Բրոնխոէկտազ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Բրոնխէկտազից)
Jump to navigation Jump to search
Բրոնխոէկտազ
Bronchiectasis NHLBI.jpg
Բրոնխների պատի մկանային,էլաստիկ և աճառային հյուսվածքի լայնացում բորբոքային կոմպոնենտի զուգակցմամբ
Տեսակ հիվանդություն[1]
Ենթադաս bronchospasm[1]
Բուն պատճառ C84475[1] և C84475[2]
Բժշկական մասնագիտություն թոքաբանություն
OMIM 211400, 613021, 613071, 613071, 211400 և 613021
Հիվանդությունների բազա 1684
MedlinePlus 000144
eMedicine 296961
MeSHID D001987 և D001987
Disease Ontology DOID:9563 և DOID:9563
NCI Thesaurus C84475[1] և C84475[2]
Bronchiectasis Վիքիպահեստում

Բրոնխէկտատիկ հիվանդություն, բրոնխէկտազ, (բրոնխալայնանք) թոքերի օդատար ուղիների մի մասի անվերադարձ լայնացում[3]։ Տիպիկ սիմպտոմ է քրոնիկ հազը՝ լորձային արտադրությամբ[4]։

Այլ սիմպտոմներն են շնչահեղձություն, հազի ժամանակ արյունային արտադրություն և ցավ կրծքավանդակում[5]։ Բնորոշ է նաև շնչական աղմուկի առաջացումը և եղունգների չափի, ուռուցիկության մեծացումը[5]։ Այս ամենին հաճախ միանում են թոքերի ինֆեկցիոն հիվանդությունները[6]։

Բրոնխոէկտազի պատճառներն են թոքաբորբերը, տուբերկուլիոզը, իմունային համակարգի խնդիրները և ցիստիկ ֆիբրոզը, որը գենետիկ խանգարում է[4][7]։ Դեպքերի մեծ մասում բրոնխոէկտազի պատճառ է ցիստիկ ֆիբրոզը[4]։ Հիվանդության մեխանիզմը հանդիսանում է օդատար ուղիների պատերի թուլացումը և նորմալ ֆունկցիայի իջեցումը[4]։ Ախտահարված օդատար ուղիները լայնանում են և ի վիճակի չեն լինում ամբողջությամբ մաքրել իրենց ներսում առաջացած սեկրեցիան[4]։ Այս սեկրեցիան բարձրացնում է բակտերիաների քանակը թոքերում, որը բերում է օդատար ուղիների բլոկադայի և հետագա ախտահարման[4]։ Դա դասակարգվում է որպես թոքերի օբստրուկտիվ հիվանդություն, որի մեջ մտնում են թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն և ասթման[8]։ Ախտորոշվում է հիվանդի սիմպտոմների և համակարգչային տոմոգրաֆիայի արդյունքների հիման վրա[9] ։ Հիվանդները, որոնց մոտ տարեկան ամենաքիչը մեկ անգամ լինում է հիվանդության սրացում, անցնում են լորձի արտադրման հետազետում, որը օգնում է որոշել, թե ինչ բուժում է անհրաժեշտ։

Հիվանդության սրացման պատճառ կարող է լինել ինֆեկցիան, որի դեպքում ցուցված է օգտագործել հակաբիոտիկներ[6]։ Օգտագործվող հակաբիոտիկներն են՝ ամոքսիցիլին, էրիթրոմիցին և դոքսիցիկլին[10]։ Հակաբիոտիկները կարող են օգտագործվել նաև հիվանդության սրացումը կանխելու համար[4]։ Օգտագործվում է օդատար ուղիների մաքրումը ֆիզիոթերապիայի միջոցով [11]։ Դեղորայքը, որը լայնացնում է օդատար ուղիները, կարող է օգտակար լինել, սակայն արդյունավետությունը այնքան էլ լավ չէ[4]։ Ներշնչական ստերոիդները չեն կիրառվում [12]։ Վիրահատությունը, չնայած որ հաճախ է կատարվում, լավ ուսումնասիրված չէ[13]։ Թոքի տրանսպլատացիան կարող է բուժման տարբերակ լինել շատ ծանր հիվանդների մոտ [14]։ Չնայած նրան, որ հիվանդության պատճառով որոշ դեպքերում կարող են առաջանալ լուրջ խնդիրներ, մարդկանց մեծ մասի մոտ այն ունենում է լավ ընթացք [4] [3]։

