Բասկետբոլը Օլիմպիական խաղերում
Բասկետբոլի մրցումները առաջին անգամ անցկացվել է 1936 թվականի ամառային Օլիմպիական Խաղերի ժամանակ, որը կայացել է Բեռլինում։ Եվ այդ Խաղերից սկսած մարզաձևը ընդգրկված է ծրագում։ Մինչ այդ 1904 թվականին անցկացվել է ցուցադրակն խաղ ԱՄՆ-ի բասկետբոլիստների մասնակցությամբ։ Բասկետբոլի ընդգրկումը օլիմպիական ծրագրում հնարավոր դարձավ 1932 թվականին, երբ ստեղծվեց Բասկետբոլի միջազգային ֆեդերացիան (FIBA): Շնորհիվ FIBA-ի առաջին քարտուղար Ռենատո Վիլյամ Ջոնսի և XI օլիմպիական խաղերի կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Կարլ Դիեմի բանակցությունների շնորհիվ, որը կայացել է լաստանավի վրա, որոնք Ստոկհոլմից մեկնել էին Գերմանիա, 1934 թվականիհոկտեմբերի 19-ին բեռլինյան Կոմիտեն լիագումար նիստում հավանություն տվեց բասկետբոլ մարզաձևը ընդգրկել Օլիմպիական խաղերի ծրագրում։ Օսլոյում Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի որոշմամբ (ՄՕԿ) 1935 թվականի փետրվարի 28-ին բասկետբոլը համարվեց որպես օլիմպիական մարզաձև։
Օլիմպիական առաջին չեմպիոն է եղել ԱՄՆ-ի հավաքական թիմը։ Հետագայում ԱՄՆ-ի բասկետբոլիստները միայն 4 անգամ օլիմպիական մրցաշարերում առաջին տեղը զիջել են 1972 և 1988 թվականներին ԽՍՀՄ-ի հավաքական թիմին, իսկ 2004 թվականին Արգենտինայի թիմին և 1980 թվականին չեն մասնակցել խաղերի, քանի որ այն ենթարկել էին բոյկոտի։
Օլիմպիական խաղերի ծրագրում կանանց բասկետբոլի ընդունման մասին որոշումը կայացվել է ՖԻԲԱ-ի համագումարում՝ Մյունխենում կայացած ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ։ Մոնրեալի՝ 1976 թվականի Խաղերի ժամանակ առաջին անգամ անցկացվել է կանաց մրցաշարը։
Մինչև 1992 թվականի Խաղերը, Բարսելոնայի ՄՕԿ-ի ղեկավարությունը որոշում կայացրեց ընդունել նաև պրոֆեսիոնալ մարզիկներին։ Որից հետո մրցաշարերին կարող էին մասնակցել նաև Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) և Կանանց բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (WNBA) հավաքական թիմերը։
Մրցանակառուներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տղամարդիկ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սիրողական էրա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Տարի | Տեղ վայր |
Եզարափակիչ | 3-րդ տեղի մրցություն | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1-ին տեղ | Հաշիվ | 2-րդ տեղ | 3-րդ տեղ | Հաշիվ | 4-րդ տեղ | ||
| 1936 | .svg){kind=small} Բեռլին |
 ԱՄՆ |
19 : 8 | .svg){kind=small} Կանադա |
 Մեքսիկա |
26 : 12 |  Լեհաստան |
| 1948 |  Լոնդոն |
ԱՄՆ |
65 : 21 |  Ֆրանսիա |
 Բրազիլիա |
52 : 47 | Մեքսիկա |
| 1952 |  Հելսինկի |
ԱՄՆ |
36 : 25 |  ԽՍՀՄ |
 Ուրուգվայ |
