Բոյանայի եկեղեցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
WorldHeritageBlanc.svg
Բոյանայի եկեղեցի
Boyana Church*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Boyana Church 2 TB.JPG
Երկիր Բուլղարիա Բուլղարիա
Տիպ մշակութային
Չափանիշներ ii, iii
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Եվրոպա և
Հյուսիսային Ամերիկա
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1979  (3-րդ նստաշրջան)
Համար 42
##Բոյանայի եկեղեցի (Բուլղարիա)
Locator Dot2.gif
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն


Բոյանայի եկեղեցի (բուլղար․՝ Боянска църква), միջնադարյան եկեղեցի Բուլղարիայում։ Տեղակայված է մայրաքաղաք Սոֆիայից 8 կմ հեռավորության վրա, Վիտոշա լեռան ստորոտին գտնվող Բոյանա գյուղում։ 1979 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկում[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

10-րդ դարում Բոյանա գյուղում կառուցվել է առաջին փոքրիկ եկեղեցին, որը նվիրված էր Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնիացուն և Պանտելեիմոնին։ 13-րդ դարի սկզբին սևաստոկրատոր Կալոյանի ցուցումով այս եկեղեցուն կից կառուցվել է որմնանկարներով զարդարված (ավարտվել են 1259 թվականին) նոր երկհարկանի եկեղեցի։ Որմնանկարներից մեկի վրա պահպանվել է կտիտորյան մակագրություն․

Aquote1.png

+взъдвиже сѧ ѽ земѧ и създа сѧ прѣчисты хра
мъ ст҃аго иерарха х҃ва николы ст҃аго и великѡ
славнагѡ мѫченика хв҃а пантелеимѡна тече
ниемъ и трѹдомъ и любовиаѧ многоаѫ калѡ
ѣнѣ севастократора братѹчѧди цр҃ва внѹкъ ст҃а
стефана кралѣ србьскаго написа же сѧ при цр҃
вство блгарское при благовѣрнем и бг҃очь
стивѣмъ и хр҃столюбивѣмъ цр҃и костан
динѣ асѣна едикто з҃ в лѣто
.ѕ҃.ѱ.ѯ҃з҃

Aquote2.png


Դոնատորի անունով եկեղեցին ստացել է «Կալայանովա» անվանումը։ 19-րդ դարի սկզբին եկեղեցու անսամբլի երրրորդ շինարարությունն է ավարտվել։ Այդ կցակառուցման արդյունքում եկեղեցին ունի երեք կողաշենք։

Ճարտարապետական առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցին բաղկացած է տարբեր ժամանակաշրջանների շինվածքներից․

  • արևելյան հատված, հատակագծում հավասարաթև խաչի ձև ունեցող միագմբեթ եկեղեցի (11-րդ դար),
  • կենտրոնական հատված, «Կալոյանովա եկեղեցի», երկհարկանի շինություն (13-րդ դար), առաջին հարկը զբաղեցնում է մատուռը և բուլղարացի բոյարների գերեզմանատունը։ Երկրորդ հարկում անմիջական եկեղեցին է։ Եկեղեցու ճակատամասը զարդարված է կերամիկական հախճասալիկներով,
  • արևմտյան հատված, 19-րդ դարի գավիթ, որը զուրկ է ցանկացած զարդարանքից։

Բոլոր շինությունները պատրաստված են աղյուսից։

Ֆրեսկոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալոյանի և Դեսիսլավայի կտիտորյան դիմանկար։

Որմնանկարչություններից եկեղեցում պահպանվել են․

  • 11-12-րդ դարի ֆրեսկոներ (պահպանվել են եկեղեցու արևելյան հատվածում՝ հյուսիսային պատ, աբսիդի ներքևում),
  • Վասիլիա վարպետի ֆրեսկոներ, 13-րդ դարի կես (ֆրեսկոների փուլն ավարտվել է 1259 թվականին),
  • 14-16-րդ դարի ֆրեսկոներ,
  • 1882 թվականի գեղանկարներ։

Եկեղեցու պատերը զարդարում են 240 առանձին ֆիգուրներ և 89 կոմպոզիցիաներ (նորկտակարանային պատմություններ, Սուրբ Նիկողայոսի վարքագրությունից դրվագներ)։ Եկեղեցու որմնանկարային ցիկլը համարվում է բուլղարական միջնադարյան որմնանկարի ամենաարժեքավոր հավաքածուներից մեկը։

Բոյանայի գեղանկարչությունը վերաբերում է Խաչակիրների կողմից Բյուզանդական կայսրության գրավման ժամանակաշրջանին։ Գրավումը հանգեցրել է տեղի դպրոցների և արվեստի դպրոցների նշանակության բարձրացման։

Եկեղեցում կան նաև պատմական դեմքերի պատկերներ՝ սևաստոկրատոր Կալոյանի և նրա կին Դեսիսլավայի, թագավոր Կոնստանտին I Տիհի և թագուհի Իրինայի (եկեղեցու հյուսիսային պատ)։ 18 տեսարաններ պատկերում են Նիկողայոս Զմյուռնիացու կյանքը։

Մետաղադրամներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1981 թվականին Բոյանայի եկեղեցու պատկերով մետաղադրամ է հատվել։ Այն ներառված է Բուլղարիայի 1300 ամյակին նվիրված մետաղադրամների շարքում։

Եզր Ցցված կողոսկրերով
Զանգված 11 գրամ
Տրամագիծ 30 մմ
Հաստություն 2.2 մմ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Centre UNESCO World Heritage։ «Boyana Church»։ whc.unesco.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2016-09-01