Բարտանգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բարտանգ
Usoi.jpg
Բնութագիր
Երկարություն528 կիլոմետր
Ավազանի մակերես24 700 կմ²
Ջրի ծախս128 մ³/վ
 · Գետաբերանի տեղակայումՓյանջ
 · Կոորդինատներ
ԵրկրամասԼեռնա-Բադախշանյան ինքնավար մարզ

Բարտանգ (վերին հոսքում՝ Օկսու[1][2] կամ Ակսու[3], միջինում՝ Մուրգաբ[2][4]), Պյանջ գետի աջ վտակը, որը հոսում է Աֆղանստանի Բադախշան նահանգի և Տաջիկստանի Լեռնա-Բադաշխանյան ինքնավար մարզի տարածքով։ Գետի երկարությունը 528[2] կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 24700[2] քառ․ կմ։

Ջրագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գետը սկիզբ է առնում Չակմակտին լեռնային լճից[5], որը տեղակայված է Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում, Բադախշան նահանգում։

Գետի սնուցումը ձնային է։ Առավելագույն վարարումը նկատելի է հուլիս ամսին։ Տարեկան ջրի միջին ծախսը 128 խորանարդ մետր է[2]։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարտանգ գետի տեսքը վերևից
  • «Օկսու» կամ «Ակսու» անվանումներն առաջացել են կիրգիզերեն «ակ սուու» բառից, որը նշանակում է սպիտակ ջուր։ Գետը տարբերվում է հոսքի արագությամբ, ինչի արդյունքում ջուրը փրփրում է և դառնում սպիտակ։
  • «Մուրգաբ»-ն առաջացել է տաջկերեն марғ (արոտավայր) և об (գետ) բառերից։ Նույն անունն է կրում նաև մոտակա գյուղը, որը Մուրգաբի շրջանի կենտրոնն է Տաջիկստանի Լեռնա-Բադախշանյան ինքնավար մարզում։
  • «Բարտանգ» (տաջկերեն՝ бартанг, որը նշանակում է նեղ հուն) անունն է կրում գետի այն հատվածը, որը Մուրգաբից թափվում է Գուդարա գետ՝ մինչև Պյանջին միանալը։ Այս հատվածի երկարությունը կազմում է 133[2] կմ։

Տնտեսական նշանակությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գետը լայնորեն օգտագործվում է չոր շրջաններում՝ ոռոգման նպատակով։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում գետի վրա կառուցվել է Շուջանդական ՀԷԿ-ը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Китай : Общегеографическая карта : Масштаб 1:6 000 000 / ред. Т. П. Филатова. — Роскартография, ФГУП «Омская картографическая фабрика», 2008. — (Страны мира «Азия»). — 4500 экз. — ISBN 978-5-9523-0222-8
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Бартанг // Бари — Браслет. — М. : Советская энциклопедия, 1970. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 3).
  3. Лист картыJ-43-А.
  4. Массальский, В. (1890–1907)։ «Мургаб, река на Памире»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  5. Лист картыJ-43-101оз Чакмактын. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1978 год. Издание 1987 г.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]