Jump to content

Բոլոտնիկովի ապստամբություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բոլոտնիկովի զորքերի ճակատամարտը ցարի զորքերի հետ մերձմոսկովյան Նիժնիե Կոտլի գյուղի մոտակայքում

Բոլոտնիկովի ապստամբություն (ռուս.՝ Восстание Болотникова, ռուսական պատմագիտության մեջ՝ Գյուղացիական պատերազմ Իվան Բոլոտնիկովի գլխավորությամբ (գյուղացիական ապստամբություն)[1]), խոշոր գյուղացիական, կազակական և ազնվականական ապստամբություն Ռուսաստանում՝ Իվան Բոլոտնիկովի և այլ առաջնորդների գլխավորությամբ 1606–1607 թվականներին։ Պատճառը 16-րդ դարի վերջին գյուղացիության շահագործման ուժեղացումն էր։ 1601-1603 թվականների սովի հետևանքով շատ գյուղացիներ և խոլոպներ փախել են երկրի հարավային շրջանները 1606 թվականի կեսերին գյուղացիների տարերային ելույթները վերածվել են ապստամբության, որը գլխավորել է Բոլտոնիկովը։

Շարժմանը մասնակցել են գյուղացիներ, ստրելեցներ, կազակներ, սկզբում՝ նաև ազնվականական ջոկատներ։ Ապստամբությունը սկսվել է հարավարևմտյան Ռուսաստանում, տարածվել Լեհաստանում և Ուկրաինայում՝ ընդգրկելով ավելի քան 70 քաղաք։ Մի քանի ճակատամարտերում պարտության մատնելով ցարական զորքերին՝ Բոլոտնիկովը պաշարել է Մոսկվան (1606 թվականի հոկտեմբերի 7-ին), սակայն վճռական պահին ցար Վասիլի Շույսկու կողմն են անցել Սումբուլովի և Լյապունովի ազնվականական ջոկատները, այնուհետև՝ Պաշկովի ջոկատը։

Ապստամբները դեկտեմբերի 2-ին վճռական ճակատամարտում պարտվեցին, նահանջելով Կալուգա և 1606-1607 թվականներին ձմեռն անցկացրենելով այդտեղ, այնուհետև ճեղքելով պաշարման օղակը՝ անցան Տուլա և միացան Մուրոմեցի ջոկատներին։ Տուլայում, չորսամսյա պաշարումից հետո, երբ Շույսկին խոստացավ խնայել պաշարվածների կյանքը, ապստամբները հանձնվեցին։ Հակառակ ցարի խոստման, Բոլոտնիկովը և Մուրոմեցը մահապատժի ենթարկվեցին։

Ապստամբությունը Ռուսաստանում ճորտատիրության դեմ առաջին խոշոր ելույթն էր։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. Крестьянская война под руководством Ивана Болотникова // N – Nikolaev – Moscow: Soviet Encyclopedia, 1954 – Page 361 – (Great Soviet Encyclopedia: in 51 Volumes / Editor-in-Chief Boris Vvedensky; 1949–1958, Volume 29)
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 127