Բաթըսկոչ
Բաթըրսքոթչը հրուշակեղենի տեսակ է, որի հիմնական բաղադրիչներն են գորշ շաքարը և կարագը։ Որոշ բաղադրատոմսեր ներառում են եգիպտացորենի օշարակ, սերուցք, վանիլ և աղ։ 19-րդ դարի կեսերի Յորքշիրի ամենավաղ հայտնի բաղադրատոմսերում շաքարի փոխարեն կամ դրա հետ մեկտեղ օգտագործվել է մելասսա (շաքարի օշարակ)։
Բաթըրսքոթչը նման է իրիսին, սակայն շաքարը եփվում է մինչև փափուկ բյուրեղացման փուլ, ոչ թե մնում կարծր[1]։ Դոնկաստերի S. Parkinson & Sons ընկերությունը, որին հաճախ վերագրվում է դրա գյուտը, պատրաստում էր բաթըրսքոթչ կոնֆետներ և վաճառում դրանք թիթեղյա տուփերով, ինչը դարձավ քաղաքի ամենահայտնի արտահանման ապրանքներից մեկը[2]։ Նրանք հայտնի դարձան 1851 թվականին, երբ թագուհի Վիկտորիային մեկ տուփ նվիրաբերվեց, երբ նա այցելեց քաղաք[3]։ Բաթըրսքոթչ թանձրուկը՝ պատրաստված բաթըրսքոթչից և սերուցքից, օգտագործվում է պաղպաղակի (հատկապես սանդեյների) վրա լցնելու համար։
«Բաթըրսքոթչ» տերմինը հաճախ օգտագործվում է ավելի կոնկրետ՝ գորշ շաքարի և կարագի համի համար, նույնիսկ եթե իրական բաթըրսքոթչ հրուշակեղենը ներառված չէ, ինչպես օրինակ բաթըրսքոթչ պուդինգի (կրեմի տեսակ) մեջ։
Ստուգաբանություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սննդի պատմաբանները մի քանի տեսություն ունեն այս հրուշակեղենի անվան և ծագման վերաբերյալ, սակայն դրանցից ոչ մեկը վերջնական չէ։ Մեկ բացատրություն է «scotch» բառի «կտրել կամ նշել» իմաստը, քանի որ հրուշակեղենը պետք է կտրվի կտորների կամ «նշվի» նախքան կարծրանալը[4][5]։ Այլընտրանքային տարբերակով, «scotch»-ը կարող է ծագել «scorch» (խանձել) բառից[6]։ 1855 թվականին Ֆ․ Կ․ Ռոբինսոնի «Յորքշիրյան բառերի բառարանը» բացատրում էր Բաթըրսքոթչը որպես «մելասսայի գնդիկ՝ կարագի խառնուրդով»[7]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը].jpg)
Բաթըրսքոթչի վաղ հիշատակումները կապում են հրուշակեղենը Յորքշիրի Դոնկաստերի հետ։ 1848 թվականի «Լիվերպուլ Մերքուրի»-ի համարը տալիս էր «Դոնկաստերի բաթըրսքոթչի» բաղադրատոմսը՝ «մեկ ֆունտ կարագ, մեկ ֆունտ շաքար և քառորդ ֆունտ մելասսա, եփված միասին» (յուրաքանչյուրից 500 գ կարագ և շաքար և 110 գ մելասսա)[8]։
1851 թվականի դրությամբ Դոնկաստերի բաթըրսքոթչը առևտրային նպատակներով վաճառվում էր մրցակից հրուշակագործներ S. Parkinson & Sons-ի (Պարկինսոնի բնօրինակ բաղադրատոմսը դեռ պատրաստվում է[9]), Հենրի Հոլի և Բութի կողմից՝ գործակալների միջոցով Յորքշիրի այլ վայրերում[10][11][12]։ Պարկինսոնները սկսեցին օգտագործել և գովազդել Դոնկաստերի եկեղեցին որպես իրենց ապրանքանիշ[13]։ Այն գովազդվում էր որպես «Թագավորական Դոնկաստերի Բաթըրսքոթչ» կամ «Թագուհու քաղցրավենիք» և համարվում էր «ձմռան սեզոնին կրծքի համար լավագույն փափկեցնողը»[14]։ Պարկինսոնի Բաթըրսքոթչը արքայական տան մատակարարն էր և ներկայացվել է արքայադուստր Եղիսաբեթին՝ այն ժամանակ Էդինբուրգի դքսուհուն, 1948 թվականին[15] և Աննա արքայադստերը 2007 թվականին[16]։19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին բրիտանական քաղցրավենիքը հանրաճանաչ դարձավ ԱՄՆ-ում[17]։