68 : 59 |  Արգենտինա |
| 1956 |  Մելբուրն |
ԱՄՆ |
89 : 55 | ԽՍՀՄ |
Ուրուգվայ |
71 : 62 | Ֆրանսիա |
| 1960 |  Հռոմ |
ԱՄՆ |
չկա[1] | ԽՍՀՄ |
Բրազիլիա |
չկա[1] | Իտալիա |
| 1964 |  Տոկիո |
ԱՄՆ |
73 : 59 | ԽՍՀՄ |
Բրազիլիա |
76 : 60 |  Պուերտո Ռիկո |
| 1968 | Մեքսիկա |
ԱՄՆ |
65 : 50 | .svg){kind=small} Հարավսլավիա |
ԽՍՀՄ |
70 : 53 | Բրազիլիա |
| 1972 |  Մյունխեն |
ԽՍՀՄ |
51 : 50 | ԱՄՆ |
 Կուբա |
66 : 65 | Իտալիա |
| 1976 | Մոնրեալ |
ԱՄՆ |
95 : 74 | Հարավսլավիա |
ԽՍՀՄ |
100 : 72 | Կանադա |
| 1980 | Մոսկվա |
Հարավսլավիա |
86 : 77 |  Իտալիա |
ԽՍՀՄ |
117 : 94 |  Իսպանիա |
| 1984 | Լոս Անջելես |
ԱՄՆ |
96 : 65 | Իսպանիա |
Հարավսլավիա |
88 : 82 | Կանադա |
| 1988 |  Սեուլ |
ԽՍՀՄ |
76 : 63 | Հարավսլավիա |
ԱՄՆ |
78 : 49 | Ավստրալիա |
Պրոֆեսիոնալ էրա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Տարի | Տեղ վայր |
Եզրափակիչ | 3-րդ տեղի մրցություն | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1-ին տեղ | Հաշիվ | 2-րդ տեղ | 3-րդ տեղ | Հաշիվ | 4-րդ տեղ | ||
| 1992 | Բարսելոնա |
ԱՄՆ |
117 : 85 |  Խորվաթիա |
 Լիտվա |
82 : 78 | Միացյալ թիմ |
| 1996 | Ատլանտա |
ԱՄՆ |
95 : 69 | Հարավսլավիա |
Լիտվա |
80 : 74 | Ավստրալիա |
| 2000 | Սիդնեյ |
ԱՄՆ |
85 : 75 | Ֆրանսիա |
Լիտվա |
89 : 71 | Ավստրալիա |
| 2004 |  Աթենք |
Արգենտինա |
84 : 69 | Իտալիա |
ԱՄՆ |
104 : 96 | Լիտվա |
| 2008 |  Պեկին |
ԱՄՆ |
118 : 107 | Իսպանիա |
Արգենտինա |
87 : 75 | Լիտվա |
| 2012 | Լոնդոն |
ԱՄՆ |
107 : 100 | Իսպանիա |
 Ռուսաստան |
81 : 77 | Արգենտինա |
| 2016 | Ռիո դե Ժանեյրո |
ԱՄՆ |
96 : 66 |  Սերբիա |
Իսպանիա |
89 : 88 | Ավստրալիա |
| 2020 | Տոկիո |
||||||
Կանայք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Տարի | Տեղ վայր |
Եզրափակիչ | 3-րդ տեղի մրցություն | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1-ին տեղ | Հաշիվ | 2-րդ տեղ | 3-րդ տեղ | Հաշիվ | 4-րդ տեղ | ||
| 1976 | Մոնրեալ |
ԽՍՀՄ |
չկա[2] | ԱՄՆ |
 Բուլղարիա |
չկա[2] |  Չեխոսլովակիա |
| 1980 | Մոսկվա |
ԽՍՀՄ |
104 : 73 | Բուլղարիա |
Հարավսլավիա |
68 : 65 |  Հունգարիա |
| 1984 | Լոս Անջելես |
ԱՄՆ |
85 : 55 | Հարավային Կորեա |
Չինաստան |
63 : 57 | Կանադան |
| 1988 | Սեուլ |
ԱՄՆ |
77 : 70 | Հարավսլավիա |
ԽՍՀՄ |
68 : 53 | Ավստրալիա |
| 1992 | Բարսելոնա |
Միացյալ թիմ |
76 : 66 | Չինաստան |
ԱՄՆ |
88 : 74 | Կուբա |
| 1996 | Ատլանտա |
ԱՄՆ |
111 : 87 | Բրազիլիա |
Ավստրալիա |
66 : 56 |  Ուկրաինա |
| 2000 | Սիդնեյ |
ԱՄՆ |
76 : 54 | Ավստրալիա |
Բրազիլիա |
84 : 73 | Հարավային Կորեա |
| 2004 | Աթենք |
ԱՄՆ |
74 : 63 | Ավստրալիա |
Ռուսաստան |
71 : 62 | Բրազիլիա |
| 2008 | Պեկին |
