Բողոքի ակցիաներ Չիլիում (2019)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ցուցարարները 2019 թվականի հոկտեմբերի 22-ին

Բողոքի ակցիաներ Չիլիում 2019, Չիլիի մի քանի քաղաքներում տեղի ունեցող բողոքի մի շարք քաղաքացիական ակցիաներ: Անկարգությունների հիմնական պատճառը ուժեղ տնտեսական անհավասարությունն է[1]։

«Los Leones» մետրոյի կայարանի տեղեկատվական էկրանը մետրոյի փակման մասին

Բողոքի ակցիաները սկսվել են մայրաքաղաք Սանտյագոյում՝ որպես մետրոպոլիտենում միջնակարգ դպրոցների աշակերտների և ուսանողների համակարգված արշավ՝ ի պատասխան մետրոյի 30 պեսո ուղեվարձի հերթական թանկացման[2]։ Երիտասարդները սկսել են ցատկել պտտաձողերի վրայով, նրանց կանգնեցրել է ոստիկանությունը, ինչը հանգեցրել է բախումների և տարերային ցույցերի[1]։ Այնուհետև հաջորդել են քաղաքի գլխավոր երկաթուղային կայարանների գրավումը և ազգային ոստիկանության (Կարաբիներոս) հետ բաց բախումները:

Իրավապահների կոշտ գործողությունները չիլիացիների մոտ ավելի մեծ վրդովմունք են առաջացրել[1]։ Հոկտեմբերի 18-ին իրադրությունը սրվել է, քանի որ ցուցարարների կազմակերպված խմբերը անկարգություններ են սարքել ամբողջ քաղաքում՝ զավթելով մետրոյի ցանցի բազմաթիվ տերմինալներ և անջատելով դրանք՝ ենթակառուցվածքի ծավալուն վնասվածքով, ինչի հետևանքով ամբողջ մետրոն շարքից դուրս է եկել:

Հոկտեմբերի 18-ին Չիլիի նախագահ Սեբաստիան Պինյերան հայտարարել է արտակարգ դրություն, արտոնել է Չիլիի բանակի ուժերի տեղակայումը հիմնական շրջաններում՝ կարգուկանոն ապահովելու համար: Պարետային ժամը հայտարարվել է հոկտեմբերի 19-ին՝ Մեծ Սանտյագոյի շրջանում[3], 1987 թվականից ի վեր առաջին անգամ՝ Պինոչետի բռնապետությունից հետո[4]։ Հոկտեմբերի 19-ին Սանտյագոյի կենտրոնում զրահատեխնիկա է տեղակայվել։ Բողոքի ակցիաների հետևանքով զոհվել է առնվազն 15 մարդ, 62 ոստիկան և 15 քաղաքացիական վիրավորում է ստացել[1]։

Բողոքի ակցիաները և անկարգությունները տարածվել են այլ քաղաքներում ևս, այդ թվում՝ Կոնսեպսիոնում, Սան Անտոնիոյում և Վալպարաիսոյում[5]։ Արտակարգ դրությունը տարածվել է Կոնսեպսիոն նահանգի, Վալպարաիսոյի ամբողջ շրջանի (բացառությամբ Զատկի կղզու և Խուան Ֆերնանդեսի արշիպելագի), ինչպես նաև Կոկիմբո, Լա Սերենա և Ռանկագուա քաղաքներում:

Չնայած կառավարության զիջումներին՝ չիլիացիները շարունակում են դուրս գալ իրենց քաղաքների փողոցներ, որպեսզի դեմ արտահայտվեն տնտեսական անհավասարությանն ու կրթության ու առողջապահության ոլորտներում թանկարժեք ծառայություններին։ Հոկտեմբերի 22-ին նախագահ Սեբաստիան Պինյերան հայտարարել է բողոքի հետ կապված իրադրության կարգավորման համար սոցիալական աջակցության միջոցների մշակման մասին[1]։ 1,2 միլիարդ դոլար արժողությամբ ուղղումների փաթեթը ենթադրում է սոցիալական միջոցառումներ, որոնք ներառում են նվազագույն կենսաթոշակի և աշխատավարձի բարձրացում, դեղորայքի գների իջեցում, առողջապահության և էլեկտրաէներգիայի համար վճարման 10 %-ի նվազում, բարձր եկամուտներ ունեցող անձանց համար հարկերի բարձրացում և պատգամավորների և բարձրաստիճան պետական ծառայողների աշխատավարձերի իջեցում[6][7]։

Հոկտեմբերի 24-ին Չիլիի Պատգամավորների պալատը ստեղծել է բողոքի ակցիաների ժամանակ ուժային գերատեսչությունների գործողությունները հետաքննող հանձնաժողով, որոնց արդյունքում ձերբակալվել են հազարավոր մարդիկ և զոհվել 18 մարդ[8]։

