Բրոնիսլավ Մալինովսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բրոնիսլավ Մալինովսկի
լեհ.՝ Bronisław Kasper Malinowski
Bronislawmalinowski.jpg
Ծնվել էապրիլի 7, 1884(1884-04-07)[1][2][3][4][5][6]
Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[7]
Մահացել էմայիսի 16, 1942(1942-05-16)[1][2][3][5][6] (58 տարեկանում)
Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
բնական մահով
ԳերեզմանԿոնեկտիկուտ
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
ԱՄՆ
Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԱզգությունԼեհեր
Մասնագիտությունմարդաբան, համալսարանի պրոֆեսոր, սոցիոլոգ, հետազոտող, համալսարանի պրոֆեսոր և ազգագրագետ
Հաստատություն(ներ)Կորնելի համալսարան, Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց և Եյլի համալսարան
Գործունեության ոլորտcultural anthropology?
ԱնդամակցությունՆիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատերԿրակովի համալսարան, Լայպցիգի համալսարան և Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն և լեհերեն[1]
Եղել է գիտական ղեկավարEdmund Leach?, Hilda Kuper?, Audrey Richards? և Z. K. Matthews?
Հայտնի աշակերտներFei Xiaotong?, Jomo Kenyatta?, Raymond Firth?, E. E. Evans-Pritchard?, Z. K. Matthews?, Meyer Fortes? և Hortense Powdermaker?
ՊարգևներՄեսենջերի լեկցիաներ
Ամուսին(ներ)Elsie Masson? և Valetta Swann?
ՀայրLucjan Malinowski?
Bronisław Kasper Malinowski Վիքիպահեստում

Բրոնիսլավ Կասպար Մալինովսկի (լեհ.՝ Bronisław Kasper Malinowski, ապրիլի 7, 1884(1884-04-07)[1][2][3][4][5][6], Կրակով, Ավստրո-Հունգարիա[7] - մայիսի 16, 1942(1942-05-16)[1][2][3][5][6], Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ազգությամբ լեհ բրիտանացի մարդաբան, մարդաբանության ու սոցիոլոգիայի մեջ կառուցվածքային ֆունկցիոնալիզմի հիմնադիր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալինովսկին ծնվել է Կրակովում` Ավստրո-Հունգարական կայսրության տարածքում: Հայրը եղել է պրոֆեսոր, լեզվաբան, մայրը եղել է լեհ կալվածատիրոջ ընտանիքից: Դպրոցում գերազանց է սովորել, սակայն անընդհատ հիվանդ է եղել: Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կրակովի համալսարան: 1908 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան ֆիզիկայից և մաթեմատիկայից: Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզերի «Ոսկե ճյուղը» գրքի ազդեցությամբ սկսել է հետաքրքրվել մարդաբանությամբ և հնարավորություն փնտրել աշխատելու վայրի ցեղերի հետ: Թոքախտի բուժման նպատակով տեղափոխվել է Գերմանիա, որտեղ երկու տարի աշխատել է Լայպցիգի համալսարանում` Վիլհելմ Վունդտի մոտ: 1910 թվականին տեղափոխվել է Անգլիա Լոնդոնի տնտեսական դպրոցում սովորելու համար, որտեղ հետագայում աշխատել է 1939 թվականին:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո տեղափոխվել է բրիտանական գաղութներից մեկը` Պապուա, որտեղ դաշտային հետազոտություններ է արել նախ Մաիլուում (1914), ապա Տրոբրիան կղզիներում (1915-1918): Այնտեղ նա հանդիպել է ժամանակակից սոցիալ-մշակութային մարդաբանության հիմնադիրներից մեկին` Ալֆրեդ Ռադկլիֆ-Բրաունին, ով նրան դաշտային աշխատանքներ կատարելու խորհուրդներ է տվել: Ի տարբերություն վայրի ցեղերի այլ հետազոտողների` Մալինովսկին ապրել է բնիկների հետ և անձամբ մասնակցել նրանց կենցաղավարությանը: Ներառյալ դիտարկման նրա տեսությունը մարդաբանության մեթոդաբանության առանցքային հարցերից է:

1916 թվականին ստացել է դոկտորի աստիճան մարդաբանության բնագավառում: 1920-1921 թվականներին հրավիրվել է Յեյլի համալսարան: Մալինովսկին ընդունել է առաջարկը, քանի որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելով պայմանավորված` չէր կարող վերադառնալ Եվրոպա:

Գիտնականը մահացել է 58 տարեկան հասակում սրտի նոպայից, երբ դաշտային աշխատանքների էր նախապատրաստվում Մեքսիկայի Օախակա նահանգում: Թաղվել է ԱՄՆԿոնեկտիկուտ նահանգում` Նյու Հեյվենի Էվերգրին գերեզմանոցում:

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալինովսկին (կենտրոնում) և Տրոբրիանի կղզիների բնիկները

Բրոնիսլավ Մալինովսկին համարվում է իր ժամանակների ամենանշանավոր մարդաբանը: Կարևոր են նրա դիտարկումները դաշտային հետազոտությունների մասին: Ըստ նրա աշխարհայացքի` մարդաբանի նպատակն է «հասկանալ աբորիգենների աշխարհընկալումը, նրանց վերաբերմունքը կյանքի հանդեպ, ուսումնասիրել նրա տեսակետներն աշխարհի ու կյանքի մասին»[8]:

