Բհարտրիհարի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բհարտրիհարի
Ծնվել է570
Վախճանվել էանհայտ
Մասնագիտությունլեզվաբան, բանաստեղծ և գրող

Բհարտրիհարի (սանսկր.՝ भर्तृहरि, 570 - անհայտ), սանսկրիտով ստեղծագործած հեղինակ[1][2], որը հավանաբար հեղինակել է սանսկրիտով գրված երկու կարևոր տեքստեր․

  • «Վակյապադիա», աշխատանք սանսկրիտի քերականության և լեզվաբանական փիլիսոփայության մասին, տեքստ, որը դարձել է սպհոտի տեսության հիմքը հնդկական քերականության ավանդույթում։
  • «Շատակատրայա», սանսկրիտական պոեզիայի ժողովածու, որը բաղկացած է երեք մասից՝ յուրաքանչյուրում մոտավորապես 100 բանաստեղծություն։

Հնդկական գիտության միջնադարյան ավանդույթներում ընդունված էր, որ երկու տեքստերն էլ պետք է գրված լինեն նույն մարդու կողմից։ Եվրոպացի առաջին արևելագետներն զբաղեցրել են թերահավատ դիրքորոշում՝ որպես փաստարկ ներկայացնելով քերականության և բանաստեղծական ժողովածուի տարբեր թվագրումները։ Որոշ գիտնականներ, հիմնվելով լրացուցիչ ապացույցների վրա, պնդում են, որ երկու ստեղծագործությունները կարող են ստեղծված լինել միևնույն ժամանակ, և այդ դեպքում հնարավոր է դառնում միայն Բհարտրիհարիի գոյությունը, որը եղել է այդ երկու տեքստերի հեղինակը։ Ուրիշները երկուսի նույնացումը համարում են խնդրահարույց[1]։

Ե՛վ քերականությունը, և՛ բանաստեղծական ժողովածուն մեծ ազդեցություն են ունեցել հնդկական մշակույթի համապատասխան բնագավառներում։ Քերականությունը, մասնավորապես, տարբերում է մոտեցումը լեզվի՝ որպես ամբողջականության նկատմամբ, ի տարբերություն միմանսաների և ուրիշների։

Բանաստեղծական ժողովածուն ներառում է կարճ բանաստեղծություններ, բաղկացած է երեք մասից՝ որոնցից յուրաքանչյուրում կա մոտավորապես 100 բանաստեղծություն։ Յուրաքանչյուր մաս վերաբերում է տարբեր ռասաների կամ էսթետիկ ընկալման, իսկ ընդհանուր առմամբ այդ բանաստեղծական աշխատանքի շատ բարձր է գնահատվել ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից գիտությունում։

Բհարտրիհարին, լեգենդի համաձայն, բրահման Վիդյասագարայի և նրա շուդրա կնոջ՝ Մանդակինիի որդին է։ Լինելով Կալինգի թագավորի խորհրդականը՝ Վիդյասագարան կառավարչի մահից հետո ստացել է թագավորությունը։ Վիդյասագարայի մահից հետո Բհարտրիհարին նշանակվել է թագավոր իր եղբայրների կողմից։ Նա երջանիկ էր, քանի դեռ չգիտեր, որ կինը իրեն դավաճանում է։ Երբ կնոջ գաղտնիքը բացահայտվում է, նա փորձում է թունավորել ամուսնուն։ Բհարտրիհարին, հիասթափվելով կյանքից, սկսում է ապրել ճգնավորի նման, և հենց այդ ընթացքում է նա ստեղծել իր բանստեղծությունները[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Индуизм. Джайнизм. Сикхизм / Под общ. ред. М. Ф. Альбедиль и А. М. Дубянского. — М.: Республика, 1996. — С. 102. — ISBN 5-250-02557-9
  2. N. V. Isaeva (1995), From early Vedanta to Kashmir Shaivism: Gaudapada, Bhartrhari, and Abhinavagupta, SUNY Press, p. 75, ISBN 978-0-7914-2450-6, https://books.google.com/books?id=GdfIqQdgr1QC&pg=PA75&dq=poet+Buddhist Bhartrihari may have been "within the fold of Vedānta".
  3. Lochtefeld J. G. The Illustrated Encyclopedia of Hinduism. — New York: The Rosen Publishing Group, Inc, 2002. — Vol. I. — P. 106. — ISBN 0-8239-3179-X