Բացականչական նախադասություն

Բացականչական նախադասությունը նախադասության այն տեսակն է, որի միջոցով խոսողը հայտնում է իր հուզական վիճակը, ուժեղ զգացմունքները՝ ուրախություն, զարմանք, ցավ, վախ, ցասում, հիացմունք, զայրույթ, կոչ, խնդրանք և այլն։ Այն արտահայտվում է հատուկ հնչերանգով։

Կառուցվածք և առանձնահատկություններ

Բացականչական նախադասություններին բնորոշ են հետևյալ հատկանիշները.

• Հուզականություն: Հիմնական գործառույթը հույզեր արտահայտելն է, այլ ոչ թե պարզ տեղեկություն հաղորդելը կամ հարց տալը։
• Հատուկ բառեր: Հաճախ պարունակում են բացականչական բառեր, միջարկություններ կամ դերանուններ (ինչպիսիք են՝ «ինչ», «ինչպես», «ինչքան», «ահա», «օ՜», «ա՜խ», «վա՜յ» և այլն), որոնք ուժեղացնում են հուզականությունը։
• Հնչերանգ: Արտասանվում են բարձր, ուժեղ կամ ընդգծված հնչերանգով, որը կախված է արտահայտվող հույզի բնույթից։
• Բացականչական նշան: Գրավոր խոսքում բացականչական նախադասության վերջում դրվում է բացականչական նշան (!)։

Բացականչական նախադասությունները կարող են լինել պարզ կամ բաղադրյալ։

Օրինակներ

• Ի՜նչ հիասքանչ է մեր բնությունը։
• Ա՜խ, ինչ ցավոտ էր։
• Ո՜նց էի սպասում այս օրվան։
• Դո՛ւ, դո՛ւ ես մեղավորը։
• Անհավանական է՛։

Պատմողական, հարցական, հրամայական և բացականչական նախադասությունների տարբերությունը

Բացականչական նախադասությունները տարբերվում են պատմողականից, հարցականից և հրամայականից իրենց հուզական երանգով և նշանադրությամբ։

• Պատմողական նախադասությունները փաստ են հայտնում։
• Հարցական նախադասությունները հարց են տալիս։
• Հրամայական նախադասությունները հրաման կամ խնդրանք են պարունակում։
• Բացականչական նախադասություններն արտահայտում են ուժեղ հույզ։

Նույն նախադասությունը կարող է տարբեր նշանակություն ստանալ՝ կախված նրանից, թե ինչ հնչերանգով է արտասանվում և ինչ կետադրական նշան է դրվում նրա վերջում։ Օրինակ՝ «Դու եկար։» (պատմողական), «Դու եկա՞ր։» (հարցական), «Դու եկա՛ր։» (բացականչական, զարմանք)։