Բրեդա (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Բրեդա
Դրոշ Զինանշան
Flag of Breda.svg Breda wapen.svg

Breda kasteel.jpg
Կոորդինատներ: 51°35′0″ հս․ լ. 4°47′0″ ավ. ե. / 51.58333° հս․. լ. 4.78333° ավ. ե. / 51.58333; 4.78333
ԵրկիրՆիդերլանդներ Նիդերլանդներ
Մակերես128,68 կմ²
ԲԾՄ3 մետր
Բնակչություն183 456 մարդ (2017)
Ժամային գոտիUTC+1
Հեռախոսային կոդ076
Փոստային ինդեքսներ4800–4841, 4847 և 4850–4854
Պաշտոնական կայքbreda.nl
##Բրեդա (քաղաք) (Նիդեռլանդներ)
Red pog.png

Բրեդա ( (հոլ.՝ Breda, МФА: [breˈdaː] ) քաղաք և համայնք Նիդերլանդներում, Հյուսիսային Բրաբանտ նահանգում բնակչության թիվը կազմում է 170,491 մարդ (ըստ 2007 թվականի տվյալների)։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրեդա քաղաքը հիմնադրվել է 10-րդ դարում Մարկ և Աա նավարկվող գետերի միախառնման մոտակայքում[1]։ 21-րդ դարում այնտեղ եղել է Ֆեոդ Սրբազան Հռոմեական կայսրությունը։ Բրեդայում առաջին գերագույն ավատատերը եղել է Հենրիխ Բրունեսհայմսկին, ում անունը հասել է մինջև մեր օրեր (1080-1125)։ 1252 թվականին Բրեդան ստացել է քաղաքի իրավունք, որից հետո ստացել է հնարավորություն ամրոցներ կառուցելու և Բրեդան շրջափակել են ամուր պարիսպներով:

1327 թվականին Ադելհեյդ Գավերենսկո-Բրեդսկայան վաճառել է Բրեդա քաղաքը Բրաբանտի դքսին՝ Ժան III-ին։ 1350 թվականին քաղաքը վերավաճառվել է Յանու II Վասեարսկուն, ով մահացել է 1377 թվականին։ 1403 թվականին նրա ժառանգորդ Իոխաննա Պալանենսկան (1392—1445 թթ․) ամուսնացել է Էնգելբերտա I-ին Նասսաուսկու հետ։ Այդպիսով Բրեդան անցնում է Նասսաուսկի տան տիրապետության տակ և մնաց այդ կարգավիճակում մինջև 1795 թվականը։

Երբ Բրեդա քաղաքը դարձավ Օրանսկո-Նասսաուսկի նստավայրը, այդ փաստը գրավեց այլ ազնվականների, որոնք կառուցեցին իրենց բնակավայրերը հին թաղամասերում: 1534 թվականին Հենրի III Նասաու-Բրեդսկին վերակառուցել է քաղաքի ամրությունը։ 1534 թվականին մեծ հրդեհը ոչնչացրել էր քաղաքի 90%-ը՝ ներառյալ եկեղեցիները, մատուռները և քաղաքապետարանը, մնացել էին միայն 150 տներ և գլխավոր եկեղեցին:

