Բաշկիրների համաշխարհային կուրուլտայ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բաշկիրների համաշխարհային կուրուլտայ
IV ВКБ 11.JPG
Հիմնադրված1995
Գլխավոր քարտուղարQ64734131?
Կայքkurultay-ufa.ru

Բաշկիրների համաշխարհային կուրուլտայ (կոնգրես) (բաշկիրերեն՝ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы)), հասարակական կազմակերպությունների միջազգային միավորում, կոչված լուծելու ասոցիացիայի, էթնոմշակութային զարգացման և բարեփոխման (բաշկիրների) խնդիրները: Գլխավոր շտաբը գտնվում է Ուֆայում, Բաշկորտոստան:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընքնակառավարման, առավել կարևոր հարցերի քննարկման և հրատապ խնդիրների լուծման համար կուրուլտայ կամ յըյըն հրավիրելու բաշկիրների ավանդույթը իրանց արմատներով գնում են խոր անցյալ: Փաստաթղթերից հայտնի է, որ յըյընը անց է կացվել դեռևս 1556-1557 թվականներին, երբ լուծվում էին Ռուսաստանի կազմի մեջ Բաշկորտոստանի կամավորական մուտքի մասին հարցերը: Ռուսաստանին միանալու պայմանների մասին համաձայնություն կնքելուց հետո նրա արդյունքները հավանության են արժանացել յըյընի կողմից:

Բաշկիրական ապստամբությունների շարքից հետո, որոնց որոշումները ընդունվել էին ցեղերի ներկայացուցիչների ընդհանուր յըյընի կողմից, ցարական կառավարությունը արգելել է յըյըննների հրավիրումը[1]:

1917 թվականին Ուֆայում և Օրենբուրգում անց է կացվել համաբաշկիրյան կուրուլտայը, որը սահմանում էր բաշկիր ժողովրդի ազգային շարժման ռազմավարությունը: Հիմնադիր կոչված վերջին համաբաշկիրյան կուրուլտայի արդյունքները Բաշքուրդիստանի ինքնավարության ստեղծման հաստատումը: Համագումարների պատվիրակները բաշկիրներ էին Օրենբուրգի, Պերմի, Սամարայի և Ուֆայի նահանգներից:

Բաշկիրների I համաշխարհային կուրուլտայ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բաշկիրների I համաշխարհային կուրուլտայը տեղի է ունեցել 1995 թվականի հունիսի 1-2-ը Ուֆայում[2]: Մասնակցում էին շուրջ 800 պատվիրակներ Բաշկորտոստանից, 28 սուբյեկտ Ռուսաստանի Դաշնությունից և 19 երկրներից: Աշխատել է 10 խումբ: Նրանք քննարկել են Բաշկորտոստանի պետականության ամրապնդման և նրա սահմանադրության խնդիրները, Բաշկորտոստանի և բաշկիրների սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական և ազգային-մշակութային զարգացման, հանրապետությունից դուրս ապրող բաշկիրների հետ հարաբերություններ հաստատելու և զարգացնելու մասին և այլն: Ուղերձներ են ընդունվել՝ ուղղված բաշկիր ժողովրդին, Բաշկորտոստանի Հանրապետության ժողովուրդներին, աշխարհի պետություններին, Բաշկորտոստանի Հանրապետության պետական համաժողովին՝ կուրուլտային, ՄԱԿ-ին:

Բաշկիրների II համաշխարհային կուրուլտայ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բաշկիրների II համաշխարհային կուրուլտայը տեղի է ունեցել 2002 թվականի հունիսի 14-ից մինչև հունիսի 15Ուֆա քաղաքում[3]: Մասնակցում էին Բաշկորտոստանի հանրապետությունից շուրջ 800 պատվիրակներ, Ռուսաստանի Դաշնությունից և 19 երկրներից՝ 33 սուբյեկտ: Աշխատել է 12 խումբ: Վերջնական բանաձևում նշվել է սահմանադրական-պայմանագրային հարաբերությունների հիման վրա դաշնային հարաբերությունների զարգացման սկզբունքների մասին, միջմշակութային և միջդավանական հարաբերությունների ամրապնդման, Բաշկորտոստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության օրենքների կատարելագործման մասին և այլն: Ուղերձներ են ընդունվել՝ ուղղված բաշկիր ժողովրդին, Բաշկորտոստանի ժողովուրդներին, Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահին:

Բաշկիրների III համաշխարհային կուրուլտայ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականի հունիսի 10-11-ը Ուֆայում տեղի ունեցավ բաշկիրների III համաշխարհային կուրուլտայը: Մասնակցում էին Բաշկորտոստանի Հանրապետությունից շուրջ 850 պատվիրակներ, 35 սուբյեկտներ Ռուսաստանի Դաշնությունից և 18 երկրներից: Աշխատել է 12 խումբ, այդ թվում՝ առաջին անգամ երիտասարդական կուրուլտայը, որին մասնակցում էին շուրջ 1000 պատվիրակներ: Քննարկվել են Ռուսաստանում ֆեդերալիզմի խնդիրները, Բաշկորտոստանի պետականության հետագա զարգացման հեռանկարները, բաշկիր ազգային կրթության խնդիրների լուծման, բաշկիրական լեզվի պահպանման և զարգացման, ժողովրդագրության, բնակչության սոցիալ-տնտեսական դրության և այլ խնդիրներ: Ուղերձներ են ընդունվել՝ ուղղված բաշկիր ժողովրդին, հանրապետության այլ ժողովուրդներին, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին:

Ռուստեմ Խամիտովը մասնակցում է 2015 թվականի կուրուլտայի աշխատանքներին

IV Բաշկիրների IV համաշխարհային կուրուլտայ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անց է կացվել 2015 թվականի նոյեմբերի 21-ին Ուֆայում: Բաշկորտոստանի Հանրապետության ղեկավար Ռուստեմ Խամիտովը ողջույնի խոսքով դիմեց մասնակիցներին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]