Բարբիզոնյան դպրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թեոդոր Ռուսո, «Բարբիզոնյան բնապատկեր», 1850

Բարբիզոնյան դպրոց (ֆր.՝ École de Barbizon), ֆրանսիացի բնանկարիչների խումբ: Անունն առաջացել է Ֆոնտենբլոյի անտառում գտնվող Բարբիզոն գյուղի անունից, որտեղ տևական ժամանակ ապրել են Թեոդոր Ռուսոն, Ժան Ֆրանսուա Միլլեն և խմբի այլ ներկայացուցիչներ: Դպրոցի նկարիչները հենվում էին հոլանդացի նկարիչներ Յակոբ վան Ռոյսդալի, Յան վան Գոյենի, Մեյնդերտ Հոբբեմայի և ֆրանսիացի նկարիչներ Նիկոլա Պուսենի, Կլոդ Լորենի բնանկարների ավանդույթների վրա: Նրանց անմիջական նախորդներն էին Պ. Յուեն, Ռիչարդ Պարկս Բոնինգտոնը: Բարբիզոնյան դպրոցի ներկայացուցիչների վրա ազդեցություն են թողել նաև նրանց ժամանակակիցներ Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոն, Գյուստավ Կուրբեն, Էժեն Դելակրուան[1]:

19-րդ դարի սկիզբը ֆրանսիական արվեստում նշանավորվել է կլասիցիզմի և ռոմանտիզմի պայքարով: Կլասիցիզմի ներկայացուցիչները բնանկարը հիմնականում դիտարկում էին որպես ֆոն, որտեղ գործում էին դիցաբանական հերոսներ: Դրան հակառակ` ռոմանտիկները պատկերում էին ուղղակի գեղեցիկ բնապատկերներ: Բարբիզոնցիները իրենց հայրենիքի ռեալիստական բնապատկերի կողմնակիցներն էին` միաժամանակ այդ ֆոնին պատկերելով աշխատավոր հասարակ մարդկանց: «Այդ հրաշալի բնանկարիչները ստեղծել են ազգային իրապաշտական բնանկար, որը հսկայական նշանակություն է ունեցել ոչ միայն ֆրանսիական, այլև արվեստի ազգային ուրիշ դպրոցների վրա, որոնք 19-րդ դարասկզբին կանգնած էին ռեալիզմի ճանապարհին»[2]: Բարբիզոնցիների առանձնահատկությունը ռեալիստական բնապատկերի ստեղծումն էր` իմպրեսիոնիստների համար ուղի հարթելով:

Ռուսոյի, Ժյուլ Դյուպրեի և Նարսիս Վիրժիլ Դիասի առաջին աշխատանքները 1830 թվականի հեղափոխությունից անմիջապես հետո` 1831 թվականին, ներկայացվել են Փարիզի սալոնում: Այդտեղ հասարակության ուշադրությունը հատկապես գրավել էր Դելակրուայի «Ժողովրդին առաջնորդող ազատությունը» կտավը: 1833 թվականին Ռուսոն Սալոնում ներկայացրել է իր ծրագրային ստեղծագործությունը` «Գրանվիլի շրջակայքը» (Էրմիտաժ): Այն բարձր է գնահատել Դյուպրեն, և հենց այդ ժամանակից էլ սկսվել է նրանց բարեկամությունը, որը բարբիզոնյան դպրոցի հիմքն է դրել[3]:

Թեոդոր Ռուսո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Թեոդոր Ռուսո
Ռուսո, «Ֆոնտենբլոյի անտառը»

Դպրոցի հիմնադիրն ու ոգեշնչողը եղել է Թեոդոր Ռուսոն (1812-1867): Առաջին անգամ էտյուդ նկարելու նպատակով Ռուսոն Ֆոնտենբլոյի անտառ է եկել 1828-29 թվականներին: Դրանից հետո նա երկու տարի անցկացրել է Նորմանդիայում, որտեղ ստեղծել է իր առաջին կտավները` («Շուկա Նորմանդիայում», Էրմիտաժ): Այնուհետև նա հինգ տարի ճանապարհորդել է Ֆրանսիայում, եղել Բարբիզոնում և Վանդեայում («Շագանակենիների պուրակ», Լուվր): Ռուսոն երբեմն առանձնանում էր մեկուսի վայրերում, որոնք քիչ էին գրավում ուրիշ նկարիչների («Ճահճուտ Լանդերում», 1853, Լուվր): 1848 թվականի ֆրանսիական հեղափոխության նախօրեին` Ժորժ Սանդի զարմուհու հետ ամուսնության անհաջող փորձից հետո, իր քննադատ ընկեր Թորեի խորհրդով նկարիչը նրա հետ հաստատվում է Բարբիզոնի գյուղական ընտանիքներից մեկում[4]: Այստեղ նա ստեղծում է իր գլուխգործոցները, իսկ շուրջը աստիճանաբար հավաքվում են իր համակիրները: 1848 թվականին նկարիչը ստանում է պետական պատվեր` 1850 թվականին ավարտելով այն («Ելք Ֆոնտենբլոյի անտառից: Մայրամուտ», Լուվր): 1852 թվականին Ռուսոն նկարում է «Ապրեմոնի կաղնիներ» կտավը (Լուվր): 1835 թվականից մոտ 13 տարի շարունակ Ռուսոյի գործերը Սալոն չեն ընդունում: Սակայն 1855 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսը նրան բերում է հաջողություն և ոսկե մեդալ: 1866 թվականին Սալոնում նա ժյուրիի անդամ էր, իսկ 1867 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսում` ժյուրիի նախագահ: Սակայն 1867 թվականին նա հիվանդանում է թոքախտով և մահանում Բարբիզոնում:

Ժյուլ Դյուպրե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ժյուլ Դյուպրե
Ժյուլ Դյուպրե, «Կաղնիներ Ֆոնտենբլոյում»

Ռուսոյի ստեղծագործական սկզբունքներին առավել մոտ էր կանգնած Դյուպրեն (1811-1889): Նրա ստեղծագործության վրա մեծ ազդեցություն են թողել ուղևորությունը Անգլիա և ծանոթությունը Ջոն Կոնստեբլի բնանկարներին, ինչպես նաև ֆրանսիացի նկարիչ Կաբայի հետ բարեկամությունը: Ռուսոյին ծանոթանալուց հետո նրա նկարներում ամրապնդվում են ռեալիստական սկզբունքները, ինչի հետևանքով Դյուպրեին ևս չեն ընդունում Փարիզի սալոնում: Ռուսոյի հետ մինչև 1849 թվականը նա հաճախ է աշխատել Բարբիզոնում, ինչպես նաև Ֆրանսիայի տարբեր վայրերում` պահպանելով հանդերձ իր ստեղծագործական առանձնահատկությունը: 1849 թվականին Դյուպրեն ստանում է «Պատվավոր լեգեոնի շքանշան», ինչը վեճի առիթ է դառնում Ռուսոյի հետ (Ռուսոն չէր ստացել այդ շքանշանից)` վերջ դնելով նրանց համատեղ աշխատանքին: 1840-50-ական թվականներին Դյուպրեն ստեղծում է իր լավագույն գործերը` «Գյուղական բնանկար» 1840-44, Էրմիտաժ, «Երեկո» 1840-ական թվականներ, «Լանդեր» (1845-50, Լուվր), «Հին կաղնի» (1845-1850, Մերիլենդ), «Կաղնիներ լճակի մոտ» (1850-55, Օրսե):

Նարսիս Դիաս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նարսիս Դիաս, «Հին ջրաղաց Բարբիզոնի մոտ»
    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Նարսիս Վիրժիլ Դիաս

Նարսիս Վիրժիլ Դիասը (1807-1876) ռեալիստական բնանկարներ է սկսել ստեղծել ոչ միանգամից. Ռուսոյի հետ նրա բարեկամությունը առնչվում է նրա կյանքի երկրորդ կեսին: Սկզբում նա տարված էր ռոմանտիզմով, սիրած նկարիչը Կորեջիոն էր: Դիասը ստեղծում էր տոնական, դեկորատիվ նկարներ: 1844 թվականի Սալոնից հետո Դիասը մեծ հաջողություն է ունենում, սակայն դա պայմանավորված էր դիցաբանական հերոսների, գնչուների, արևելյան կանանց, երեխաների պատկերումով: Ռուսոյի հետ Ֆոնտենբլոյի անտառում աշխատելուց հետո նրա ոճը փոփոխություն է կրում: Նա ստեղծում է «Անտառային ճանապարհ» (1850-ական թվականներ, Էրմիտաժ), «Բնապատկեր սոճիով» (1864, Էրմիտաժ), «Անտառային ճանապարհ», (1865-70, Օրսե), «Բարձունք Ժան դե Պարիում», (1867, Օրսե), «Անտառ Ֆոնտենբլոյում», (1872), «Հին ջրաղաց Բարբիզոնի մոտ» (մասնավոր հավաքածու) կտավները:

Ժան Ֆրանսուա Միլլե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ժան Ֆրանսուա Միլլե
Ժան Ֆրանսուա Միլլե, «Դեզեր: Աշուն»