Փաթեթավորում և արտադրանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Բաթըրսքոթչը հաճախ օգտագործվում է որպես համ այնպիսի ապրանքների համար, ինչպիսիք են աղանդերի թանձրուկը, պուդինգը և թխվածքաբլիթները։ Այդ նպատակով այն կարելի է գնել «բաթըրսքոթչի կտորներով»՝ պատրաստված հիդրոգենացված (պինդ) ճարպերով, որպեսզի թխելու համար նման լինի շոկոլադե կտորներին։
Բացի այդ, առանձին փաթեթավորված, թափանցիկ դեղին կարծր կոնֆետները (բաթըրսքոթչի սկավառակներ) պատրաստվում են արհեստական բաթըրսքոթչի համով։ Ի լրումն, արտադրվում է բաթըրսքոթչի համով լիկյոր։
Champion and Reeves ընկերությունը Շրոփշիրում պատրաստում է շքեղ ավանդական բաթըրսքոթչ՝ բրիտանական կարագով և բրիտանական կրկնակի սերուցքով, փաթեթավորված առանձին փայլաթիթեղյա թղթերում։
Թանձրուկ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բաթըսկոչի թանձրուկը պատրաստված է շագանակագույն շաքարից, որը եփում է մինչև 240 °F (116 °C) ջերմաստիճանում, խառնված կարագի և սերուցքի հետ[18]։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «The Cold Water Candy Test». Exploratorium. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 12-ին.
- ↑ Chrystal, Paul (2013). Confectionery in Yorkshire Through Time. Amberley Publishing Limited.
- ↑ «Doncaster's Proud History». Doncaster Free Press. 2017 թ․ հոկտեմբերի 7. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2017 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
- ↑ «Maple Sugar». baking911.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 5-ին.
- ↑ «Butterscotch Sauce Recipe, How to Make Butterscotch | Simply Recipes». Elise.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ մայիսի 18-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 5-ին.
- ↑ «Sticking With Butterscotch». Washington Post. 2007 թ․ մարտի 7. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 10-ին.
- ↑ "Butterscotch". Oxford English Dictionary.
- ↑ «Housewife's Corner». Liverpool Mercury. 1848 թ․ փետրվարի 1. էջ 4.
- ↑ "Parkinson's Doncaster Butterscotch" Արխիվացված 13 Դեկտեմբեր 2007 Wayback Machine. Doncaster Butterscotch.com.
- ↑ Sheffield & Rotherham Independent. 20 December 1851.
- ↑ Sheffield & Rotherham Independent. 27 December 1851.
- ↑ Bradford Observer. 21, 1856
- ↑ Observer (New Zealand), Volume IX, Issue 570, 30 November 1889, Page 3.
- ↑ Leeds Mercury. 29 January 1853.
- ↑ «Royals visit 1948 St Leger – Features». The Star. 2008 թ․ օգոստոսի 29. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 5-ին.
- ↑ «travel». Best Doncaster Airport Hotels. 2004 թ․ մարտի 5. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ ապրիլի 11-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 5-ին.
- ↑ Hopkins, Kate (2012). Sweet Tooth: The Bittersweet History of Candy. St. Martin's Press. էջ 170.
- ↑ Wayne Gisslen, Professional Baking, 1118254368, p. 227.