Բասկետբոլը Օլիմպիական խաղերում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բասկետբոլ

Բասկետբոլի մրցումները առաջին անգամ անցկացվել է 1936 թվականի ամառային Օլիմպիական Խաղերի ժամանակ, որը կայացել է Բեռլինում: Եվ այդ Խաղերից սկսած մարզաձևը ընդգրկված է ծրագում: Մինչ այդ 1904 թվականին անցկացվել է ցուցադրակն խաղ ԱՄՆ-ի բասկետբոլիստների մասնակցությամբ: Բասկետբոլի ընդգրկումը օլիմպիական ծրագրում հնարավոր դարձավ 1932 թվականին, երբ ստեղծվեց Բասկետբոլի միջազգային ֆեդերացիան (FIBA): Շնորհիվ FIBA-ի առաջին քարտուղար Ռենատո Վիլյամ Ջոնսի և XI օլիմպիական խաղերի կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Կարլ Դիեմի բանակցությունների շնորհիվ, որը կայացել է լաստանավի վրա, որոնք Ստոկհոլմից մեկնել էին Գերմանիա, 1934 թվականիհոկտեմբերի 19-ին բեռլինյան Կոմիտեն լիագումար նիստում հավանություն տվեց բասկետբոլ մարզաձևը ընդգրկել Օլիմպիական խաղերի ծրագրում: Օսլոյում Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի որոշմամբ (ՄՕԿ) 1935 թվականի փետրվարի 28-ին բասկետբոլը համարվեց որպես օլիմպիական մարզաձև:

Օլիմպիական առաջին չեմպիոն է եղել ԱՄՆ-ի հավաքական թիմը: Հետագայում ԱՄՆ-ի բասկետբոլիստները միայն 4 անգամ օլիմպիական մրցաշարերում առաջին տեղը զիջել են 1972 և 1988 թվականներին ԽՍՀՄ-ի հավաքական թիմին, իսկ 2004 թվականին Արգենտինայի թիմին և 1980 թվականին չեն մասնակցել խաղերի, քանի որ այն ենթարկել էին բոյկոտի:

Օլիմպիական խաղերի ծրագրում կանանց բասկետբոլի ընդունման մասին որոշումը կայացվել է ՖԻԲԱ-ի համագումարում՝ Մյունխենում կայացած ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ: Մոնրեալի՝ 1976 թվականի Խաղերի ժամանակ առաջին անգամ անցկացվել է կանաց մրցաշարը:

Մինչև 1992 թվականի Խաղերը, Բարսելոնայի ՄՕԿ-ի ղեկավարությունը որոշում կայացրեց ընդունել նաև պրոֆեսիոնալ մարզիկներին: Որից հետո մրցաշարերին կարող էին մասնակցել նաև Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) և Կանանց բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (WNBA) հավաքական թիմերը:

Մրցանակառուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տղամարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրողական էրա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Տեղ
վայր
Եզարափակիչ 3-րդ տեղի մրցություն
1-ին տեղ Հաշիվ 2-րդ տեղ 3-րդ տեղ Հաշիվ 4-րդ տեղ
1936 Գերմանիա Բեռլին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 19 : 8 Կանադա Կանադա Մեքսիկա Մեքսիկա 26 : 12 Լեհաստան Լեհաստան
1948 ԴրոշԼոնդոն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 65 : 21 Ֆրանսիա Ֆրանսիա Բրազիլիա Բրազիլիա 52 : 47 Մեքսիկա Մեքսիկա
1952 ԴրոշՀելսինկի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 36 : 25 Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ Ուրուգվայ Ուրուգվայ 68 : 59 Արգենտինա Արգենտինա
1956 Ավստրալիա Մելբուրն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 89 : 55 Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ Ուրուգվայ Ուրուգվայ 71 : 62 Ֆրանսիա Ֆրանսիա
1960 Իտալիա Հռոմ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ չկա [1] Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ Բրազիլիա Բրազիլիա չկա [1] Իտալիա Իտալիա
1964 ՃապոնիաՏոկիո Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 73 : 59 Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ ԲրազիլիաԲրազիլիա 76 : 60 Պուերտո ՌիկոՊուերտո Ռիկո
1968 Մեքսիկա Մեքսիկա Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 65 : 50 ՀարավսլավիաՀարավսլավիա Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 70 : 53 ԲրազիլիաԲրազիլիա
1972 Գերմանիայի Ֆեդերատիվ ՀանրապետությունՄյունխեն Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 51 : 50 Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ Կուբա Կուբա 66 : 65 Իտալիա Իտալիա
1976 ԿանադաՄոնրեալ Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 95 : 74 ՀարավսլավիաՀարավսլավիա Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 100 : 72 Կանադա Կանադա
1980 Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունՄոսկվա ՀարավսլավիաՀարավսլավիա 86 : 77 Olympic rings without rims.svg Իտալիա Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 117 : 94 ԻսպանիաԻսպանիա
1984 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լոս Անջելես Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 96 : 65 ԻսպանիաԻսպանիա ՀարավսլավիաՀարավսլավիա 88 : 82 ԿանադաԿանադա
1988 Հարավային ԿորեաՍեուլ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 76 : 63 ՀարավսլավիաՀարավսլավիա Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 78 : 49 ԱվստրալիաԱվստրալիա