Հիվանդությունը հանդիպում է 1000-250,000 մեծահասակներից 1 հիվանդ հաճախականությամբ[15]։ Հիվանդությունը հանդիպում է ավելի հաճախ կանանց մոտ, և հանդիպման հաճախականությունը բարձրանում է տարիքին զուգընթաց [4]։ Այն սկսեց ավելի քիչ հանդիպել սկսած 1950-ական թվականներից, երբ սկսվեց հակաբիոտիկների կիրառումը [15]։ Այն շատ է հանդիպում որոշակի էթնիկ խմբերի մոտ՝ ինչպիսիք են աբորիգենները[15]։ Դա առաջին անգամ նկարագրվել է Ռենե Լեինեկի կողմից՝ 1819 թվականին [4]։ Էկոնոմիկ ծախսերը Միացյալ Նահանգներում գնահատված են 630 միլիոն դոլար՝ յուրաքանչյուր տարի [4]։

Նշաններ և ախտանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրոնխոէկտազ

Բրոնխոէկտազ ունեցող որոշ մարդիկ կարող են ունենալ հազ՝ առատ արտադրությամբ, որը հաճախ լինում է կանաչ կամ դեղին լորձ՝ օրական մինչև 240 մլ։ Բրոնխոէկտազի ժամանակ կարող է լինել արյունախխում՝ առանց լորձային արտադրության, որը կոչվում է չոր բրոնխոէկտազ։ Լորձային արտադրությունը կարող է լինել նաև անգույն։ Բրոնխոէկտազով հիվանդները կարող են ունենալ նաև դժվարացած շնչառություն, որը ինֆեկցիայի մասին է վկայում։ Հաճախակի ինֆեկցիան և դժվարացած շնչառությունը բրոնխոէկտազի երկու հիմնական ախտանիշներն են[16]։ Աուսկուլտացիայի ժամանակ կարող են լսվել կրեպիտացիա և արտաշնչական խզզոցներ։ Եղունգների փոփոխությունները հանդիպում են հազվադեպ[17]։

Պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրոնխոէկտազը ունենում է բնածին և ձեռքբերովի պատճառներ[18]։ Ցիստիկ-ֆիբրոզ-ասոցացված բրոնխոէկտազը, հանդիպում է դեպքերի 10-50% -ում[19][19]։ Առանց ՑՖ-ի բրոնխոէկտազը կոչվում է ոչ-ցիստիկ-ֆիբրոզ-ասոցացված բրոնխոէկտազ։

Ձեռքբերովի պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոքաբորբերը, տուբերկուլիոզը, ներշնչված օտար մարմինները, ալերգիկ բրոնխոպուլմոնար ասպերգիլիոզը և բրոնխեալ ուռուցքները բրոնխոէկտազի հիմնական պատճառներն են[16][20]։ Բրոնխոէկտազի ինֆեկցիոն պատճառներն են Ստրեպտոկոկը, Կլեբսիելան և Բորդետելա պերտուզիսը, որը կապույտ հազի հարուցիչն է և ոչ տուբերկուլյոզային միկոբակտերիան[18][21]

Երկրորդային բրոնխոէկտազ, որը առաջացել է մեծ կարցինոիդ ուռուցքի հետևանքով ( նկարում չկա), վերջինս ամբոզջական օբստրուկցիայի է ենթարկել պրոքսիմալ բրոնխը։ Թոքային հյուսվածքի դեղնավուն երանգը վկայում է օբստրուկտիվ թոքաբորբի մասին։

Բրոնխոէկտազի առաջացումը կարող է կապված լինել ամոնիակի կամ այլ տոքսիկ գազերի ներշնչման, թոքային ասպիրացիաի, ալկոհոլիզմի, հերոինի, տարատեսակ ալերգիաների հետ [22]։ Բրոնխոէկտազի առաջացումը կարող է կապված լինել նաև տարբեր իմունոլոգիական պրոցեսների և ապրելակերպի հետ կապված գործոնների հետ․