Ի աջակցություն չիլիացի ցուցարարների՝ ցույցեր են անցկացվել նաև Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում, Ուրուգվայում[9][10], ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում և այլուր[11]։ Արգենտինայում հոկտեմբերի 21-ին այս ամենի ֆոնին լուրջ բախումներ են տեղի ունեցել[12]։

Հոկտեմբերի 25-ին մայրաքաղաքում մեկ միլիոնից ավելի մարդ է մասնակցել երկրի պատմության մեջ խոշորագույն դարձած բողոքի ցույցին[13][14]։ Դրանից հետո կառավարությունը պաշտոնաթող Է արել Պիներային[15]։

Չնայած կառավարության կազմի նորացմանը (Չիլիում ութ նախարարներ զրկվել են պաշտոններից, այդ թվում՝ ներքին գործերի և հասարակական անվտանգության նախարար Անդրես Չադվիկը), երկրում բողոքի ակցիաները չեն հանդարտվում: Հարյուրավոր ցուցարարներ Սանտյագոյի փողոցներ են դուրս եկել երկուշաբթի՝ հոկտեմբերի 28-ին։ Բողոքի ակցիաները վերաճել են ոստիկանության հետ բախումների[16]։

Հոկտեմբերի 30-ին Պիներան հայտարարել է նոյեմբերին և դեկտեմբերին կլիմայի հարցով ԱԽՏՀ-ի հանդիպումը չեղյալ հայտարարելու մասին[17]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Нино Джгаркава (23.10.2019)։ «Последователь Пиночета: в чем причина протестов в Чили» (ռուսերեն)։ Газета.Ru։ Վերցված է 2019-10-24 
  2. Марк Григорьев (21 Октября 2019)։ «Как студенты в Чили устроили красный и горячий бунт из-за трех рублей»։ Политика Сегодня։ Վերցված է 2019-10-24 
  3. «General Iturriaga decreta toque de queda en Santiago para afrontar graves disturbios»։ BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile։ 2019-10-19։ Վերցված է 2019-10-20 
  4. «Decretan inédito toque de queda en Santiago tras fracaso del gobierno en contener ola de protestas»։ El Desconcierto (իսպաներեն)։ 19.10.2019։ Վերցված է 2019-10-20 
  5. «Protestas y destrucción se registran en San Antonio y Valparaíso tras caos en el Gran Santiago»։ BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile։ 2019-10-19։ Վերցված է 2019-10-20 
  6. ORF at/Agenturen red (2019-10-23)։ «Unruhen in Chile: Präsident verspricht Reformen» (գերմաներեն)։ news.ORF.at։ Վերցված է 2019-10-24 
  7. Ehringfeld Klaus (2019-10-23)։ «Sozialer Protest in Chile: Piñera kündigt überraschend Reformen an»։ Spiegel Online։ Վերցված է 2019-10-24 
  8. «В Чили создали комиссию по расследованию действий силовых ведомств» (ռուսերեն)։ РИА Новости։ 2019-10-24։ Վերցված է 2019-10-24 
  9. «Chilenos en el extranjero organizan manifestaciones por crisis social en el país»։ BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile։ 2019-10-21։ Վերցված է 2019-10-24 
  10. «Chilenos residentes en Uruguay apoyan con un ‘cacerolazo’ las protestas contra su Gobierno»։ El Comercio։ Վերցված է 2019-10-24 
  11. «Chilenos en Alemania realizan masiva protesta: "Evadir es otra forma de luchar"» (իսպաներեն)։ 24Horas.cl։ 2019-10-19։ Վերցված է 2019-10-24 
  12. «El canciller denunció que la “brisita bolivariana” que busca desestabilizar a la región llegó a la Argentina» (es-ES)։ Infobae։ 2019-10-22։ Վերցված է 2019-10-24 
  13. Григорий Аросев (26.10.2019)։ «В Чили прошла крупнейшая в истории страны акция протеста»։ Deutsche Welle։ DW.COM։ Վերցված է 2019-10-27 
  14. «В протестах в столице Чили приняли участие больше миллиона человек» (ռուսերեն)։ Радио Свобода։ 26 октября 2019։ Վերցված է 2019-10-27 
  15. Павел Мыльников (27.10.2019)։ «Президент Чили объявил о смене правительства в свете протестов»։ Deutsche Welle։ DW.COM։ Վերցված է 2019-10-27 
  16. Павел Мыльников (29.10.2019)։ «Протесты в Чили не утихают и после обновления состава правительства | DW | 29.10.2019»։ Deutsche Welle։ DW.COM։ Վերցված է 2019-10-29 
  17. https://www.kommersant.ru/doc/4142657#id1816473