ԱՄՆ |
92 : 65 | Ավստրալիա |
Ռուսաստան |
94 : 81 | Չինաստան |
| 2012 | Լոնդոն |
ԱՄՆ |
86 : 50 | Ֆրանսիա |
Ավստրալիա |
83 : 74 | Ռուսաստան |
| 2016 | Ռիո դե Ժանեյրո |
ԱՄՆ |
101 : 72 | Իսպանիա |
Սերբիա |
70 : 63 | Ֆրանսիա |
| 2020 | Տոկիո |
||||||
Երկրներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տղամարդիկ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Երկրիր | 1936 | 1948 | 1952 | 1956 | 1960 | 1964 | 1968 | 1972 | 1976 | 1980 | 1984 | 1988 | 1992 | 1996 | 2000 | 2004 | 2008 | 2012 | 2016 | Ընդամենը |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ավստրալիա | 12 | 9 | 9 | 8 | 8 | 7 | 4 | 6 | 4 | 4 | 9 | 7 | Q | 13 | ||||||
 Անգոլա |
10 | 11 | 12 | 12 | 12 | 5 | ||||||||||||||
| Արգենտինա |
15 | 4 | 10 | 1 | 3 | 4 | Q | 6 | ||||||||||||
.svg){kind=small} Բելգիա |
19 | 11 | 17 | 3 | ||||||||||||||||
| Բուլղարիա |
7 | 5 | 16 | 10 | 4 | |||||||||||||||
| Բրազիլիա |
9 | 3 | 6 | 6 | 3 | 3 | 4 | 7 | 5 | 9 | 5 | 5 | 6 | 5 | Q | 14 | ||||
| Միացյալ Թագավորություն |
20 | 9 | 2 | |||||||||||||||||
| Հունգարիա |
16 | 9 | 9 | 13 | 4 | |||||||||||||||
 Վենեսուելա |
11 | Q | 1 | |||||||||||||||||
| Գերմանիա |
15 | 7 | 10 | 3 | ||||||||||||||||
| Հունաստան |
17 | 5 | 5 | 5 | 4 | |||||||||||||||
 Եգիպտոս |
15 | 19 | 9 | 16 | 12 | 12 | 12 | 7 | ||||||||||||
 Իսրայել |
17 | 1 | ||||||||||||||||||
 Հնդկաստան |
12 | 1 | ||||||||||||||||||
 Իրաք |
22 | 1 | ||||||||||||||||||
 Իրան |
14 | 11 | 2 | |||||||||||||||||
 Իռլանդիա |
23 | 1 | ||||||||||||||||||
| Իսպանիա |
14 | 7 | 11 | 4 | 2 | 8 | 9 | 9 | 7 | 2 | 2 | Q | 11 | |||||||
| Իտալիա |
7 | 17 | 17 | 4 | 5 | 8 | 4 | 5 | 2 | 5 | 5 | 2 | 12 | |||||||
| Կանադա |
2 | 9 | 9 | 9 | 14 | 4 | 4 | 6 | 7 | 9 | ||||||||||
| Չինաստան |
10 | 11 | 12 | 8 | 10 | 8 | 8 | 12 | 8 | |||||||||||
| Կուբա |
13 | 9 | 11 | 3 | 7 | 6 | 6 | |||||||||||||
 Լատվիա |
15 | 1 | ||||||||||||||||||
| Լիտվա |
3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 8 | Q | 6 | ||||||||||||
 Մարոկկո |
16 | 1 | ||||||||||||||||||
| Մեքսիկա |
3 | 4 | 9 | 12 | 12 | 5 | 10 | 7 | ||||||||||||
 Նիգերիա |
10 | Q | 1 | |||||||||||||||||
 Նոր Զելանդիա |
11 | 10 | 2 | |||||||||||||||||
| Միացյալ թիմ |
4 | 1 | ||||||||||||||||||
 Պանամա |
12 | 1 | ||||||||||||||||||
 Պերու |
8 | 10 | 15 | 3 | ||||||||||||||||
| Լեհաստան |
4 | 7 | 6 | 6 | 10 | 7 | 6 | |||||||||||||
| Պուերտո Ռիկո |
13 | 4 | 9 | 6 | 9 | 7 | 8 | 10 | 6 | 9 | ||||||||||
| Ռուսաստան |
8 | 9 | 3 | 3 | ||||||||||||||||
 Ռումինիա |
