Բուխարայի էմիրի պալատ (Յալթա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Բուխարայի էմիրի պալատ
Yalta old 8.jpeg
Տեսակշատո
ԵրկիրՂրիմ
ՏեղագրությունՌուսաստան / Ուկրաինա[1]
Ճարտարապետական ոճնեոմավրիտանական ոճ
Հիմնադրված է19-րդ դար
ՀիմնադիրՍեիդ Աբդուլահադ խան
Ժառանգության կարգավիճակregional cultural heritage site in Russia?
Պալատի ներկայիս տեսքը
Զբոսայգին

Բուխարայի էմիրի պալատ (ռուս.՝ Дворец эмира Бухарского), պալատական համակառույց Ղրիմի Յալթա քաղաքի Սևծովյան նավատորմի «Յալթա» առողջարանի տարածքում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պալատը գտնվում է Յալթայի Պրիմորսկի զբոսայգու վերևում, այն տարածքում, որը 1898 թվականին գնել է Բուխարայի էմիր Սեիդ Աբդուլահադ խանը և հիմնադրել այգի, ինչպես նաև 4 շինություն, որոնցից միայն այս պալատն է հասել մեր օրերին։ Պալատը նեոմավրիտանական ոճով Կերչի քարով կառուցել է ճարտարապետ Նիկոլայ Գեորգիևիչ Տարասովը։ Այն կառուցվել է չորս տարի (1907-1911)` դառնալով Բուխարայի էմիրի Ղրիմի հարավային ափին գտնվող նստավայրը[2]։

Երկհարկանի մասնաշենքի ճարտարապետության մեջ համատեղվում են ուղղանկյունաձև, երեսակված և կիսաշրջանաձև ծավալները, նախամուտքերն ու պատշգամբները, խորշապատշգամբներն ու արևնակները։ Ընտիր խոյակներով, բազրիքներով սյուների ցանցկեն փորագրազարդերը, ինչպես նաև պայտաձև պատուհանների շրջանակները և քիվի վերևի ատամնիկավոր քիվապատը լրացնում են պալատի մավրիտանական ոճը։

Պալատը էմիրն անվանել էր «Դիլկիսո» (թյուրքերեն` «հմայիչ», «դյութիչ») և այն մինչև 1917 թվականը մնացել էր Սեիդ Աբդուլահադ խանի և նրա որդու` Սեիդ Ալիմ խանի սեփականությունը։ Յալթայի քաղաքային իշխանությունները գնահատել են քաղաքի նկատմամբ էմիրի արժանիքները[2]։ Նրան շնորհվել է քաղաքի պատվավոր քաղաքացու կոչում, իսկ Յալթայի փողոցներից մեկն անվանվել է նրա անունով։

Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո շենքն ազգայնացվել է։ 1921 թվականի մարտի 25-ին այնտեղ բացվել է Յալթայի արևելյան թանգարանը։

1924 թվականի մայիսի 23-ին պալատը Ղրիմի կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նախագահության որոշմամբ հանձնվել է Ուզբեկստանի աշխատավոր ժողովրդի հավերժական օգտագործմանը։ Այնտեղ սկսել է գործել «Ուզբեկստան» առողջարանը[3]։

1924-1927 թվականներին այստեղ տեղակայված էր հանգստյան տուն։ 1927-1969 թվականներին` հակատուբերկուլոզային առողջարան։ 1969 թվականից ի վեր առողջարանը վերափոխվել է նյարդամարմնականի։

Ֆաշիստական օկուպացիայի տարիներին պալատի շենքը զգալիորեն վնասվել է։ Ավերվել են աերոսոլարիումն ու օդերևութաբանական կայանը։ Զգալի կորուստներ է ունեցել զբոսայգին։ 1970-ական թվականների սկզբին իրականացվել են վերականգնման և վերանորոգման աշխատանքներ[4]։

Ներկայում պալատի շենքը «Յալթա» առողջարանի թիվ 8 մասնաշենքն է, որտեղ գտնվում է նրա գրադարանը։ Շենքը գտնվում է անմխիթար վիճակում[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Տվյալ աշխարհագրական օբյեկտը տեղայակված է Ղրիմի թերակղզում, որի մեծ մասը տարածքային վեճի առարկա է Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Համաձայն Ռուսաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ թերակղզում տեղակայված են ՌԴ Ղրիմի Հանրապետության սուբյեկտները և դաշնային նշանակություն ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։ Համաձայն Ուկրաինայի վարչատարածքային բաժանման՝ Ղրիմում գտնվում են Ուկրաինայի կազմի մեջ մտնող Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունը և հատուկ կարգավիճակ ունեցող Սևաստոպոլ քաղաքը։
  2. 2,0 2,1 2,2 «Историческое здание Дворца эмира Бухарского в Ялте разваливается на глазах»։ Аргументы Недели։ 22 июня 2018, 16:51 
  3. «Отдых в Большой Ялте – Цены на 2018 год в санатории, отели, гостиницы и пансионаты. Стоимость путевки в дома и базы отдыха | Курортный магазин»։ www.kurortmag.ru։ Վերցված է 2018-09-17 
  4. «Дворцы и имения XIX—XX веков»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-13-ին։ Վերցված է 2019-01-24 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]