Բուլղարական բանակի զորահավաք (1915)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բուլղարիայի թագավոր Ֆերդինանդ 1-ինի մանիֆեստը, որով նա պատերազմ է հայտարարում Սերբիային

Բուլղարական բանակի զորահավաք (1915), բուլղարական զինված ուժերի զորահավաք, երբ Բուլղարիան ռազմական կոնվենցիա ստորագրեց Կենտրոնական ուժերի հետ և պատրաստվում էր մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին:

Զորահավաք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն բանից հետո, երբ Բուլղարիայի կառավարությունը Կենտրոնական ուժերի հետ կոնվենցիա ստորագրեց, պարզ է դառնում, որ Բուլղարիան կմասնակցի Առաջին համաշխարհային պատերազմին: Անհրաժեշտ պայմանագրերի ստորագրումից հետո Բուլղարիայի թագավոր Ֆերդինանդ 1-ինը հրամանագիր է ստորագրում երկրում զորահավաքի մասին[1]:

1915 թվականին սեպտեմբերի 21-ին Բուլղարիայում զորահավաք հայտարարվելուց հետո գլխավոր շտաբը զորահավաքի համար միջոցներ սկսեց ձեռնարկել: Հատուկ ուշադրության էր հատկացվում Սերբիայի հետ արևեմտյան սահմանին, որի դեմ էլ պլանավորվում էր ռազմական գործողություններ սկսել:

Սակայն բուլղարական բանակը զորահավաքի փուլում մեծ ռիսկի ենթարկվեց, քանի որ սերբական զորքերը լրիվությամբ կազմ ու պատրաստ էին ռազմական գործողություններին:

Սերբերի որոշիչ գործողությունները բուլղարական զորքերի դեմ զորահավաքի վաղ փուլում կարող էին բերել լուրջ հետևանքների Բուլղարիայի համար: Սերբական հրամանատարությունը հասկանալով որ բուլղարական ղեկավարությունը զորահավաք է իրականացնում և զորք է կուտակում արևմտյան սահմանին, համարձակ որոշում կայացրեց ռազմական գործողություններ սկսելու համար. հարձակման անցնել, բուլղարական ուժերը կործանել նրանց զարգացման փուլում, գրավել Սոֆիան և Բուլղարիային ստիպել կապիտուլացվել: Սակայն սերբական հրամանատարության այդ համարձակ պլանը մերժվեց Անտանտի հրամանատարության կողմից համարվելով, որ դեռ հնարավոր է Բուլղարիային իր կողմն քաշել[2]:

Բուլղարական բանակի հավաքագրումը սկսվեց հայտարարված զորահավաքի 5-րդ օրը, բուլղարական հրամանատարությունը Սերբիայի դեմ դուրս բերեց հիմնական ուժերը: 1-ին բանակը պայքարում էր սահմանի հյուսիսային հատվածում ավստրո-գերմանական դաշնակցային զորքերի հետ համատեղ գործողությունների համար: 2-րդ բանակը պատրաստվում էր հարավում՝ Մակեդոնիայի վրա հարձակվելու համար: Բացի Սերբիայի սահմանից բուլղարական հրամանատարությունը ստիպված էր զորքեր ուղարկել Ռումինիայի և Հունաստանի սահմանների վրա, քանի որ այդ պետությունները չեզոք էին և վտանգ կար և դրանք կմիանան Անտանտին և կմտնեն բուլղարական պետության սահմանները: Ռումինիայի հետ սահմանը պաշտպանում էր 3-րդ բանակը (հետևակային երկու դիվիզիաների կազմում և երկու հեծելազորային գնդերով): Հունաստանի հետ սահմանը պաշտպանում էր 2-րդ և 10-րդ հետևակային դիվիզիաները, որոնք պետք է նույնպես հակազդեին Անտանտի օդային ուժերի հնարավոր իջեցման դեպքում: Միայն Թուրքիայի հետ սահմանը մնաց անպաշտպան, քանի որ Թուրքիան մտնում էր Կենտրոնական գերտերությունների կազմի մեջ և Բուլղարիայի դաշնակից պետությունն էր համարվում[3]:

Բուլղարական բանակի զորահավաքը կազմակերպվում էր 17-18 օրերի ընթացքում, այդ ընթացքում ձևավորվեց 180 հետևակային գումարտակ, 203 հեծելազորային էսկադրոն, 62 հրետանային մարտկոց, ինչպես նաև ձևավորվեցին 11 հետևակային դիվիզիա: Զորահավաքի արդյունքում մոտ 532 000 մարդ համալրեց բանակի կազմը: Բուլղարական զինված ուժերի ընդհանուր թիվը օժանդակ ուժերի հետ մեկտեղ մոտ 650 000 մարդ կազմեց: Բուլղարական հրամանատարությունը 3 բանակ ստեղծեց՝ 1-ին, 2-րդ և 3-րդ: Առաջին երկուսը պլանավորվում էին օգտագործվել Սերբիայի դեմ հարձակման ժամանակ, 3-րդը մնում էր Ռումիանիայի հետ սահմանը պաշտպանելու համար: Ընդհանուր թվով բանակ զորքակոչվեց Բուլղարիայի բնակչության ընդհանուր թվից 12-13 %: Պատերազմի ընթացքում այդ թիվն աճեց մինչև 18 %: Զորահավաքվեցին բավականին մեծ ուժեր, ինչը բուլղարական հրամանատարությանը թույլ տվեց հաջողությամբ լուծել 1915 թվականի կոմպանիայի խնդիրները, սակայն ռազմական գործողությունները երկարատև, դիրքային բնույթ ստացան Սալոնիկի ռազմաճակատի ձևավորման հետ մեկտեղ[3]:

Զորահավաք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատերազմից առաջ Զորահավաքի տևողությունը Զորահավաքված զինվորների թիվը
20 օր 17-18 օր 180 հետևակային գումարտակ, 203 հեծելազորային էսկադրոն, 62 հրետանային մարտկոց, մոտ 650 000 մարդ, ընդհանուր 3 բանակ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Книга:Георги Марков:Голямата война|180|1
  2. Писарев Ю.А.:СиЧ в ПМВ|173—174|1
  3. 3,0 3,1 Игнат Криворов:Военното изкуство

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Игнат Криворов:Военното изкуство
  • Thomas-Babac:Armies in the Balkans