Իր ուսմունքի հիմքում եղել է ինչպես ամբողջական, այնպես էլ սահմանափակ հասարակության մշակույթը (այստեղից էլ դպրոցի անունը` ֆունկցիոնալիզմ): Մնացուկներ չկան (ինչպես կարծում էր Էդուարդ Թայլորը), բոլոր սովորությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև ներկայում: Բոլոր սոցիումները կայուն են. ցեղերը առաջին կարգն են, Աֆրիկայի բոլոր ժողովուրդները` երկրորդ, գաղութները` երրորդ:

Կարևոր է նաև սոցիալական պատասխանատվությունը: Այստեղ Մալինովսկին առանձնացնում է ազգագրագետի գլխավոր խնդիրը.

Aquote1.png Ազգագրությունը` մարդու և նրա մշակույթի մասին գիտությունը, մեծ մասամբ խուսափել է կենսական խնդիրներից: Այն փորձել է թաքնվել անտիկ հետաքրքրությունների չինական պատի հետևում: Հումանիստական բոլոր որոնումներում ուժեղ ձգտում կա զբաղվելու մեռած մնացորդներով, մինչդեռ անհրաժեշտ է գործ ունենալ իրականության հետ, տեսությունների ակադեմիական հետաքրքրությունները ամրապնդել պրակտիկ գործունեության միջոցով: Անցյալի ազգագրագետն իրեն հանգիստ էր զգում` հորինելով վարկածներ այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել: Փորձելով բացահայտել ծագումն ու զարգացումը` մարդաբանն իր ներքին ընկալումներով ինքն է պատրաստել տարբեր «պատմություններ» և «դիֆուզիաներ»: Եվ ժամանակակից շատ ազգագրագետներ զբաղված են Կենտրոնական Աֆրիկայի վրա եգիպտական մշակույթի ազդեցության ուսումնասիրությամբ, վիճում են այն հարցի շուրջ, թե արդյոք քաղաքակրթություններն առաջացել են Միջերկրածովյան տարածքում, Ատլանտիդայում կամ Պամիրում[9]: Aquote2.png


Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Trobriand Islands (1915)
  • Argonauts of the Western Pacific (1922)
  • Crime and Custom in Savage Society (1926)
  • Myth in Primitive Society (1926)
  • Sex and Repression in Savage Society (1927)
  • The father in primitive psychology (1927)
  • The Sexual Life of Savages in North-Western Melanesia (1929)
  • Coral Gardens and Their Magic (1935)
Հետմահու հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • The Scientific Theory of Culture (1944)
  • The Dynamics of Culture Change (1945)
  • Magic, Science, and Religion (1948)
  • A Diary In the Strict Sense of the Term (1967)
Ռուսերեն հրատարակություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Малиновский Б. Магия. Наука. Религия : Пер.с англ. = Magic, Science, and Religion / Вступ. статьи Р. Редфилда и др. — М.: Рефл-бук, 1998. — 288 с. — (Созвездия мудрости (Astrum Sapientiae)). — ISBN 5-87983-065-9
  • Малиновский Б. Аргонавты западной части Тихого океана = Argonauts of the Western Pacific / Пер. с англ. В. Н. Поруса. — М.: РОССПЭН, 2004. — 584 с. — ISBN 5-8243-0505-6
  • Малиновский Б. Избранное: Динамика культуры / Пер.: И. Ж. Кожановская, В. Н. Порус, Д. В. Трубочкин. — М.: РОССПЭН, 2004. — 960 с. — ISBN 5-8243-0504-8
  • Малиновский Б. Научная теория культуры = Scientific Theory of Culture / Пер. И. В. Утехин. — 2-е изд. испр. — М.: ОГИ (Объединенное Гуманитарное Издательство), 2005. — 184 с. — ISBN 5-94282-308-1, 985-133572-X
  • Малиновский Б. Секс и вытеснение в обществе дикарей = Sex and Repression in Savage Society / Пер. с англ. Н. Микшиной.. — М.: Изд. дом Гос. ун-та — Высшей школы экономики, 2011. — 224 с. — ISBN 978-5-7598-0835-0

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Babelio
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 KNAW Past Members
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Brockhaus Enzyklopädie
  7. 7,0 7,1 7,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118576755 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  8. Argonauts of the Western Pacific, Dutton 1961 edition, p. 25
  9. Малиновский Б. К. Основы этнографии. Варшава, 1946. С. 87. Печ.по: Итс. Р. Ф. Введение в этнографию. стр. 140

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Беляев А. С. Этнографическая теория языка Бронислава Малиновского : Истоки и развитие : диссертация ... кандидата филологических наук : 10.02.19. — Воронеж, 2002. — 158 с.
  • Овчаренко В. И. Бронислав Малиновский (биография)
  • Сонгинайте Н. С. Социальная антропология Бронислава Малиновского // Журнал социологии и социальной антропологии. — 1998. — Т. 1. — № 2. — С. 33 — 40
  • Сонгинайте Н. С. Человек и культура в функциональной концепции культуры Бронислава Каспара Малиновского : диссертация ... кандидата социологических наук : 22.00.01. — Санкт-Петербург, 2000. — 168 с.