Jump to content

Բիլեֆելդի դավադրության տեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Բիլեֆելդի դավադրության տեսություն՝ երգիծական դավադրության տեսություն, որը պնդում է, որ Գերմանիայի Բիլեֆելդ քաղաքը գոյություն չունի, այլ տարբեր ուժերի կողմից տարածվող պատրանք է՝ գերմանական հանրությանը շեղելու կամ մոլորեցնելու համար։ Առաջին անգամ գերմանական Usenet-ում հրապարակվելով 1994 թվականին, դավադրության մասին հիշատակվել է քաղաքի մարքեթինգային ծրագրերում[1] և դրա մասին ակնարկվել է նախկին կանցլեր Անգելա Մերկելի ելույթում[2]։

Սինոփսիս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսությունը ենթադրում է, որ Բիլեֆելդ քաղաքը[3] Գերմանիայի Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիա երկրամասում իրականում գոյություն չունի։ Ավելի շուտ, դրա գոյությունը պարզապես տարածվում է միայն sie (գերմաներեն՝ «ՆՐԱՆՔ») անունով հայտնի կազմակերպության կողմից, որը դավադրության է ենթարկվել իշխանությունների հետ՝ քաղաքի գոյության պատրանք ստեղծելու համար։

Տեսությունը հիմնված է երեք հարցի վրա՝

  1. Ճանաչո՞ւմ եք որևէ մեկին «Բիլեֆելդից»։
  2. Քաղաքային խորհրդի կողմից կանգնեցված հուշարձանը, որը հռչակում է Բիլեֆելդի դավադրության ավարտը
    Երբևէ եղե՞լ եք «Բիլեֆելդում»։
  3. Ճանաչո՞ւմ եք որևէ մեկին, ով երբևէ եղել է «Բիլեֆելդում»։

Ակնկալվում է, որ մեծամասնությունից երեք հարցերին էլ «ոչ» կպատասխանեն։ Յուրաքանչյուր ոք, ով կարող է «այո» պատասխանել որևէ հարցի կամ պնդել, որ ունի որևէ այլ տեղեկություն «Բիլեֆելդի» մասին, անմիջապես անտեսվում է որպես ուղեղի լվացման զոհ կամ ինքն է խաբվել։

Այս դավադրության ծագումն ու պատճառները բնօրինակ տեսության մաս չեն կազմում: Ենթադրյալ նախաձեռնողները կատակով ներառում են Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը, Մոսադը կամ այլմոլորակայիններին, որոնք Բիլեֆելդի համալսարանն օգտագործում են որպես իրենց տիեզերանավի քողարկում[4][5]:

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դավադրության տեսությունն առաջին անգամ հրապարակվեց de.talk.bizarreնորությունների խմբում 1994 թվականի մայիսի 16-ին Ախիմ Հելդի՝ Քիլի համալսարանի ինֆորմատիկայի ուսանողի կողմից[6][7]։ Երբ Հելդի ընկերներից մեկը 1993 թվականին ուսանողական երեկույթի ժամանակ հանդիպեց Բիլեֆելդից մի մարդու, նա ասաց. «Das gibt's doch gar nicht»: Այս արտահայտությունն ունի կրկնակի իմաստ՝ «Անհավատալի է» և «Դա գոյություն չունի»: Երկրորդ իմաստը տարածվեց ամբողջ գերմանախոս ինտերնետային համայնքում[փա՞ստ]։

Լրատվական խմբի հրապարակման 10-ամյակի կապակցությամբ հեռուստատեսային հարցազրույցում Հելդը նշել է, որ դավադրությոան տեսությունը անկասկած ծագել է իր Usenet գրառումից, որը նախատեսված էր միայն որպես կատակ: Հելդի խոսքով՝ դավադրության տեսության գաղափարը իր մտքում ձևավորվել է ուսանողական երեկույթի ժամանակ և Բիլեֆելդի մոտով մեքենայով ճանապարհորդելիս այն ժամանակ, երբ ավտոբանից դեպի այնտեղ ելքը փակ էր[8][9]։

Պատմաբան Ալան Լեսոֆը նշում է, որ տեսության զվարճանքի արժեքի պատճառներից մեկը Բիլեֆելդի նշանակալի առանձնահատկությունների բացակայությունն է, քանի որ այնտեղ չկան խոշոր հաստատություններ կամ զբոսաշրջային տեսարժան վայրեր և չի գտնվում խոշոր գետի հունի վրա. ««Բիլեֆելդ»-ը սահմանում է աննկարագրելի»[10][11]:

Հանրային ընդունելություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականի նոյեմբերին Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը հրապարակավ անդրադարձավ դավադրությանը, երբ խոսեց Բիլեֆելդում իր մասնակցած քաղաքային ժողովի մասին՝ ավելացնելով. «...եթե այն ընդհանրապես գոյություն ունի», և «ես այն տպավորությունն ունեի, որ այնտեղ եմ եղել»[2]:

BBC World Service-ը և The New York Times-ը հղում են կատարել 2025 թվականի դավադրությանը իրենց լուսաբանման շրջանակներում, երբ «ԱրմինիաՖԱ» ֆուտբոլային ակումբը անսպասելիորեն դարձել է Ֆուտբոլի Գերմանիայի գավաթի եզրափակիչ մասնակից[12][13]:

Պաշտոնական արձագանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիլեֆելդի քաղաքային խորհուրդը ջանքեր գործադրեց Բիլեֆելդի մասին իրազեկություն ստեղծելու և քաղաքի ազգային ճանաչում ունեցող հանրային կերպար ստեղծելու համար։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ դավադրության սկսվելուց տասը տարի անց քաղաքապետարանը դեռևս ստանում էր հեռախոսազանգեր և էլեկտրոնային նամակներ, որոնք կասկածի տակ էին դնում քաղաքի գոյությունը[8]։

1999 թվականի ապրիլի մեկին՝ առասպելի տարածումից հինգ տարի անց, քաղաքային խորհուրդը մամուլի հայտարարություն տարածեց՝ «Bielefeld gibt es doch!» («Բիլեֆելդն իսկապես գոյություն ունի») վերնագրով։ Դավադրության ծագմանը հղում անելով՝ Բիլեֆելդի 800-ամյակը նշվեց 2014 թվականին՝ «Das gibt's doch gar nicht» («Անհավատալի է»), բառացիորեն՝ «Դա գոյություն չունի» կարգախոսով[1]։

2019 թվականի օգոստոսին քաղաքային խորհուրդը առաջարկեց 1 միլիոն եվրո տրամադրել ցանկացած անձի, ով կարող է ներկայացնել Բիլեֆելդի գոյության «անհերքելի ապացույցներ»՝ քաղաքի նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծացնելու նպատակով[14][15]։ Քանի որ ոչ ոք չկարողացավ ապացուցել Բիլեֆելդի գոյությունը, քաղաքը դրա գոյությունը համարում է անվիճելի, իսկ դավադրության տեսությունը՝ ավարտված։ Այդ հիշատակը նշելու համար քաղաքը պատմական կենտրոնում՝ Լայնևեր հուշարձանի մոտ, կանգնեցրեց սառցադաշտային անկանոն թաղամաս։ Դրա վրա QR կոդը ուղղորդում է դեպի լրացուցիչ տեղեկություններ[16]։