  • Մանկական ձեռքբերովի իմունային անբավարարության սինդրոմ, որը նպաստում է հիվանդների մոտ տարբեր թոքային հիվանդությունների առաջացմանը, ինչպիսիք են թոքաբորբը և այլ ատիպիկ ինֆեկցիաները[23]։
  • Աղիների բորբոքային հիվանդությունները, հատկապես խոցային կոլիտը։ Հանդիպում է նաև կրոնի հիվանդության ժամանակ, բայց ոչ հաճախ։ Բրոնխոէկտազը այս դեպքում առաջանում է ներշնչած սնկային սպորների հանդեպ ալերգիկ պատասխանից[24]։ Ստոծանու կերակրափողային բացվածքի ժամանակ բրոնխոէկտազի առաջացման պատճառն է ստամոքսային թթուների անցումը թոքեր, որոնք բերում են թոքային հյուսվածքի վնասման ։
  • Մարդկանց մոտ, որոնք ունեն ռևմատոիդ արթրիտ և ծխում են, տասն անգամ ավել է հիվանդանալու հավանականությունը[25]։ Դեռևս չկան լիարժեք հետազոտական տվյալներ՝ արդյոք ծխախոտը կարող է բրոնխոէկտազի առաջացման հիմնական պատճառ լինել, թե ոչ։
  • Տպագրված հոդվածներ կան այն մասին՝ երբ Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտը և բրոնխոէկտազը հանդիպում են միևնույն մարդու մոտ [26]։ Ոչ ցիստիկ ֆիբրոզ ասոցացված բրոնխոէկտազների մինչև 50%-ի պատճառները հայտնաբերված չեն[17]։

Բնածին պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնածին խանգարումները, որոնք վնասում են բրոնխային թարթիչների շարժունակությունը և իոնների տեղաշարժը, կարող են բերել բրոնխոէկտազի առաջացման[16]։ Կարթագեների սինդրոմը այդպիսի օրինակ է, երբ խանգարվում է թարթիչների շարժունակությունը[27]։ Տարածված պատճառ է ցիստիկ ֆիբրոզը, որը բերում է քլորի իոնների տեղաշարժի վնասման, և այդ դեպքում քիչ հիվանդների մոտ կարող է առաջանալ բրոնխոէկտազ[28] ։ Յունգի սինդրոմի ժամանակ, որը կլինիկորեն նման է ցիստիկ ֆիբրոզին, կարող է առաջանալ բրոնխոէկտազ։ Սա լինում է սինուսներում և բրոնխիալ ծառում քրոնիկ ինֆեկցիայի առկայության արդյունքում[29]։

Այլ, ոչ հաճախ բնածին պատճառ է առաջնային իմունոդեֆիցիտը, որի դեպքում թուլացած իմունային համակարգը ստիպված է լինում պատասխանել այն ծանր կրկնվող ինֆեկցիաներին, որոնք հաճախակի ախտահարում են թոքերը[30]։ Մի քանի բնածին խանգարումներ, ինչպիսիք են Ուիլիամ-Քամփբելի սինդրոմը [31] և Մարֆանի Սինդրոմը [32], նույնպես կարող են առաջացնել բրոնխոէկտազ։ Ալֆա 1-անտիտրիպսինի պակաս ունեցող մարդկանց մոտ բրոնխոէկտազ զարգանալու որոշակի հավանականություն կա, այն առաջանում է էլաստազա ֆերմենտի ինհիբիտորի պակասի պատճառով (էլաստազան ճեղքում է էլաստինը)։ Այս ամենը բերում է ալվեոլների նորմալ կառուցվածքի վերադառնալու ունակության իջեցմանը արտաշնչման արդյունքում[33]։

Պաթոֆիզիոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրոնխոէկտազ, պաթոլոգիա

Բրոնխոէկտազը արդյունք է քրոնիկ բորբոքային պրոցոսի և լորձային արտադրուկի մաքրման խանգարման։ Այն արդյունք է առաջնային թարթչային դիսկինեզիայի, որը բերում է խորխի մաքրման խանգարման և ցիստիկ ֆիբրոզի, որը բերում է մածուցիկ խորխի առաջացման կամ արդյունք է քրոնիկ կամ ծանր ինֆեկցիայի։ Բորբոքումը բերում է թոքային հյուսվածքի նորմալ կառուցվածքի հարաճող քայքայման, մասնավորապես՝ բրոնխների էլաստիկ թելերի[16]։

Էնդոտրախեալ տուբերկուլիոզը հաճախ առաջացնում է բրոնխոէկտազ՝ բրոնխիալ նեղացման կամ ֆիբրոզից երկրորդային ձգման միջոցով[34]։ Տրակցիոն բրոնխոէկտազը առաջանում է վերջին աստիճանի ֆիբրոզի ժամանակ և ախտահարում է ծայրամասային բրոնխները, որոնք աղքատ են աճառով[35]։

Ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոքի ՀՇ, որում առկա է ինտերստիցիալ թոքաբորբ՝ զուգակցված բրոնխոէկտազով։

Բրոնխոէկտազը ախտորոշում են կլինիկորեն կամ ախտորոշիչ նկարների վերլուծությամբ[16][36]։ Բրիտանիայի Կրծքային ասոցիացիան խորհուրդ է տալիս օգտագործել ՀՇ՝ ոչ-ցիստիկ-ֆիբրոզ-ասոցացված բրոնխոէկտազը ախտորոշելու համար[17]։ ՀՇ-ն կարող է հայտնաբերել ծաղկած ծառի տեսքով անկանոնություն, լայնացած բրոնխներ և կիստաներ՝ լավ սահմանազատված եզրագծերով[16]։

Այլ հետազոտություններն են՝ արյան անալիզ, խորխի ցանքս, և երբեմն կատարում են գենետիկ անալիզ՝ յուրահատուկ գենետիկ անկանոնությունները հայտնաբերելու համար։[16]

Կանխարգելում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պետք է երեխաներին պատվաստել կարմրուկի, կապույտ հազի, թոքաբորբի, ինչպես նաև այլ մանկական սուր շնչական վարակների դեմ։ Ապացույցներ չկան, որ ծխելը առաջացնում է բրոնխոէկտազ, սակայն բրոնխոէկտազով հիվանդների մոտ նպաստում է ինֆեկցիաների զարգացմանը (ինչպիսին է բրոնխիտը) և հետագա բարդությունների զարգացմանը [37]։

Որպեսզի բուժումը թուլացնի հիվանդության զարգացումը, պետք է մաքրի օդատար ուղիները և թուլացնի սեկրեցիան այնտեղ, սրանք արվում են պնևմոթերապիայի տարբեր մեթոդներով։ Առողջ մարմնի քաշի ինդեքսը և կանոնավոր բժշկին դիմելը կարող են օգտակար ազդեցություն ունենալ հիվանդության զարգացումը կանխելու համար։ Հիպօքսեմիայի, հիպերկապնիայի, դիսպնոեի առկայությունը և հիվանդության ռադիոլոգիորեն հայտնաբերված տեղակայումը զգալիորեն ազդում են մահացության հաճախականության վրա[38]։

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրոնխոէկտազի բուժումը ներառում է ինֆեկցիաների և բրոնխեալ սեկրեցիայի վերահսկումը, օդատար ուղիների օբստրուկցիայի վերացումը, վնասված թոքային հյուսվածքի վիրաբուժական հեռացումը կամ զարկերակի էմբոլիզացիան և բարդությունների կանխարգելումը[39]։ Հակաբիոտիկների երկարատև օգտագործումը կանխում է վտանգավոր ինֆեկցիաների զարգացումը և իջեցնում է այս հիվանդների հոսպիտալիզացիան[40], սակայն բարձրանում է դեղակայուն բակտերիաներով ինֆեկցման հավանականությունը[40]։

Այլ բուժման մեթոդներ են պոստուրալ դրենաժը և ֆիզիոտերապիան, որոնք հեռացնում են կուտակված հեղուկը։ Պոստուրալ դրենաժը կատարվում է ֆիզիոթերապևտի և շնչառական համակարգի թերապևտի կողմից և բուժման կարևոր ու հիմնական բաղադրիչն[41][42]։ Օդատար ուղիների մաքրումը օգտակար է [43]։

Ոչ տարածուն բրոնխոէկտազի դեպքում կարող է օգտագործվել վիրաբուժական բուժում՝ հեռացնելով օբստրուկցիան կանխվում է հիվանդության հարաճումը[44]։

Ներշնչական ստերոիդները կարող են նվազեցնել խորխի արտադրումը և օդատար ուղիների կծկումը և օգնում են կանխել բրոնխոէկտազի հարաճումը։ Խորհուրդ չի տրվում երեխաների մոտ պարբերաբար կիրառել[42]։ Բեքլամետազոնի դիպրոպիոնատը ամենահաճախ կիրառվողներից մեկն է[45]։ Չնայած նրան, որ ոչ մի երկրում հաստատված չէ մանիտոլի կիրառումը, նրա չոր փոշին FDA-ի կողմից ճանաչվել է օրֆան դեղ բրոնխոէկտազով և ցիստիկ ֆիբրոզով մարդկանց օգտագործման համար[46]։

Համաճարակաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդությունը հանդիպում է 1000-250,000 մեծահասակներից 1 հիվանդ հաճախականությամբ[47]։ Հիվանդությունը հանդիպում է ավելի հաճախ կանանց մոտ, և հանդիպման հաճախականությունը բարձրանում է տարիքին զուգընթաց [4]։ Այն սկսեց ավելի քիչ հանդիպել սկսած 1950-ական թվականներից, երբ սկսվեց հակաբիոտիկների կիրառումը։ Այն շատ է հանդիպում որոշակի էթնիկ խմբերի մոտ, ինչպիսիք են՝ աբորիգենները[47]։

Բրոնխոէկտազի հանդիպման ճշգրիտ հաճախականությունը հաճախ պարզ չի լինում, քանի որ սիմպտոմները բազմազան են[48]։ Միացյալ Նահանգներում հիվանդության հանդիպման հաճախականությունը բարձրացել է 2000-2007 թվականներին[49]։

Պատմական ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռենե Լաենեկը՝ մարդ, ով հորինել է ստետոսկոպը, օգտագործել է իր գյուտը և առաջինն է հայտնաբերել բրոնխոէկտազը 1819 թվականին[50]։ Հիվանդությունը բավականին մանրամասն հետազոտվել է Ուիլիամ Օսլերի կողմից 1800-ականների վերջում, կասկածվում է, որ Օսլերը մահացել է չախտորոշված բրոնխոէկտազից։ «Բրոնխոէկտազ» բառը ծագել է հունարեն "bronckos" (օդատար ուղի) և "ektasis" (լայնացում) բառերից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Disease Ontology release 2018-12-17 — 2018-12-17 — 2018.
  2. 2,0 2,1 Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu — 2018-06-29 — 2018.
  3. 3,0 3,1 «What Is Bronchiectasis?»։ NHLBI։ June 2, 2014։ Արխիվացված օրիգինալից 10 August 2016-ին։ Վերցված է 10 August 2016 
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 McShane PJ, Naureckas ET, Tino G, Strek ME (Sep 15, 2013)։ «Non-cystic fibrosis bronchiectasis.»։ American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine 188 (6): 647–56։ PMID 23898922։ doi:10.1164/rccm.201303-0411CI 
  5. 5,0 5,1 «What Are the Signs and Symptoms of Bronchiectasis?»։ NHLBI։ June 2, 2014։ Արխիվացված օրիգինալից 23 August 2016-ին։ Վերցված է 10 August 2016 
  6. 6,0 6,1 «How Is Bronchiectasis Treated?»։ NHLBI։ June 2, 2014։ Արխիվացված օրիգինալից 28 July 2016-ին։ Վերցված է 10 August 2016 
  7. Nicki R. Colledge, Brian R. Walker, Stuart H. Ralston, eds. (2010)։ Davidson's principles and practice of medicine.։ illustrated by Robert Britton (21st ed.)։ Edinburgh: Churchill Livingstone/Elsevier։ ISBN 978-0-7020-3085-7 
  8. Fowler S. J., French J., Screaton N.J., Foweraker A., Condliffe A., Haworth C.S:, Exley A.R., Bilton D. (2006)։ «Nontuberculous mycobacteria in bronchiectasis: prevalence and patient characteristics»։ European Respiratory Journal 28 (5): 1204–1210։ doi:10.1183/09031936.06.00149805 
  9. «Quality Standards for Clinically Significant Bronchiectasis in Adults»։ British Thoracic Society։ July 2012։ Արխիվացված օրիգինալից 7 July 2017-ին։ Վերցված է 29 April 2017 
  10. «Bronchiectasis in pediatric AIDS»։ Chest 112 (5): 1202–7։ 1997։ PMID 9367458։ doi:10.1378/chest.112.5.1202 
  11. Lee AL, Burge AT, Holland AE (23 November 2015)։ «Airway clearance techniques for bronchiectasis.»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (11): CD008351։ PMID 26591003։ doi:10.1002/14651858.CD008351.pub3 
  12. Kaushik, VV, Hutchinson D, Desmond J, Lynch MP & Dawson JK (2004)։ «Association between bronchiectasis and smoking in patients with rheumatoid arthritis»։ Annals of the Rheumatic Diseases 63 (8): 1001–2։ PMC 1755104։ PMID 15249329։ doi:10.1136/ard.2003.015123 
  13. Sperber Miriam (2012)։ Diffuse Lung Disorders: A Comprehensive Clinical-Radiological Overview (անգլերեն)։ Springer Science & Business Media։ էջ 205։ ISBN 9781447134404։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-08-28-ին 
