Բևեռային շրջաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երկրի բևեռային շրջանները

Բևեռային շրջաններ, Երկրի բևեռային շրջաններ են համարվում այն տարածքները, որոնք ընկած են հարավային բևեռային շրջագծից հարավ (Անտարկտիդայի համար) և հյուսիսային բևեռային շրջագծից հյուսիս (Արկտիկայի համար)[1]: Այս գոտիների կենտրոնները հյուսիսային և հարավային բևեռներն են, որոնք համապատասխանաբար տեղադրված են արկտիկական բևեռային գլխարկի և Անտարկտիդայի սառցադաշտային շրջաններում:

Բնորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային բևեռային շրջանների հավերժական ձյան գոտին

Հյուսիսային բևեռային շրջանը հաճախ սհամանվում է որպպես Արկտիկա, քանի որ ընդգրկում է հյուսիսային լայնության 66 ° 33 ' 44 "-ից հյուսիս ընկած շրջանները,որոնք համապատասխանում են Արկտիկայի տարածման շրջաններին: Հարավային բևեռային շրջանը սովորաբար սահմանվում է որպես Անտարկտիկա, քանի որ տարածվում է հարավային լայնության 60°-ից հարավ՝ ընդգրկելով Անտարկտիկա աշխարհամասը: Այս երկու բևեռային շրջանները տարբերվում են կլիմայական և կենսաշխարհագրական բնութագրիչներով, չնայած, որ երկուսն էլ գտնվում են ցուրտ ջերմային գոտում:

Կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրի հյուսիսային և հարավային բևեռային տարածքները ծածկող սառույցի և ձյան տարածումը

Ցուրտ ջերմային գոտում գտնվելու պատճառով, բևեռային շրջանները ստանում են ավելի քիչ լույս և ջերմություն, քանի որ Արեգակի ճառագայթների անկման անկյումը փոքր է՝ 23,5° - 0°: Արեգակի առավելագույն դիրքը՝ 23,5°, դիտվում է կարճատև ամռան ընթացքում և միայն բևեռային շրտագծերի շրջանում: Բացի այդ, ճառագայթման շատ քիչ մասն է կլանվում մակերևույթի կողմից, քանի որ գերակշիռ մասը ցրվում կամ անդրադարձվում է սառցի սպիտակ գույնի անդրադարձնող հատկության պատճառով: Արդյունքում, այստեղ ավելի ցուրտ է, քան երկրագնդի բարեխառն ջերմային գոտում սահմաններում: Այս շրջաններին բնորոշ են ցածր ջերմաստիճանը, բարձր ճնշումը, ծածկույթային սառցադաշտերը, 6 ամիս պարբերականությամբ իրար հերթափոխող բևեռային ցերեկներն ու բևեռային գիշերները, տեղումները սակավ են և հիմնականում ձյան տեսքով:

Վերջին տասնամյակում, կլիմայի գլոբալ տաքացման հետևանքով, բևեռային շրջանների սառցադաշտերն սկսել են արագ հալվել՝ հանգեցնելով էկոհամակարգի հավասարակշռության խախտմանը և կլիմայական մի շարք փոփոխությունների: WWF-ի կողմից իրականացվող մշտադիտարկումները ցույց տվեցին, որ կլիմայական փոփոխությունները զարգանում են շատ արագ՝ հանգեցնելով բևեռային շրջաններում կուտակված քաղցրահամ ջրի պաշարների արագ կրճատմանը[2]: Այժմ բևեռային շրջանների կլիմայական փոփոխությունները կանխելը ՄԱԿ-իԿայուն Զարգացման նպատակներից է, և պահանջում է բոլոր երկրների ջանքերն ու ուշադրությունը[3]: Այս խնդիրը կարևորելու և համայն մարդկության ուշադրությունը գրավելու նպատակով, 2007-2008 թվականները ՄԱԿ-ը հայտարարել էր Միջազգային բևեռային տարի, որի շրջանակներում իրականցվել են տարբեր ուսումնական, կրթական և տեղեկատվակամ միջոցառումներ՝ աշխարհի բոլոր երկրներում[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Polar region»։ Encyclopedia Britannica (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-08-12 
  2. «Полярные районы»։ www.unepcom.ru։ Վերցված է 2020-08-12 
  3. «UN in Armenia :: Կայուն զարգացման նպատակները»։ un.am։ Վերցված է 2020-08-12 
  4. «Международный Полярный Год, 2007-2008»։ www.wdcb.ru։ Վերցված է 2020-08-12 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

http://un.am/up/file/SDG%2013_factsheet_ARMENIAN_Edited.pdf https://wwf.ru/resources/publications/booklets/polyarnye-regiony-arktika-i-antarktika-izmenenie-klimata-i-ego-posledstviya/ https://www.barrameda.com.ar/ecology/the-polar-regions/ https://web.archive.org/web/20100108023139/http://www.windows.ucar.edu/tour/link=/earth/polar/polar.html https://www.theguardian.com/environment/gallery/2007/jun/05/photography?picture=329977040