Բուլղարերենի այբուբեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բուլղարական այբուբենը

Բուլղարերենի այբուբեն (բուլղար․՝ Българска азбука), Բուլղարիայի պաշտոնական լեզվում՝ բուլղարերենում օգտագործվող գիրը, որը հիմնված է կիրիլիցայի վրա։ Համարվում է կիրիլիցայի տարատեսակներից մեկը[1]։

Բուլղարերեն տեքստերը երբեմն ռոմանիզացված են` գրված լատինական այբուբենով՝ կիրիլիցայով կարդալ չկարողացողների համար։ Ի տարբերություն ռուսաց այբուբենի՝ բուլղարական գրերում բացակայում են Ы, Э և Ё տառերով։

Տարբերվող տառեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի տարբերություն ռուսերենի՝ բուլղարերենում կան նաև հետևյալ տառերը․

  • Е տառը միշտ հանդես է գալիս, որպես ձայնավոր հնչյուն [ɛ] (ի տարբերություն ռուսերենի, որում կա Э տառ).
  • Щ տառն արտասանվում է ШТ, իսկ որոշ դեպքերում նաև ШИ։ Այնտեղ «и»-ն արտասանվում է ռուսերենի «ы»-ի նմանությամբ։
  • Ъ տառը բուլղարերենի ամենակարճ ձայնավոր հնչյունն է, որը հանդես է գալիս շեշտված և չշեշտված ձևերով։
  • Я և Ю տառերը և համապատասխան հնչյունները ի տարբերություն ռուսերենի բաղաձայններից հետո արտասանվում է փափուկ (ի դեմս -тья և -тя կամ-тью և -тю, ածանցների)։
  • Ь տառը հանդիսանում է բացառիկ ֆոնետիկ գործիք։ Այն բուլղարերենի երրորդ ամենափափուկ ձայնավորն է՝ О-ից և Е-ից հետո։ Բավականին նման է Й հնչյունին՝ հնչյունաբանության տեսանկյունից։
  • ДЖ-ն արտասանվում է [ʤ] (ДЗ տառակապակցության նմանությամբ)։ Այն կազմված է երկու անկախ տառերից՝ [d] և [ʒ]։
А а
(а)
Б б
(бъ)
В в
(въ)
Г г
(гъ)
Д д
(дъ)
Е е
(е)
Ж ж
(жъ)
З з
(зъ)
И и
(и)
Й й
(и кратко)
К к
(къ)
Л л
(лъ)
М м
(мъ)
Н н
(нъ)
О о
(о)
П п
(пъ)
Р р
(ръ)
С с
(съ)
Т т
(тъ)
У у
(у)
Ф ф
(фъ)
Х х
(хъ)
Ц ц
(цъ)
Ч ч
(чъ)
Ш ш
(шъ)
Щ щ
(штъ)
Ъ ъ
(ер-голям)
Ь ь
(ер-малък)
Ю ю
(йу)
Я я
(йа)

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Սլավոնական գրեր և այբուբեններ»։ www.artlebedev.ru (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017-06-14