Պրոֆեսիոնալ էրա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Տեղ
վայր
Եզրափակիչ 3-րդ տեղի մրցություն
1-ին տեղ Հաշիվ 2-րդ տեղ 3-րդ տեղ Հաշիվ 4-րդ տեղ
1992 Իսպանիա Բարսելոնա Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 117 : 85 ԽորվաթիաԽորվաթիա ԼիտվաԼիտվա 82 : 78 Olympic rings without rims.svg Միացյալ թիմ
1996 Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱտլանտա Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 95 : 69 ՀարավսլավիաՀարավսլավիա ԼիտվաԼիտվա 80 : 74 ԱվստրալիաԱվստրալիա
2000 ԱվստրալիաՍիդնեյ Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 85 : 75 ՖրանսիաՖրանսիա ԼիտվաԼիտվա 89 : 71 ԱվստրալիաԱվստրալիա
2004 ՀունաստանԱթենք ԱրգենտինաԱրգենտինա 84 : 69 ԻտալիաԻտալիա Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 104 : 96 ԼիտվաԼիտվա
2008 Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Պեկին Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 118 : 107 ԻսպանիաԻսպանիա ԱրգենտինաԱրգենտինա 87 : 75 ԼիտվաԼիտվա
2012 Մեծ ԲրիտանիաԼոնդոն Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 107 : 100 ԻսպանիաԻսպանիա ՌուսաստանՌուսաստան 81 : 77 ԱրգենտինաԱրգենտինա
2016 Բրազիլիա Ռիո դե Ժանեյրո Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 96 : 66 ՍերբիաՍերբիա ԻսպանիաԻսպանիա 89 : 88 ԱվստրալիաԱվստրալիա
2020 ՃապոնիաՏոկիո

Կանայք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Տեղ
վայր
Եզրափակիչ 3-րդ տեղի մրցություն
1-ին տեղ Հաշիվ 2-րդ տեղ 3-րդ տեղ Հաշիվ 4-րդ տեղ
1976 ԿանադաՄոնրեալ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ չկա [2] Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ ԲուլղարիաԲուլղարիա չկա [2] Չեխոսլովակիա Չեխոսլովակիա
1980 Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունՄոսկվա Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 104 : 73 ԲուլղարիաԲուլղարիա ՀարավսլավիաՀարավսլավիա 68 : 65 ՀունգարիաՀունգարիա
1984 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լոս Անջելես Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 85 : 55 Հարավային ԿորեաՀարավային Կորեա Չինաստանի Ժողովրդական ՀանրապետությունՉինաստան 63 : 57 ԿանադաԿանադան
1988 Հարավային ԿորեաՍեուլ Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 77 : 70 ՀարավսլավիաՀարավսլավիա Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների ՄիությունԽՍՀՄ 68 : 53 ԱվստրալիաԱվստրալիա
1992 ԻսպանիաԲարսելոնա Olympic rings without rims.svg Միացյալ թիմ 76 : 66 Չինաստանի Ժողովրդական ՀանրապետությունՉինաստան Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 88 : 74 ԿուբաԿուբա
1996 Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱտլանտա Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 111 : 87 ԲրազիլիաԲրազիլիա ԱվստրալիաԱվստրալիա 66 : 56 ՈւկրաինաՈւկրաինա
2000 ԱվստրալիաՍիդնեյ Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 76 : 54 ԱվստրալիաԱվստրալիա ԲրազիլիաԲրազիլիա 84 : 73 Հարավային ԿորեաՀարավային Կորեա
2004 Հունաստան Աթենք Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 74 : 63 ԱվստրալիաԱվստրալիա ՌուսաստանՌուսաստան 71 : 62 ԲրազիլիաԲրազիլիա
2008 Չինաստանի Ժողովրդական ՀանրապետությունՊեկին Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 92 : 65 ԱվստրալիաԱվստրալիա ՌուսաստանՌուսաստան 94 : 81 Չինաստանի Ժողովրդական ՀանրապետությունՉինաստան
2012 Մեծ ԲրիտանիաԼոնդոն Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 86 : 50 ՖրանսիաՖրանսիա ԱվստրալիաԱվստրալիա 83 : 74 ՌուսաստանՌուսաստան
2016 ԲրազիլիաՌիո դե Ժանեյրո Ամերիկայի Միացյալ ՆահանգներԱՄՆ 101 : 72 ԻսպանիաԻսպանիա ՍերբիաՍերբիա 70 : 63 ՖրանսիաՖրանսիա
2020 ՃապոնիաՏոկիո

Երկրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տղամարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրիր 1936 1948 1952 1956 1960 1964 1968 1972 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2008 2012 2016 Ընդամենը
Ավստրալիա Ավստրալիա 12 9 9 8 8 7 4 6 4 4 9 7 Q 13
Անգոլա Անգոլա 10 11 12 12 12 5
Արգենտինա Արգենտինա 15 4 10 1 3 4 Q 6
Բելգիա Բելգիա 19 11 17 3
Բուլղարիա Բուլղարիա 7 5 16 10 4
Բրազիլիա Բրազիլիա 9 3 6 6 3 3 4 7 5 9 5 5 6 5 Q 14
Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա 20 9 2
Հունգարիա Հունգարիա 16 9 9 13 4
Վենեսուելա Վենեսուելա 11 Q 1
Գերմանիա Գերմանիա 15 7 10 3
Հունաստան Հունաստան 17 5 5 5 4
Եգիպտոս Եգիպտոս 15 19 9 16 12 12 12 7
Իսրայել Իսրայել 17 1
Հնդկաստան Հնդկաստան 12 1
Իրաք Իրաք 22 1
Իրան Իրան 14 11 2
Իռլանդիա Իռլանդիա 23 1
Իսպանիա Իսպանիա 14 7 11 4 2 8 9 9 7 2 2 Q 11
Իտալիա Իտալիա 7 17 17 4 5 8 4 5 2 5 5 2 12
Կանադա Կանադա 2 9 9 9 14 4 4 6 7 9
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 10 11 12 8 10 8 8 12 8
Կուբա Կուբա 13 9 11 3 7 6 6
Լատվիա Լատվիա 15 1
Լիտվա Լիտվա 3 3 3 4 4 8 Q 6
Մարոկկո Մարոկկո 16 1
Մեքսիկա Մեքսիկա 3 4 9 12 12 5 10 7
Նիգերիա Նիգերիա 10 Q 1
Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա 11 10 2
Olympic rings without rims.svg Միացյալ թիմ 4 1
Պանամա Պանամա 12 1
Պերու Պերու 8 10 15 3
Լեհաստան Լեհաստան 4 7 6 6 10 7 6
Պուերտո Ռիկո Պուերտո Ռիկո 13 4 9 6 9 7 8 10 6 9
Ռուսաստան Ռուսաստան 8 9 3 3
Ռումինիա Ռումինիա 17 1
Սենեգալ Սենեգալ 15 15 11 3
Սերբիա և Չեռնոգորիա Սերբիա և Չեռնոգորիա 2 6 11 3
Սինգապուր Սինգապուր 13 1
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ 2 2 2 2 3 1 3 3 1 9
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 3 1 1 1 3 1 1 Q 17
Թաիլանդ Թաիլանդ 15 1
Չինաստանի Հանրապետություն Չինաստանի Հանրապետություն 15 18 11 3
Թունիս Թունիս 11 1
Թուրքիա Թուրքիա 19 17 2
Ուրուգվայ Ուրուգվայ 6 5 3 3 8 8 6 7
Ֆիլիպիններ Ֆիլիպիններ 5 12 9 7 11 13 13 7
Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա 9 11 2
Ֆրանսիա Ֆրանսիա 19 2 8 4 10 11 2 6 8
Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն 12 8 3
Խորվաթիա Խորվաթիա 2 7 6 3
Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն 10 1
Չեխոսլովակիա Չեխոսլովակիա 9 7 9 5 8 6 9 7
Չիլի Չիլի 9 6 5 8 4
Շվեյցարիա Շվեյցարիա 9 21 17 3
Շվեդիա Շվեդիա 10 1
Էստոնիա Էստոնիա 9 1
Հարավսլավիա Հարավսլավիա 6 7 2 5 2 1 3 2 8
Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա 8 14 16 14 9 12 6
Ճապոնիա Ճապոնիա 9 10 15 10 14 11 6
Մասնակից երկիրների թիվը: 57 21 23 23 15 16 16 16 16 12 12 12 12 12 12 12 12 12 12 12