17 | 1 | ||||||||||||||||||
 Սենեգալ |
15 | 15 | 11 | 3 | ||||||||||||||||
.svg){kind=small} Սերբիա և Չեռնոգորիա |
2 | 6 | 11 | 3 | ||||||||||||||||
 Սինգապուր |
13 | 1 | ||||||||||||||||||
| ԽՍՀՄ |
2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 1 | 3 | 3 | 1 | 9 | ||||||||||
| ԱՄՆ |
1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 3 | 1 | 1 | 1 | 3 | 1 | 1 | Q | 17 | |
 Թաիլանդ |
15 | 1 | ||||||||||||||||||
 Թայվան |
15 | 18 | 11 | 3 | ||||||||||||||||
 Թունիս |
11 | 1 | ||||||||||||||||||
 Թուրքիա |
19 | 17 | 2 | |||||||||||||||||
| Ուրուգվայ |
6 | 5 | 3 | 3 | 8 | 8 | 6 | 7 | ||||||||||||
 Ֆիլիպիններ |
5 | 12 | 9 | 7 | 11 | 13 | 13 | 7 | ||||||||||||
| Ֆինլանդիա |
9 | 11 | 2 | |||||||||||||||||
| Ֆրանսիա |
19 | 2 | 8 | 4 | 10 | 11 | 2 | 6 | 8 | |||||||||||
| Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն |
12 | 8 | 3 | |||||||||||||||||
| Խորվաթիա |
2 | 7 | 6 | 3 | ||||||||||||||||
 Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն |
10 | 1 | ||||||||||||||||||
| Չեխոսլովակիա |
9 | 7 | 9 | 5 | 8 | 6 | 9 | 7 | ||||||||||||
 Չիլի |
9 | 6 | 5 | 8 | 4 | |||||||||||||||
 Շվեյցարիա |
9 | 21 | 17 | 3 | ||||||||||||||||
 Շվեդիա |
10 | 1 | ||||||||||||||||||
 Էստոնիա |
9 | 1 | ||||||||||||||||||
| Հարավսլավիա |
6 | 7 | 2 | 5 | 2 | 1 | 3 | 2 | 8 | |||||||||||
| Հարավային Կորեա |
8 | 14 | 16 | 14 | 9 | 12 | 6 | |||||||||||||
| Ճապոնիա |
9 | 10 | 15 | 10 | 14 | 11 | 6 | |||||||||||||
| Մասնակից երկիրների թիվը։ 57 | 21 | 23 | 23 | 15 | 16 | 16 | 16 | 16 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 |
Սերբիայի ազգային հավաքականի իրավահաջորդը Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության ազգային հավաքական թիմերն էին (1918 թվականից մինչև 04.02.2003 թվականը) Սերբիան և Չեռնոգորիան։ Ռուսաստանի հավաքականի իրավահաջորդը համարվում էր ԽՍՀՄ-ը (1917—1991): ՖԻԲԱ-ի շահած մեդալների հաշվարկները բաժանվում էր ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի միջև։ Ինչպես նաև մինչև 1992 թվականից Հարավսլավիա մեդալների հաշվարկի թիվը, իսկ 1992-ից հետո Հարավսլավիան և Սերբիան։
Կանայք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Երկիր | 1976 | 1980 | 1984 | 1988 | 1992 | 1996 | 2000 | 2004 | 2008 | 2012 | Ընդամենը |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ավստրալիա |
5 | 4 | 3 | 2 | 2 | 2 | 3 | 8 | |||
| Անգոլա |
12 | 1 | |||||||||
 Բելառուս |
6 | 1 | |||||||||
| Բուլղարիա |
3 | 2 | 5 | 3 | |||||||
| Բրազիլիա |
7 | 2 | 3 | 4 | 11 | 9 | 6 | ||||
