Ղազախական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1902 թվականի մարտի 9-ին (նոր տոմարով՝ մարտի 22-ին) Հյուսիսղազախստանյան մարզի Ժամբիլի շրջանի Ժանաժոլ աուլում: Ծագումով միջին ժուզի քերեյ ցեղի սիբան տոհմից է[1] [2]:

Հայրենի գյուղում գրագիտություն սովորելուց հետո ընդունվել է ռուսական դպրոց, 1923-1926 թվականներին սովորել նախ՝ Օրենբուրգի բանֆակում, ապա Օմսկի գյուղատնտեսական ինստիտուտում: Երկար տարիներ աշխատել է որպես տարբեր թերթերի ու ամսագրերի խմբագիր, այնուհետև՝ Ղազախստանի գրողների միության քարտուղար, առաջին քարտուղար, ԽՍՀՄ գրողների միության վարչության անդամ... Եղել է նաև Ղազախստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Ղազախական ԽՍՀ գերագույն խորհրդի նախագահ: Գրական իր գործունեությունը Մուսրեպովն սկսել է 1925 թվականին: Նրա առաջին ստեղծագործությունը «Հորձանուտում» վիպակն էր (1928)՝ քաղաքացիական կռիվների մասին: 1928 թվականից աշխատակցել է «Жана-Адебиет» գրական-գեղարվեստական ամսագրին:

Մուսրեպովի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի 34 լեզուներով[3]: Ամենից շատ թարգմանվել են ռուսերեն՝ 295 ստեղծագործություն[3]:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպերի ընտրանի

  • «Ղազախստանցի զինվորը» (1949)
  • «Արթնացած երկրամասը» (1953)
  • «Նրա անունը Ուլպան է» (1974)

Թատերգություններ

  • երաժշտական դրամա՝ «Կըզ Ժիբեկ» (1934) (այս երկի հիման վրա է ստեղծվել ղազախական առաջին օպերայի լիբրետոն)
  • «Ամանգելդի» (1936, բեմադրվել է 1937 և 1952 թթ.)
  • «Քոզի Քորփեշ - Բայան սուլու]]» (1939)
  • «Պոետի ողբերգությունը» (1958) 

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Тулаган-Толкында, Казгиз, Кзыл-Орда, 1928
  • «Жана-Адебиет» ամսագիր, 1928-1931
  • Красноармейский букварь, Алма-Ата, 1929-1930
  • Букварь для малограмотных, Алма-Ата, 1930
  • Шыгармалар жинагы, 5 томдык, т. 1-2, Алматы, 1972-1973
  • Однажды и на всю жизнь. Избранные повести и рассказы, Алма-Ата, 1968

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Առաջին կինը Կանշայիմն էր[4]:
  • Երկրորդ կինը՝ Խուսնի Յաղֆարովան (մահացել է 1964 թ.), թաթարուհի էր, մանկավարժական ինստիտուտի շրջանավարտ: Գրողի հետ ամուսնությունը ձգվել է 40 տարի (1924-1964 թթ.):
  • Երրորդ կինը՝ Ռաիսա Մուհամեդյարովան, Ղազախական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստուհի էր: Ամուսնացած են եղել 1964-1972 թթ. [5]:
  • Չորրորդ կինը՝ Գազիզա Բեյսենովան, եղել է գրող Մուխտար Աուեզովի մեքենագրուհին և անձնական քարտուղարուհին:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1987 թվականի մայիսին բացվել է Գ. Մուսրեպովի տուն-թանգարանը[6], 1999 թվականի փետրվարին՝ Սաբիթ Մուքանովի և Գաբիթ Մուսրեպովի պետական թանգարան-հուշահամալիրը[6]:
  • 2002 թվականին Ալմաթիում, Գ. Մուսրեպովի անունը կրող թատրոնի առջև, դրվել է նրա կիսանդրին:
  • Ալմաթիում մեկական փողոց և զբոսայգի կոչվել են գրողի անունով:
  • Նրա ծննդյան 100-ամյակի առթիվ թողարկվել են հուշադրամ և նամականիշ:
  • Ի պատիվ գրողի՝ «Գաբիթ Մուսրեպով» է անվանակոչվել Իրտիշ գետո նավարկող ջերմանավերից մեկը[7]"Габит Мусрепов" Проекта 2.559[8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Керей» тайпасының этникалық шығу тегі жəне шежіресі
  2. «Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-11-25-ին։ Վերցված է 2018-11-24 
  3. 3,0 3,1 Қазақстан Республикалық телерадиокорпорациясы (2015-04-23)։ ««Ұлт мақтанышы». Ғабит Мүсірепов (каз.)»։ Վերցված է 2017-05-21 
  4. ҒАБИТ МҮСІРЕПОВТІҢ «БАРЫ» МЕН «ЖОҒЫ»
  5. Последняя любовь классика
  6. 6,0 6,1 «История Государственного литературно-мемориального комплекса»։ www.heritagenet.unesco.kz։ Վերցված է 2017-05-17 
  7. «10 интересных фактов из жизни Габита Мусрепова - История Казахстана» (ռուսերեն)։ tarikh.kz։ Վերցված է 2017-05-17 
  8. ГАБИТ МУСРЕПОВ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]