Սերբիայի ազգային հավաքականի իրավահաջորդը Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության ազգային հավաքական թիմերն էին (1918 թվականից մինչև  04.02.2003 թվականը) Սերբիան և Չեռնոգորիան: Ռուսաստանի հավաքականի իրավահաջորդը համարվում էր ԽՍՀՄ-ը (1917—1991): ՖԻԲԱ-ի շահած մեդալների հաշվարկները բաժանվում էր ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի միջև: Ինչպես նաև մինչև 1992 թվականից Հարավսլավիա մեդալների հաշվարկի թիվը, իսկ 1992-ից հետո Հարավսլավիան և Սերբիան:

Կանայք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկիր 1976 1980 1984 1988 1992 1996 2000 2004 2008 2012 Ընդամենը
Ավստրալիա Ավստրալիա 5 4 3 2 2 2 3 8
Անգոլա Անգոլա 12 1
Բելառուս Բելառուս 6 1
Բուլղարիա Բուլղարիա 3 2 5 3
Բրազիլիա Բրազիլիա 7 2 3 4 11 9 6
Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա 11 1
Հունգարիա Հունգարիա 4 1
Հունաստան Հունաստան 7 1
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն 12 1
Իսպանիա Իսպանիա 5 6 5 3
Իտալիա Իտալիա 6 8 8 3
Կանադա Կանադա 6 4 11 10 8 5
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 3 6 2 9 9 4 6 7
Կուբա Կուբա 5 4 6 9 4
Լատվիա Լատվիա 9 1
Մալի Մալի 12 1
Նիգերիա Նիգերիա 11 1
Նոր Զելանդիա Նոր Զելանդիա 11 8 10 3
Olympic rings without rims.svg Միացյալ թիմ 1 1
Լեհաստան Լեհաստան 8 1
Ռուսաստան Ռուսաստան 5 6 3 3 4 5
Սենեգալ Սենեգալ 12 1
Սլովակիա Սլովակիա 7 1
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ 1 1 3 3
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 2 1 1 3 1 1 1 1 1 9
Թուրքիա Թուրքիա 5 1
Ուկրաինա Ուկրաինա 4 1
Ֆրանսիա Ֆրանսիա 5 2 2
Խորվաթիա Խորվաթիա 10 1
Չեխիա Չեխիա 5 7 7 3
Չեխոսլովակիա Չեխոսլովակիա 4 8 2
Հարավսլավիա Հարավսլավիա 3 6 2 3
Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա 2 7 10 4 12 8 6
Ճապոնիա Ճապոնիա 5 7 10 3
Մասնակից երկիրների թիվը: 30 6 6 6 8 8 12 12 12 12 12

Սերբիայի ազգային հավաքականի իրավահաջորդը Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության ազգային հավաքական թիմերն էին (1918 թվականից մինչև 04.02.2003 թվականը) Սերբիան և Չեռնոգորիան: Ռուսաստանի հավաքականի իրավահաջորդը համարվում էր ԽՍՀՄ-ը (1917—1991): ՖԻԲԱ-ի շահած մեդալների հաշվարկները բաժանվում էր ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի միջև: Ինչպես նաև մինչև 1992 թվականից Հարավսլավիա մեդալների հաշվարկի թիվը, իսկ 1992-ից հետո Հարավսլավիան և Սերբիան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Եզրափակիչ մրցաշարը անցկացվում է շրջանաձև համակարգով, ԱՄՆ-ԽՍՀՄ խաղը ավարտվել է 81:57 հաշվով, Բրազիլիա-Իտալիա խաղը՝ 78:75:
  2. 2,0 2,1 Եզրափակիչ մրցաշարը անցկացվում է շրջանաձև համակարգով, ԱՄՆ-ԽՍՀՄ խաղը ավարտվել է 77:112 հաշվով, Չեխոսլովակիա-Բուլղարիա խաղը՝ 66:67.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վ.Լ. Վասիլեվ Բասկետբոլը օլիմպիադաներում,Մ., Խորհրդային Ռուսաստան, 1959թ., 62 էջ
  • Ա.Յ.Գոմելսկիյ Բասկետբոլը նվաճում է մոլորակը. Բասկետբոլը օլիմպիադաներում, Մ., Խորհրդային Ռուսաստան, 1980 թվական, 144 էջ
  • Վ.Բ. Կվասկով Ռուսական բասկետբոլի 100 ամյակը. պատմություն, իրադարձություններ, մարդիկ. տեղեկատու, Մ., Սովետական Սպորտ, 2006 թվական, 274 էջ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բասկետբոլի Օլիմպիական խաղերի հաղթողների ցանկը

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]