Բարբեքյու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Բարբեքյու
Hanging Meat at a Street Fair 2.JPG
Տեսակcooking method?
Barbecue (cooking technique) Վիքիպահեստում
Խորովածի գրիլ-սարք

Բարբեքյու (անգլ.` և ֆր.` barbecue, կրճատ` BBQ),

«Բարբեքյու» տերմինը տարածված է ԱՄՆ-ում և նման է ռուսական ավանդական խորովածին (ռուս.` шашлик ):

Պատագոնիայում պատրաստված խորոված

Նեղ տեխնոլոգիական իմաստով «խորոված» (ռուս.՝ барбекю) տերմինը նշանակում է սննդի պատրաստման այնպիսի եղանակ, երբ այն եփում են համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանով (100—120 °С) վառվող ածխի վրա։ Այս արժեքը պահպանվում է ԱՄՆ-ի հարավային նահանգներում, որտեղ մսի այսպիսի պատրաստումը ավանդական է դեռևս 18-րդ դարից։

Բառի ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Պերուի քրոնիկոնը»

Այս բառն առաջին անգամ հիշատակվել է 1553 թվականին լույս տեսած Պեդրո Սիեսա դե Լեոնի «Պերուի քրոնիկոնը» գրքում (իսպ.՝ barbacoa)[2][3]:

Ենթադրվում է, որ տերմինը ծագել է ֆրանսերեն խեղաթյուրված «barbe à queue` երախից մինչև պոչ» արտահայտությունից, որը նշանակում է կենդանու ամբողջական մարմին, խորոված շամփուրի կամ կրակացանցի վրա։

Պատրաստումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լայն իմաստով, միջազգայնորեն ճանաչված «բարբեքյու» տերմինը միավորում է սննդի պատրաստման տարբեր եղանակներ (ավանդաբար` մսի, բայց տերմինը տարածվել է նաև ձուկ, թռչուն, բանջարեղեն, մրգեր, աղանդեր, հացի կտորներ տապակելու պատրաստման վրա) ածուխի ջերմության, գազօջախի կամ էլեկտրական ջերմատաքացուցիչի վրա։ Դա և՛ խորովածն է, և՛ գրիլը, և՛ քաբաբը, և՛ մցվադի, և՛ Բրայթոն, և՛ շուրասկո, և՛ յակինիկու։ Բառն այս իմաստն ստացավ 1940-1950 թվականներին` ի շնորհիվ արվարձանային մշակույթի լայն տարածման,առաջին հերթին` անգլախոս երկրներում (ԱՄՆ, Ավստրալիա)

Սարքավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորովածի վառարան

Խորովածի վառարանն ունի բարդ կառուցվածք` ներառելով գրիլով և շամփուրով օջախ (սավորաբար այն հագեցած է էլեկտրական շարժիչով), խոհարարական վառարան, ջեռոց, ապխտարան, թոնիր և այլն։ Բացի դրանից,բարբեքյուի կառուցվածքը պետք է ունենա ազատ մակերես` դարակներ` պատրաստի մթերքը դնելու և համապատասխան խոհանոցային պարագաների համար,որոնք անհրաժեշտ են սննդի պատրաստման ժամանակ։ Անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև մթերքը կտրատելու համար նախատեսված սեղան և ներկառուցված լվացարան։

Խորովածի վառարան կառուցելու համար օգտագործում են ոչ միայն աղյուս,այլ նաև տարբեր չափսերի և ձևերի բնական քարեր։

Խորոված պատրաստելու համար օգտագործում են նաև գրիլ-բարբեքյու ծրահարանները և գրիլ- կաթսաները։

Բարբեքյու (իրադարձություն)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարբեքյուն միջոցառում է` երեկույթ, բացօթյա խնջույք` պիկնիկ, երբ պատրաստում են խորոված։

Թունավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորովածը, ինչպես և ապխտած միսը, կարող են հանգեցնել օրգանիզմում բարձր քաղցկեղածին պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածինների (ՊԱԱ), մասնավորապես` բենզոպիրենի ավելցուկի։ Օրինակ, 1 կիլոգրամ խորոված մսի մեջ կարող է պարունակել մինչև մի քանի տասնյակ մկգ պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածիններ (ՊԱԱ)[4], միևնույն ժամանակ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս ընդունել բենզապիրենը սննդի հետ օրական 0,36 մկգ -ից ոչ ավել, միջին մակարդակում` օրական 0,05 մկգ[5]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Альфредо Хосе Эстрада Гавана. Автобиография города / К. Вепринцева. — Книга. — Москва: ООО «Издательство Астрель», ООО «Издательство АСТ», 2011. — 320 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-17-068645-2
  2. Педро Сьеса де Леон. «Хроника Перу. Часть Первая.»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-09-ին  Пер. А. Скромницкий — Киев. — 2008
  3. Translation and Historical Stereotypes: The Case of Pedro Cieza de Leon’s Crónica del Perú
  4. Aygün SF, Kabadayi F. Determination of benzo[a]pyrene in charcoal grilled meat samples by HPLC with fluorescence detection. International Journal of Food Sciences and Nutrition. 2005 Dec;56(8):581-5. PMID 16638662
  5. Polynuclear Aromatic Hydrocarbons. In: Guidelines for Drinking-water Quality, 2nd ed. Vol. 2. Health Criteria and other Supporting Information: There are a few studies on daily intake of individual PAHs from food from western Europe… The maximum/median intake levels for the PAHs selected in this guideline, in µg/day per person, have been estimated to be as follows: … BaP (0.36/0.05);. (Pfannhauser, 1991).

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]