  14. Corris PA (Jun 2013)։ «Lung transplantation for cystic fibrosis and bronchiectasis.»։ Seminars in respiratory and critical care medicine 34 (3): 297–304։ PMID 23821505։ doi:10.1055/s-0033-1348469 
  15. 15,0 15,1 15,2 Cottin Vincent, Cordier Jean-Francois, Richeldi Luca (2015)։ Orphan Lung Diseases: A Clinical Guide to Rare Lung Disease (անգլերեն)։ Springer։ էջ 30։ ISBN 9781447124016։ Արխիվացված օրիգինալից 2016-08-21-ին 
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 16,6 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ DAVIDSONS20103 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  17. 17,0 17,1 17,2 Hill Adam T, Pasteur, Mark, Cornford, Charles, Welham, Sally, Bilton, Diana (1 January 2011)։ «Primary care summary of the British Thoracic Society Guideline on the management of non-cystic fibrosis bronchiectasis»։ Primary Care Respiratory Journal 20 (2): 135–40։ PMID 21336465։ doi:10.4104/pcrj.2011.00007 
  18. 18,0 18,1 Hassan Isaac (8 December 2006)։ «Bronchiectasis»։ eMedicine Specialties Encyclopedia։ Gibraltar: WebMD։ Արխիվացված օրիգինալից 8 July 2007-ին։ Վերցված է 2007-06-22 
  19. 19,0 19,1 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Mc20132 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  20. Allergic Bronchopulmonary Aspergillosis
  21. Fowler S. J., French J., Screaton N.J., Foweraker A., Condliffe A., Haworth C.S:, Exley A.R., Bilton D. (2006)։ «Nontuberculous mycobacteria in bronchiectasis: prevalence and patient characteristics»։ European Respiratory Journal 28 (5): 1204–1210։ doi:10.1183/09031936.06.00149805 
  22. «Bronchiectasis and Կաղապար:Sic physiotherapy: emphasis in postural drainage and percussion»։ Braz. J. Cardiovasc. Surg. (Portuguese) 21 (2)։ 2006։ doi:10.1590/S1678-97412006000200015 
  23. «Bronchiectasis in pediatric AIDS»։ Chest 112 (5): 1202–7։ 1997։ PMID 9367458։ doi:10.1378/chest.112.5.1202 
  24. «An unusual complication of ulcerative colitis»։ Postgrad. Med. J. 78 (922): 503։ 2002։ PMC 1742448։ PMID 12185236։ doi:10.1136/pmj.78.922.503 
  25. Kaushik, VV, Hutchinson D, Desmond J, Lynch MP & Dawson JK (2004)։ «Association between bronchiectasis and smoking in patients with rheumatoid arthritis»։ Annals of the Rheumatic Diseases 63 (8): 1001–2։ PMC 1755104։ PMID 15249329։ doi:10.1136/ard.2003.015123 
  26. Sperber Miriam (2012)։ Diffuse Lung Disorders: A Comprehensive Clinical-Radiological Overview (անգլերեն)։ Springer Science & Business Media։ էջ 205։ ISBN 9781447134404։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-08-28-ին 
  27. «Genetic Causes of Bronchiectasis: Primary Ciliary Dyskinesia»։ Respiration 74 (3): 252–63։ 2007։ PMID 17534128։ doi:10.1159/000101783 
  28. «Lung resection for the treatment of severe localized bronchiectasis in cystic fibrosis patients»։ Acta Chir Hung. 38 (1): 23–5։ 1999։ PMID 10439089 
  29. «Young's syndrome. Obstructive azoospermia and chronic sinopulmonary infections»։ NEJM 310 (1): 3–9։ 1984։ PMID 6689737։ doi:10.1056/NEJM198401053100102 
  30. «Genetic causes of bronchiectasis: primary immune deficiencies and the lung»։ Respiration 74 (3): 264–75։ 2007։ PMID 17534129։ doi:10.1159/000101784 
  31. «Generalized Bronchiectasis associated with Deficiency of Cartilage in the Bronchial Tree»։ Arch. Dis. Child. 35 (180): 182–91։ April 1960։ PMC 2012546։ PMID 13844857։ doi:10.1136/adc.35.180.182 