| Միացյալ Թագավորություն |
11 | 1 | |||||||||
| Հունգարիա |
4 | 1 | |||||||||
| Հունաստան |
7 | 1 | |||||||||
 Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն |
12 | 1 | |||||||||
| Իսպանիա |
5 | 6 | 5 | 3 | |||||||
| Իտալիա |
6 | 8 | 8 | 3 | |||||||
| Կանադա |
6 | 4 | 11 | 10 | 8 | 5 | |||||
| Չինաստան |
3 | 6 | 2 | 9 | 9 | 4 | 6 | 7 | |||
| Կուբա |
5 | 4 | 6 | 9 | 4 | ||||||
| Լատվիա |
9 | 1 | |||||||||
 Մալի |
12 | 1 | |||||||||
| Նիգերիա |
11 | 1 | |||||||||
| Նոր Զելանդիա |
11 | 8 | 10 | 3 | |||||||
| Միացյալ թիմ |
1 | 1 | |||||||||
| Լեհաստան |
8 | 1 | |||||||||
| Ռուսաստան |
5 | 6 | 3 | 3 | 4 | 5 | |||||
| Սենեգալ |
12 | 1 | |||||||||
 Սլովակիա |
7 | 1 | |||||||||
| ԽՍՀՄ |
1 | 1 | 3 | 3 | |||||||
| ԱՄՆ |
2 | 1 | 1 | 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 9 | |
| Թուրքիա |
5 | 1 | |||||||||
| Ուկրաինա |
4 | 1 | |||||||||
| Ֆրանսիա |
5 | 2 | 2 | ||||||||
| Խորվաթիա |
10 | 1 | |||||||||
| Չեխիա |
5 | 7 | 7 | 3 | |||||||
| Չեխոսլովակիա |
4 | 8 | 2 | ||||||||
| Հարավսլավիա |
3 | 6 | 2 | 3 | |||||||
| Հարավային Կորեա |
2 | 7 | 10 | 4 | 12 | 8 | 6 | ||||
| Ճապոնիա |
5 | 7 | 10 | 3 | |||||||
| Մասնակից երկիրների թիվը։ 30 | 6 | 6 | 6 | 8 | 8 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 |
Սերբիայի ազգային հավաքականի իրավահաջորդը Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության ազգային հավաքական թիմերն էին (1918 թվականից մինչև 04.02.2003 թվականը) Սերբիան և Չեռնոգորիան։ Ռուսաստանի հավաքականի իրավահաջորդը համարվում էր ԽՍՀՄ-ը (1917—1991): ՖԻԲԱ-ի շահած մեդալների հաշվարկները բաժանվում էր ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի միջև։ Ինչպես նաև մինչև 1992 թվականից Հարավսլավիա մեդալների հաշվարկի թիվը, իսկ 1992-ից հետո Հարավսլավիան և Սերբիան։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Վ.Լ. Վասիլեվ Բասկետբոլը օլիմպիադաներում,Մ., Խորհրդային Ռուսաստան, 1959թ., 62 էջ
- Ա.Յ.Գոմելսկիյ Բասկետբոլը նվաճում է մոլորակը. Բասկետբոլը օլիմպիադաներում, Մ., Խորհրդային Ռուսաստան, 1980 թվական, 144 էջ
- Վ.Բ. Կվասկով Ռուսական բասկետբոլի 100 ամյակը. պատմություն, իրադարձություններ, մարդիկ. տեղեկատու, Մ., Սովետական Սպորտ, 2006 թվական, 274 էջ
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Բասկետբոլի Օլիմպիական խաղերի հաղթողների ցանկը
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Բասկետբոլը Օլիմպիական խաղերում Արխիվացված 2008-08-19 Wayback Machine (անգլ.)
| ||||||||||||
| ||||||||||||||||||
| ||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||