Նմանատիպ երգիծական դավադրության տեսություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նմանատիպ երգիծական դավադրության տեսություններ են առաջ քաշվել նաև այլ վայրերի մասին, ինչպիսիք են Ավստրալիան[17], Շոտլանդիայի Դինգվոլ քաղաքը, Բրազիլիայի Ակրի նահանգը[17], Ֆինլանդիան[18], Պորտուգալիայի Լեյրիա քաղաքը[19], Իսրայելի Պետահ Տիկվա[20] և Նես Ցիոնա[21] քաղաքները, Իտալիայի Մոլիզե մարզը[22], ԱՄՆ Վայոմինգ նահանգը[23], Արգենտինայի Լա Պամպա նահանգը[24], Պարագվայը[25], Մեքսիկայի Տլասկալա նահանգը[26], Հունաստանի Կիլկիս քաղաքը[27], Ճապոնիայի Սաիթամա պրեֆեկտուրա[28], Ուկրաինայի Ժիտոմիր քաղաքը[29], Իսպանիայի Մուրսիա պրովինցիան[30][31] և Տերուելը[32], Չիլիի Ռանկագուա քաղաքը[33], և Ռուսաստանի մնացած մասը՝ Մոսկվայի օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհից դուրս[34]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 von Lüpke, Marc. «'Ich habe die Bielefeld-Verschwörung unterschätzt'» [I underestimated the Bielefeld Conspiracy]. Der Spiegel (գերմաներեն). Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 16-ին.
  2. 1 2 drpd (2012-11-27). «Auch Merkel zweifelt an Existenz Bielefelds». Die Welt. Վերցված է 2013-05-07-ին. (de)
  3. ↑ «Aktuelle Einwohnerzahlen». Bielefeld.de. 2021-12-31. Վերցված է 2022-02-08-ին.
  4. ↑ Die Bielefeld-Verschwörung – German page detailing the conspiracy, as originally setup by Achim Held in 1994. (de)
  5. ↑ «Germany's Latest Conspiracy Theory – DW – 11/18/2004». dw.com (անգլերեն). Վերցված է 2022-11-28-ին.
  6. ↑ The first newsgroup posting (Archived version at Google Groups) (de)
  7. ↑ «This German city doesn't exist, according to a conspiracy theory». Travel (անգլերեն). 2024-05-31. Վերցված է 2025-01-25-ին.
  8. 1 2 «Transcript of the TV interview with Achim Held in 2004». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
  9. ↑ «Der Mann hinter der großen Bielefeld-Verschwörung». Die Welt (գերմաներեն). 2013-01-23.
  10. ↑ Lessoff, Alan (2015 թ․ փետրվարի 28). Where Texas Meets the Sea: Corpus Christi and Its History. University of Texas Press. էջեր 17–18. ISBN 978-0-292-76823-9.
  11. ↑ Blanchard, Philippe; Volchenkov, Dimitri (2008 թ․ հոկտեմբերի 23). Mathematical Analysis of Urban Spatial Networks. Springer Science & Business Media. էջեր 11–12. ISBN 978-3-540-87829-2.
  12. ↑ «BBC Audio | World Football | Arminia Bielefeld: The football team putting their city on the map» (բրիտանական անգլերեն). BBC World Service. Վերցված է 2025-04-07-ին.
  13. ↑ Risen, Clay (2025-05-23). «At an Uncertain Moment for Germany, Suddenly Boring Doesn't Look So Bad». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2025-05-24-ին.
  14. ↑ Jensen, K. Thor (2019 թ․ օգոստոսի 21). «A Germany City is Offering $1.1 Million to Prove it Doesn't Exist». Newsweek (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 22-ին.
  15. ↑ «German city offers $1.1M to whoever proves it doesn't exist». AP News. 2019 թ․ օգոստոսի 21. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 22-ին.
  16. ↑ «'Bielefeld exists!': How a German city debunked an old conspiracy». thelocal.de. 2019-09-18. Վերցված է 2020-12-09-ին.
  17. 1 2 Ball, James (2018 թ․ ապրիլի 15). «Australia doesn't exist! And other bizarre geographic conspiracies that won't go away». The Guardian.
  18. ↑ Lamoureux, Mack (2016 թ․ դեկտեմբերի 8). «This Dude Accidentally Convinced the Internet That Finland Doesn't Exist». Vice (անգլերեն). Վերցված է 2021-01-18-ին.
  19. ↑ «Concelho que não existe». Diário de Leiria. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 7-ին.
  20. ↑ «האם פתח תקווה קיימת?». 2020-09-13.
  21. ↑ «N12 - בנס ציונה מתלוננים שהעלימו אותה משלטי הדרכים». N12. 2020-11-17. Վերցված է 2023-12-21-ին.
  22. ↑ Sakalis, Alex (2019 թ․ հոկտեմբերի 23). «The Italian region that 'doesn't exist'». BBC Travel. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 11-ին.
  23. ↑ Goodrick, Jake (2020 թ․ նոյեմբերի 20). «Growing online theory says Wyoming doesn't exist». AP News. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 27-ին.
  24. ↑ «El tuit viral que asegura que "La Pampa no existe": sus argumentos». diariotextual.com. 2019 թ․ հունիսի 21.
  25. ↑ La Nacion, La Nacion (2025 թ․ մարտի 30). «Viral: jóvenes españoles demuestran falta de conocimiento sobre existencia de Paraguay».
  26. ↑ «¿Por qué los mexicanos decimos que Tlaxcala no existe?». El Heraldo de México (իսպաներեն). 2021-02-26. Վերցված է 2023-06-23-ին.
  27. ↑ «Η πιο… αστεία θεωρία συνωμοσίας: "Το Κιλκίς δεν υπάρχει, είναι φανταστική πόλη για να γεμίζει ο χάρτης"». in.gr (հունարեն). 2022 թ․ դեկտեմբերի 7. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 20-ին.
  28. ↑ «「ダサイタマ」、自虐ネタで攻める埼玉◇そのルーツと変遷を探る：時事ドットコム».
  29. ↑ Kalinchuk, Daryna (2024-04-03). Звідки взявся мем «Житомира не існує» та до чого тут «Полісся» [Where did the meme 'Zhytomyr doesn't exist' come from and what does it have to do with 'Polissia']. Tribuna.com.
  30. ↑ López, Violeta. «Murcia no existe». www.behance.net.
  31. ↑ Faulkner, Conor. «Nine things you need to know before moving to Spain's Murcia region». The Local. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
  32. ↑ Valdés, Isabel (2013 թ․ օգոստոսի 19). «Often overlooked, Spain's Teruel finally takes off». EL PAÍS English (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 13-ին.
  33. ↑ Guzmán, Paulo (2018-07-23). «Investigué cómo Rancagua se convirtió en un meme». POUSTA (իսպաներեն). Վերցված է 2025-08-12-ին.
  34. ↑ «Замкадье — это миф». neolurk.org. Վերցված է 2024-11-08-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Բիլեֆելդի_դավադրության_տեսություն&oldid=10719416» էջից