Ժան Ֆրանսուա Միլլեն (1814-1875) մյուս բարբիզոնցիների հակապատկերն է. նա գյուղական միջավայրի ծնունդ է: Սկզբնական շրջանում տարվել է Միքելանջելոյի և Նիկոլա Պուսենի արվեստով, բացի բնանկարներից` ստեղծել այլ ժանրի կտավներ: Նրա վրա մեծ ազդեցություն է թողել ֆրանսիացի բնանկարիչ Շառլ Էմիլ Ժակը: Գյուղական թեմայով առաջին կտավը Միլլեն ստեղծել է 1848 թվականին: 1849 թվականին նա Ժակի հետ եկել է Բարբիզոն, որտեղ բարեկամացել է Ռուսոյի հետ` հիմնովին հաստատվելով Բարբիզոնում, որտեղ էլ հետագայում մահացել է: «Սերմնացանը», (1850, Բոստոն), «Ցախ հավաքողները», (1850-ական թվականներ), «Հասկեր հավաքողները», (1857, Օրսե) կտավներում նա պատկերել է գյուղական աշխարհի բնանկարներ: «Անժելյուս», (1857-59, Օրսե), «Բրիչով մարդը», (1863, մասնավոր հավաքածու), նկարներում նկարիչը հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացրել է մարդկանց վրա: Հետաքրքիր են նկարչի վերջին գործերը` «Հնդկացորենի հավաք», (1868-1870, Բոստոն), «Դեզ: Աշուն», (1874, Մետրոպոլիտեն), «Գարուն», (1868-1873, Օրսե):

Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյի
Դոբինյի, «Գարուն», 1862

Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյին (1817-1878) իր ստեղծագործական ուղին սկսել է Իտալիա ճանապարհորդությունից, որից հետո ստեղծել է սյուժետային նկարներ: 1840 թվականին Սալոնում ներկայացված «Սուրբ Հիերոնիմ» կտավը մեծ հաջողություն է ունեցել: 1840-ական թվականներին Դոբինյին նկարազարդում է ֆրանսիացի տարբեր հեղինակների` Պոլ Շառլ դը Կոկի, Օնորե դը Բալզակի, Վիկտոր Հյուգոյի, Էժեն Սյուի գրքերը: Ռեալիստական բնապատկերին անցել է 1840-ական թվականներին, երբ բարեկամացել է Կորոյի հետ: Ի տարբերություն այլ բարբիզոնցիների` Դոբինյին մեծ կարևորություն է հատկացրել լույսին, ինչով նմանվում է իմպրեսիոնիստներին: Նրա գործերից են «Հունձք», (1851, Օրսե), «Ամբարտակ Օպտևո հովտում», (1855, Ռուան), «Օպտևոյի մեծ հովիտը», (1857, Օրսե): 1850-ական թվականների վերջին նկարիչն իրականացնում է իր վաղեմի երազանքը` պատրաստել նավակ: Նրանով նավարկելով Ֆրանսիայի գետերով` Դոբինյին հետագայում շատ նկարներ ու օֆորտներ է ստեղծել` «Լուեն գետի ափերը», (1850-ական թվականներ, Էրմիտաժ), «Առավոտ», (1858), «Վիլերվիլի ավազային ափ», (1859, Մարսել), «Գյուղ Ուազա գետի ափին», (1868), «Վիլերվիլ ծովի ափերը», (1875, Էրմիտաժ):

Այլ բարբիզոնցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրոյոն, «Ուղևորություն շուկա»

Կոնստան Տրոյոնը (1810-1865) ընկերացել է Ռուսոյի և Դյուպրեի հետ: Սակայն Հոլանդիա կատարած ուղևորությունից հետո 1847 թվականին տարվել է Պաուլյուս Պոտտերի արվեստով` ուշադրությունը կենտրոնացնելով կենդանիներ պատկերելու վրա` «Ցուլերը գնում են արոտի: Առավոտ», (1855, Լուվր), «Ուղևորություն շուկա», (1859, Էրմիտաժ):

Բարբիզոնցիների շրջանի նկարիչներից են Նիկոլա-Լուի Կաբան (1812-1893), Անրի Ժոզեֆ Արպինյի (1819-1916), Իսիդոր Դանյան (1794-1873), Օգյուստ Անաստազի (1820-1889), Ադոլֆ Ապիան (1819-1898), էժեն Սիսերի (1813-1890), Ֆրանսուա Ֆրանսե (1814-1897), Լեոն-Վիկտոր Դյուպրե (1816-1879):

Բարբիզոնցիների բազմաթիվ հետևորդներ գերազանցել են իրենց ուսուցիչներին` ուշադրությունը կենտրոնացնելով ֆրանսիական ոչ մեծ քաղաքների վրա:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Pomaréde, Vincent, Le ABCdaire de Corot et le passage français (1996), Flammarion, Paris, (ISBN 2-08-012466-8)
  2. Н. Яворская. Пейзаж барбизонской школы. Искусство. 1962.
  3. Craven, Wayne (1994). American Art: History and Culture. New York: Harry N. Adams, Inc. p. 332
  4. Metropolitan Museum of Art timeline

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]