Բրոնիսլավ Մալինովսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բրոնիսլավ Մալինովսկի
Bronislawmalinowski.jpg
Ծնվել էապրիլի 7, 1884(1884-04-07)[1][2][3][4][5]
Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[6]
Մահացել էմայիսի 16, 1942(1942-05-16)[1][2][3][5] (58 տարեկանում)
Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
բնական մահով
ԳերեզմանԿոնեկտիկուտ
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
ԱՄՆ
Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մասնագիտությունմարդաբան, համալսարանի պրոֆեսոր, սոցիոլոգ, հետազոտող, համալսարանի պրոֆեսոր և ազգագրագետ
Հաստատություն(ներ)Կորնելի համալսարան, Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց և Եյլի համալսարան
Գործունեության ոլորտcultural anthropology
ԱնդամակցությունՆիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատերԿրակովի համալսարան, Լայպցիգի համալսարան և Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն և լեհերեն[1]
Եղել է գիտական ղեկավարEdmund Leach, Hilda Kuper, Audrey Richards և Z. K. Matthews
Հայտնի աշակերտներFei Xiaotong, Jomo Kenyatta, Raymond Firth, E. E. Evans-Pritchard, Z. K. Matthews, Meyer Fortes և Hortense Powdermaker
ՊարգևներMessenger Lectures
ՀայրLucjan Malinowski
Bronisław Kasper Malinowski Վիքիպահեստում

Բրոնիսլավ Կասպար Մալինովսկի (լեհ.՝ Bronisław Kasper Malinowski, ապրիլի 7, 1884(1884-04-07)[1][2][3][4][5], Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[6] - մայիսի 16, 1942(1942-05-16)[1][2][3][5], Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ազգությամբ լեհ բրիտանացի մարդաբան, մարդաբանության ու սոցիոլոգիայի մեջ կառուցվածքային ֆունկցիոնալիզմի հիմնադիր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալինովսկին ծնվել է Կրակովում` Ավստրո-Հունգարական կայսրության տարածքում: Հայրը եղել է պրոֆեսոր, լեզվաբան, մայրը եղել է լեհ կալվածատիրոջ ընտանիքից: Դպրոցում գերազանց է սովորել, սակայն անընդհատ հիվանդ է եղել: Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կրակովի համալսարան: 1908 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան ֆիզիկայից և մաթեմատիկայից: Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզերի «Ոսկե ճյուղը» գրքի ազդեցությամբ սկսել է հետաքրքրվել մարդաբանությամբ և հնարավորություն փնտրել աշխատելու վայրի ցեղերի հետ: Թոքախտի բուժման նպատակով տեղափոխվել է Գերմանիա, որտեղ երկու տարի աշխատել է Լայպցիգի համալսարանում` Վիլհելմ Վունդտի մոտ: 1910 թվականին տեղափոխվել է Անգլիա Լոնդոնի տնտեսական դպրոցում սովորելու համար, որտեղ հետագայում աշխատել է 1939 թվականին:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո տեղափոխվել է բրիտանական գաղութներից մեկը` Պապուա, որտեղ դաշտային հետազոտություններ է արել նախ Մաիլուում (1914), ապա Տրոբրիան կղզիներում (1915-1918): Այնտեղ նա հանդիպել է ժամանակակից սոցիալ-մշակութային մարդաբանության հիմնադիրներից մեկին` Ալֆրեդ Ռադկլիֆ-Բրաունին, ով նրան դաշտային աշխատանքներ կատարելու խորհուրդներ է տվել: Ի տարբերություն վայրի ցեղերի այլ հետազոտողների` Մալինովսկին ապրել է բնիկների հետ և անձամբ մասնակցել նրանց կենցաղավարությանը: Ներառյալ դիտարկման նրա տեսությունը մարդաբանության մեթոդաբանության առանցքային հարցերից է:

1916 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան մարդաբանության բնագավառում: 1920-1921 թվականներին հրավիրվել է Յեյլի համալսարան: Մալինովսկին ընդունել է առաջարկը, քանի որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելով պայմանավորված` չէր կարող վերադառնալ Եվրոպա:

Գիտնականը մահացել է 58 տարեկան հասակում սրտի նոպայից, երբ դաշտային աշխատանքների էր նախապատրաստվում Մեքսիկայի Օախակա նահանգում: Թաղվել է ԱՄՆԿոնեկտիկուտ նահանգում` Նյու Հեյվենի Էվերգրին գերեզմանոցում:

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալինովսկին (կենտրոնում) և Տրոբրիանի կղզիների բնիկները

Բրոնիսլավ Մալինովսկին համարվում է իր ժամանակների ամենանշանավոր մարդաբանը: Կարևոր են նրա դիտարկումները դաշտային հետազոտությունների մասին: Ըստ նրա աշխարհայացքի` մարդաբանի նպատակն է «հասկանալ աբորիգենների աշխարհընկալումը, նրանց վերաբերմունքը կյանքի հանդեպ, ուսումնասիրել նրա տեսակետներն աշխարհի ու կյանքի մասին»[7]:

Իր ուսմունքի հիմքում եղել է ինչպես ամբողջական, այնպես էլ սահմանափակ հասարակության մշակույթը (այստեղից էլ դպրոցի անունը` ֆունկցիոնալիզմ): Մնացուկներ չկան (ինչպես կարծում էր Էդուարդ Թայլորը), բոլոր սովորությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև ներկայում: Բոլոր սոցիումները կայուն են. ցեղերը առաջին կարգն են, Աֆրիկայի բոլոր ժողովուրդները` երկրորդ, գաղութները` երրորդ:

Կարևոր է նաև սոցիալական պատասխանատվությունը: Այստեղ Մալինովսկին առանձնացնում է ազգագրագետի գլխավոր խնդիրը.

