Բինտ աշ-Շատի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բինտ աշ-Շատի
արաբ․՝ عائشة عبد الرحمن‎‎
Դիմանկար
Ծնվել էնոյեմբերի 18, 1913(1913-11-18)[1]
ԾննդավայրԴամիետա, Եգիպտոս
Մահացել էդեկտեմբերի 1, 1998(1998-12-01)[2] (85 տարեկան)
Մահվան վայրԿահիրե, Եգիպտոս
ՔաղաքացիությունFlag of Egypt.svg Եգիպտոս
ԿրթությունԿահիրեի համալսարան
Գիտական աստիճանգիտությունների թեկնածու և պրոֆեսոր
Մասնագիտությունգրող և բանաստեղծուհի
ԱշխատավայրԱյն Շամս համալսարան
ԱմուսինAmīn Khūlī?[3]
Պարգևներ և
մրցանակներ
King Faisal International Prize in Arabic Language and Literature?[4]
Aisha Abd al-Rahman Վիքիպահեստում

Աիշա Աբդ Ար Ռահման (արաբ․՝ عائشة عبد الرحمن‎‎), հայտնի է նաև Բինթ աշ Շաթի կեղծանունով (بِنْت ٱلشّاطِئ, Bint al-Shaṭiʾ՝ «Ափի աղջիկ», նոյեմբերի 18, 1913(1913-11-18)[1], Դամիետա, Եգիպտոս - դեկտեմբերի 1, 1998(1998-12-01)[2], Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի գրող, գրականագետ և գրականության ուսուցչուհի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1913 թվականի նոյեմբերի 18-ին Դամիետա քաղաքում՝ եգիպտական Դումյաթ մուհաֆազում[5]։ Նրա հայրը դասավանդել է Դումյաթի կրոնական ինստիտուտում։ Երբ նա տասը տարեկան էր, մայրը, չնայած անգրագետ էր, բայց նրան դպրոց է ցուցակագրել, մինչ հայրը ճամփորդում էր։ Չնայած հայրը դեմ է եղել, բայց մայրը հետագայում Աիշային ուղարկել է Էլ Մանսուրա քաղաք՝ կրթություն ստանալու համար։ Ավելի ուշ Աիշան Կահիրեի համալսարանում սովորել է արաբերեն․ այստեղ 1939 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1941 թվականին՝ մագիստրոսի աստիճան։

1942 թվականին Աիշան սկսել է աշխատել Եգիպտոսի կրթության նախարարությունում որպես արաբական գրականության դասավանդման տեսուչ։ 1950 թվականին դոկտորական դիսերտացիան գերազանց ավարտելուց հետո նշանակվել է Այն Շամս համալսարանի կանանց համալսարանական քոլեջի արաբական գրականության դասախոս[6]։ Եղել է «Ալ-Ադաբ» գրական ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։ 60 տարի աշխատել է «Ալ-Ահրամ» թերթի խմբագրությունում։ 1950-1960-ական թվականներին եղել է ազգային-ազատագրական շարժման ակտիվ մասնակից։

Գրել է արվեստի գործեր և իսլամական վաղ ակտիվիստների կենսագրություններ («Քարբալայի հերոս», «Մարգարեի կանայք», «Մարգարեի մայրը»), ինչպես նաև գրել է գրաքննադատություններ[7]։ Նա քաղաքական արդիականացման շրջանի երկրորդ կինն էր, որը նախաձեռնել է Ղուրանի մեկնումը(մեկնաբանություն)։ Ինքը իրեն ֆեմինիստ չի համարել, բայց նրա աշխատանքը արտացոլում է այն համոզմունքը, որ կին հեղինակներն ավելի լավ են վերլուծել կանանց կյանքի պատմությունները, քան տղամարդ հեղինակները[8]։

1950 և 1952 թվականներին միջնադարյան բանաստեղծ և փիլիսոփա Աբու ալ-Ալա ալ-Մաարրիի վերաբերյալ Բինթ աշ Շաթիի կատարած ուսումնասիրությունները մրցանակների են արժանացել Կահիրեի արաբական լեզվի ակադեմիայ կողմից։ Եվս մեկ ականավոր ներկայացուցիչ, որին Աիշա Աբդ Ար Ռահմանը հաճախ ուսումնասիրել է իր գիտական աշխատություններում, և–րդ դարի սկզբի արաբ բանաստեղծ Ալ-Հանսն է։ Նրա մենագրություններից մեկը նվիրված է նաև Մավերանահրի միջնադարյան գիտնականներին։

Ամուսնացած էր Կահիրեի համալսարանի իր նախկին պրոֆեսոր Շեյխ Ամին էլ-Հուլիի հետ։ Մահացել Է Կահիրեում սրտամկանի ինֆարկտի՝ կաթվածից հետո[9]։ Իր ամբողջ հարուստ գրադարանը նվիրել է հետազոտական նպատակների համար։ 1985 թվականին Կահիրեում նրա պատվին արձան է կանգնեցվել։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #124294790 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 AlKindi
  3. Արաբերեն Վիքիպեդիա (արաբ.) — 2003.
  4. Professor Aisha Abd Al Rahman “Bint ash shati”
  5. «Obituary: Aisha Abdul-Rahman»։ The Independent (անգլերեն)։ 1998-12-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-10-29-ին։ Վերցված է 2018-03-18 
  6. Larousse Dictionary of Women, edited by Melanie Parry, Larousse, 1996
  7. Arab Women Novelists: The Formative Years and Beyond by Joseph T. Zeidan, State University of New York Press, 1995
  8. Roded, Ruth (May 2006), «Bint al-Shati’s Wives of the Prophet: Feminist or Feminine?», British Journal of Middle Eastern Studies 33 (1): 51–66, doi:10.1080/13530190600603915 
  9. Associated Press (December 2, 1998) Prominent Egyptian Islamic writer, Abdul-Rahman dies at 85.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]