80-ամյա պատերազմի ժամանակ 1581 թվականին Բրեդան եղել է Ֆլամանդա-իսպանական զորքերի անսպասելի հարվածի տակ` Կլոդ դե Բերլեմոնի հրամանատարությամբ: Զորքերը իրենց կատաղության վրեժը հանեցին քաղաքի բնակիչներից՝ սպանելով մոտ 500 մարդ։ 1590 թվականին քաղաքը գրավեց Մորիտ Նասսաուսկին։ 1625 թվականին տաս ամսվա պաշարումից հետո քաղաքը հանձնվեց իսպանացիներին՝ Սպինոլի հրամանով, ինչը նշանավորվել է Դիեգո Վելասկեսի հայտնի գլուխգործոցում: 1637 թվականին չորս ամիս պաշարումից հետո Բրեդան գրավեց Ֆեդերիկո-Գենրիխոմ Օրենսկին և 1648 թվականին Վեստֆալյան հաշտությամբ հանձնվեց Միացյալ նահանգների հանրապետությանը: Անգլիացի թագավոր Չարլզ II-ը իր աքսորի մեծ մասն անցկացրեց Բրեդայում՝ Քրոմվելի հանրապետության պաշտպանության նախարարությունում, քանի որ նրա քույրը՝ Մարիան Վիլյամ II-ի այրին էր։ 1660 թվականին Չարլզ II-ը սահմանեց Բրեդսի հռչակագրում Անգլիա վերադառնալու պայմանները:

1667 թվականին Բրեդայում ստորագրվեց Բրեդայի պայմանագիրը՝ վերջ տալով Անգլո-հոլանդական Երկրորդ պատերազմին: 1746-1748 թվականներին այստեղ անցկացվեց Բրեդայի կոնգրեսը, մի քանի անգլիացի և ֆրանսիացի դիվանագետներ փորձում էին վերջ տալ Ավստրիական ժառանգության պատերազմներին։

1795 թվականին ֆրանսիական զորքերը մտան Բրեդա՝ իրենց հետ բերելով Ֆրանսիական հեղափոխության գաղափարները: Նոր կառավարությունը վերացրեց հին կալվածքները՝ մասնավորապես, պատմության մեջ ընկավ Բրեդայի բարոնությունը: 1813 թվականի դեկտեմբերի 9-ին 1813 թվականի արշավի ընթացքում Բրեդայի բերդը գրավեց ռուս գեներալ-մայոր Բենկենդորֆի ջոկատը:

Համայնքի կազմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բացի Բրեդա քաղաքից, Բրեդա համայնքում կան նաև Պրինսենբեկ, Բավել, Տետրինգեն, Ուլվենհութ և Էֆեն գյուղերը:

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում հիմնավորված է

  • Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբը՝ «NAK Breda»-ն, որը զբաղեցնում է Նիդերլանդների առաջնության բարձրագույն հորիզոնականը։
  • Golden Glory Քիքբոքսինգի և Ընդհանուր մենամարտերի պրոֆեսիոնալ ակումբը։

Հայտնի բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն առաջին վարկածի՝ Բրեդան (կամ Բրեժելի մոտակա գյուղը) հանդիսանում է հայտնի հոլանդացի գեղանկարիչ Պիտեր Բրեյգել Ավագի ծննդավայրը (1525-ից 1530 թվականներին)[2][3]:

1969 թվականի հունվարի 17-ին Բրեդայում ծնվեց Թիյս Վերվեստը (Tijs Verwest), երաժիշտ և դիջեյ Tiësto կեղծանվամբ[4]։

1969 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ծնվել է Ռամոն Դեքքերսը՝ մուայ-թայի աշխարհի չեմպիոն։ Առաջին օտարերկրացին է Թայլանդում «տարվա լավագույն թայբոքսեր» ճանաչված։

Հոլանդացի դիջեյ և պրոդյուսեր Հարդվելը նույնպես Բրեդայի բնիկ է:

1991 թվականի այստեղ ծնվել է Սուրինամյան ծագում ունեցող հոլանդացի ֆուտբոլիստ Վիրջիլ Վան Դեյքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1.  Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Breda»։ Encyclopædia Britannica (11th ed.)։ Cambridge University Press 
  2. «Биография Питера Брейгеля»։ // breigel.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-22-ին։ Վերցված է 2011-7-19 
  3. «Невозможный мир: Искусство: Классика»։ // im-possible.info։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-22-ին։ Վերցված է 2011-7-19 
  4. «TIESTO - О спорт, ты - темп!»։ // zvuki.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-22-ին։ Վերցված է 2011-7-19