Aquote1.png Ազգագրությունը` մարդու և նրա մշակույթի մասին գիտությունը, մեծ մասամբ խուսափել է կենսական խնդիրներից: Այն փորձել է թաքնվել անտիկ հետաքրքրությունների չինական պատի հետևում: Հումանիստական բոլոր որոնումներում ուժեղ ձգտում կա զբաղվելու մեռած մնացորդներով, մինչդեռ անհրաժեշտ է գործ ունենալ իրականության հետ, տեսությունների ակադեմիական հետաքրքրությունները ամրապնդել պրակտիկ գործունեության միջոցով: Անցյալի ազգագրագետն իրեն հանգիստ էր զգում` հորինելով վարկածներ այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել: Փորձելով բացահայտել ծագումն ու զարգացումը` մարդաբանն իր ներքին ընկալումներով ինքն է պատրաստել տարբեր «պատմություններ» և «դիֆուզիաներ»: Եվ ժամանակակից շատ ազգագրագետներ զբաղված են Կենտրոնական Աֆրիկայի վրա եգիպտական մշակույթի ազդեցության ուսումնասիրությամբ, վիճում են այն հարցի շուրջ, թե արդյոք քաղաքակրթություններն առաջացել են Միջերկրածովյան տարածքում, Ատլանտիդայում կամ Պամիրում[8]: Aquote2.png


Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Trobriand Islands (1915)
  • Argonauts of the Western Pacific (1922)
  • Crime and Custom in Savage Society (1926)
  • Myth in Primitive Society (1926)
  • Sex and Repression in Savage Society (1927)
  • The father in primitive psychology (1927)
  • The Sexual Life of Savages in North-Western Melanesia (1929)
  • Coral Gardens and Their Magic (1935)
Հետմահու հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • The Scientific Theory of Culture (1944)
  • The Dynamics of Culture Change (1945)
  • Magic, Science, and Religion (1948)
  • A Diary In the Strict Sense of the Term (1967)
Ռուսերեն հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Малиновский Б. Магия. Наука. Религия : Пер.с англ. = Magic, Science, and Religion / Вступ. статьи Р. Редфилда и др. — М.: Рефл-бук, 1998. — 288 с. — (Созвездия мудрости (Astrum Sapientiae)). — ISBN 5-87983-065-9
  • Малиновский Б. Аргонавты западной части Тихого океана = Argonauts of the Western Pacific / Пер. с англ. В. Н. Поруса. — М.: РОССПЭН, 2004. — 584 с. — ISBN 5-8243-0505-6
  • Малиновский Б. Избранное: Динамика культуры / Пер.: И. Ж. Кожановская, В. Н. Порус, Д. В. Трубочкин. — М.: РОССПЭН, 2004. — 960 с. — ISBN 5-8243-0504-8
  • Малиновский Б. Научная теория культуры = Scientific Theory of Culture / Пер. И. В. Утехин. — 2-е изд. испр. — М.: ОГИ (Объединенное Гуманитарное Издательство), 2005. — 184 с. — ISBN 5-94282-308-1, 985-133572-X
  • Малиновский Б. Секс и вытеснение в обществе дикарей = Sex and Repression in Savage Society / Пер. с англ. Н. Микшиной.. — М.: Изд. дом Гос. ун-та — Высшей школы экономики, 2011. — 224 с. — ISBN 978-5-7598-0835-0

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Babelio
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 KNAW Past Members
  6. 6,0 6,1 6,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118576755 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  7. Argonauts of the Western Pacific, Dutton 1961 edition, p. 25
  8. Малиновский Б. К. Основы этнографии. Варшава, 1946. С. 87. Печ.по: Итс. Р. Ф. Введение в этнографию. стр. 140

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Беляев А. С. Этнографическая теория языка Бронислава Малиновского : Истоки и развитие : диссертация ... кандидата филологических наук : 10.02.19. — Воронеж, 2002. — 158 с.
  • Овчаренко В. И. Бронислав Малиновский (биография)
  • Сонгинайте Н. С. Социальная антропология Бронислава Малиновского // Журнал социологии и социальной антропологии. — 1998. — Т. 1. — № 2. — С. 33 — 40
  • Сонгинайте Н. С. Человек и культура в функциональной концепции культуры Бронислава Каспара Малиновского : диссертация ... кандидата социологических наук : 22.00.01. — Санкт-Петербург, 2000. — 168 с.