  32. «Medical Problems and Treatments | The Marfan Trust»։ The Marfan Trust։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2010-09-22-ին։ Վերցված է 2010-12-08 
  33. «Bronchiectasis in patients with alpha 1-antitrypsin deficiency. A rare occurrence?»։ Chest 104 (5): 1384–86։ 1993։ PMID 8222792։ doi:10.1378/chest.104.5.1384 
  34. Catanzano Tara (5 September 2005)։ «Primary Tuberculosis»։ eMedicine Specialties Encyclopedia։ Connecticut: WebMD։ Արխիվացված օրիգինալից 5 June 2007-ին։ Վերցված է 2007-06-22 
  35. John M Holbert։ «Bronchiectasis Imaging»։ Medscape։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-08-15-ին։ Վերցված է 2017-08-15  Updated: Oct 13, 2015
  36. Miller, JC (2006)։ «Pulmonary Mycobacterium Avium-Intracellular Infections in Women»։ Radiology Rounds 4 (2) 
  37. Crofton J (1966)։ «Diagnosis and Treatment of Bronchiectasis: I. Diagnosis»։ Br Med J 1 (5489): 721–3 contd։ PMC 1844268։ PMID 5909486։ doi:10.1136/bmj.1.5489.721 
  38. «Analysis of the factors related to mortality in patients with bronchiectasis»։ Respir Med. 101 (7): 1390–97։ 2007։ PMID 17374480։ doi:10.1016/j.rmed.2007.02.002 
  39. José RJ, Brown JS (October 2014)։ «Bronchiectasis.»։ British journal of hospital medicine (London, England : 2005)։ 75 Suppl 10: C146–51։ PMID 25289486։ doi:10.12968/hmed.2014.75.Sup10.C146 
  40. 40,0 40,1 Hnin Khin, Nguyen Chau, Carson Kristin V., Evans David J., Greenstone Michael, Smith Brian J. (2015-08-13)։ «Prolonged antibiotics for non-cystic fibrosis bronchiectasis in children and adults»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (8): CD001392։ ISSN 1469-493X։ PMID 26270620։ doi:10.1002/14651858.CD001392.pub3 
  41. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ DAVIDSONS20102 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  42. 42,0 42,1 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ HILL2011 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  43. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Lee20152 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  44. «Surgical treatment of bronchiectasis in children»։ J. Pediatr. Surg. 39 (10): 1532–6։ 2004։ PMID 15486899։ doi:10.1016/j.jpedsurg.2004.06.009 
  45. «Inhaled steroids in patients with bronchiectasis»։ Respir Med 86 (2): 121–4։ 1992։ PMID 1615177։ doi:10.1016/S0954-6111(06)80227-1 
  46. Waknine Yael (27 July 2005)։ «Orphan Drug Approvals: Bronchitol, Prestara, GTI-2040»։ Medscape today for WebMD։ Արխիվացված օրիգինալից 5 December 2008-ին։ Վերցված է 2007-06-22 
  47. 47,0 47,1 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Cot20152 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  48. «Bronchiectasis, Chapter 4, Dean E. Schraufnagel (ed.)»։ Breathing in America: Diseases, Progress, and Hope։ American Thoracic Society։ 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-04-15-ին։ Վերցված է 2017-04-30 
  49. McShane PJ, Naureckas E T, Tino G, Strek M E (2013)։ «Non–Cystic Fibrosis Bronchiectasis»։ American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine 188 (6): 230–35։ PMID 23898922։ doi:10.1164/rccm.201303-0411CI 
  50. Roguin, A (2006)։ «Rene Theophile Hyacinthe Laënnec (1781–1826): The Man Behind the Stethoscope»։ Clin Med Res 4 (3): 230–35։ PMC 1570491։ PMID 17048358։ doi:10.3121/cmr.4.3.230 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Пилипчук В.Н., Сердюк Т.М., Бережной А.Б. Поликлиническая пульмонология։ Руководство для врачей. - К.։ Генеза, 2000. – С. 83-85
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png