Բժշկական աշխարհագրություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Բժշկական աշխարհագրություն, հասարակական աշխարհագրության ենթաճյուղ, ուսումնասիրում է աշխարհագրական միջավայրի բնական և սոցիալ-տնտեսական գործոններն ու պայմաները որոնք, դրական կամ բացասական են անրադառնում բնակչության առողջության վրա, հետազոտում է նաև մարդու հիվանդությունների տարածման օրինաչափություները։ Բժշկական աշխարհագրությունը սերտ կապի մեջ է բնակչության աշխարհագրության, բնապահպանության, համաճարակաբանության հետ։ Հետազոտման հիմնական մեթոդներն են բժշկաաշխարհագրական քարտեզագրությունը և շրջանացումը, մաթեմատիկական մոդելավորումը։ Բժշկական աշխարհագրություն հասկացությունն առաջին անգամ տվել է իտալացի գիտնական Բ. Ռամացինին (18-րդ դար), իսկ որպես գիտություն 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Հիվանդությունների աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդությունների աշխարհագրությունը (հունարեն πόςος- հիվանդություն և աշխարհագրություն)- մարդու հիվանդությունների աշխարհագրության, բժշկական աշխարհագրության բաժին է, որն ուսումնասիրում է մարդու առանձին հիվանդությունների աշխարհագրական տարածումը արդի ժամանակաշրջանում կամ ոչ հեռավոր անցյալում։ Հիվանդությունների աշխարհագրության հիմնական խնդիրը հիվանդությունների արեալի, նրա կառուցվածքի և դինամիկայի, ինչպես նաև հիվանդությունների ծագման պայմանների ուսումնասիրումն է։ Եզրույթն առաջին անգամ առաջարկել է գերմանացի գիտնական Ա. Մյուրին (1876)։

Հիվանդությունների աշխարհագրության տեսակետից սովորաբար առանձնացնում են չորս բնակլիմայական մակրոզոնաներ.

  • բարեխառն- տարածվում է հյուսիսայի և հարավային կիսագնդերի համապատասխան լայնություններում(Հյուսիսային Ամերիկա, Եվրոպայից մինչև Ճապոնիա, Հարավային Ամերիկա, Ավստրալիա,Նոր Զելանդիա
  • Միջերկրածովյան- տարածվում է Միջերկրական ծովի ավազանի երկրներում և Մերձավոր Արևելքում
  • Արևադարձային-Կենտրոնական Ամերիկայի և Աֆրիկայի երկրներ
  • Հարավարևելյան Ասիա- ներառելով տարածաշրջանի բոլոր երկրները։

Աշխարհի այսպիսի «բժշկաաշխարհագրական շրջանացման» սահմաններում տարածվում են չորս գլխավոր խումբ հիվանդություններ.

  1. Վարակիչ հիվանդություններ
  2. Չարորակ նորագոյացություններ
  3. Հիվանդություններ` կապված սննդի հետ
  4. Սիրտանոթային և հոգեկան հիվանդություններ[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Յ. Մուրադյան, Մ. Մուրադյան, մարդկության համամոլորակային հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները, Երևան 2014, էջ 241,377, 388