Jump to content

Բաբկեն Ապատյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բաբկեն Ապատյան
իսպ.՝ Papken Abadian, արմտ. հայ.՝ Բաբգէն Ապատեան և անգլ.՝ Babken Apatyan
Դիմանկար
Բաբկեն Ապատյանը (աջից)` դեռևս Վարդապետ, առաջին անգամ Հայաստանում
Ն. Ս. Օ. Տ. Տ. Վազգեն Ա-ի Ամենայն հայոց կաթողիկոս ձեռնդրվելու երրորդ տարեդարձի հոբելյանական հանդիսություններին
(1958 թվական, Մայր աթոռ սուրբ Էջմիածին)[1]
Ծնվել էդեկտեմբեր 1918
ԾննդավայրՀալեպ, Սիրիա կամ Այնթապ, Թուրքիա
Մահացել էապրիլի 24, 1978(1978-04-24)[2][3] (59 տարեկան)
Մահվան վայրՄոնտեվիդեո, Ուրուգվայ
ԳերեզմանՍուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար
Քաղաքացիություն Բուենոս Այրես
Ազգությունհայ
ԿրոնՀայ Առաքելական Եկեղեցի և Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակություն
ԿրթությունԿրթասիրաց վարժարան և Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարան
Մասնագիտությունարքեպիսկոպոս, հոգևորական, հասարակական գործիչ, ուսուցիչ, թարգմանիչ, հոգևոր հովիվ և խմբագիր
Զբաղեցրած պաշտոններարքեպիսկոպոս և Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակություն

Բաբկեն (Հովսեփ) Ապատյան (իսպ.՝ Papken Abadian, դեկտեմբեր 1918, Հալեպ, Սիրիա և Այնթապ, Թուրքիա - ապրիլի 24, 1978(1978-04-24)[2][3], Մոնտեվիդեո, Ուրուգվայ), Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության ներկայացուցիչ Իսրայելում (1948-1958), եպիսկոպոս արքեպիսկոպոս (1964)[4], Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակ (Բրազիլիայի, Արգենտինայի և Ուրուգվայի, Չիլիի) և Արգենտինայի հոգևոր առաջնորդ (1959-1978):

Տ. Բաբկեն արք. Ապատյանի առաջնորդանիստը եղել է Բուենոս Այրեսում, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարում:

Եղել է եկեղեցաշեն, կրթական, մշակութային նվիրապետական գործիչ, «Հայ կեդրոն» ամսագրի խմբագիր: Երկար տարիներ որպես վարդապետ` աշխատակցել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանի պաշտոնաթերթ «Սիոն» ամսագրին, աշխատակցել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսության պաշտոնաթերթ «Էջմիածին» ամսագրին կրոնափիլիսոփայական, մատենագրական ուսումնասիրություններով:

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծագում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հովսեփ Ապատյանը ծնվել է 1918 թվականի դեկտեմբերին[5][6] (1917)[7], Հալեպում, տարագրության ճանապարհին, բնիկ այնթապցի Սամուել և Լութֆիա Ապատյանների ընտանիքում։ Օսմանյան կայսրության անհաջողություններից գոտեպնդված հայերի թվում` Հալեպից հայրենադարձվել է Այնթապ, բայց 1919 թվականի աշնանը Այնթապում թուրք ազգայնականների ակտիվացումից հետո մազապուրծ` 1920 թվականից վերջնականապես հաստատվել է Հալեպում։

Կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախնական կրթությունը ստացել է Հալեպում այնթապցիների հիմնած[8] Կրթասիրաց երկսեռ վարժարանում, որը հաջողությամբ ավարտել է 1932 թվականին։ Այնթափի ինքնապաշտպանության 88-ամյակին նվիրված խոսքում Թորոս Թորոնյանն Այնթապի «միասնակամ, հեռատես, խիզախ, քաղաքական ու պատերազմական ​ռազմավարութեան գիտակ ժողովրդի» մասին խոսելով մատնանշել է նաև հոգևոր և կրթասեր առաջնորդներին, որ թողել են անկոտրում այնթապցու սերունդները։

Նվիրյալ ու բազմաշխատ այնթապահայ եկեղեցականներից են եղել Նորայր Արք. Պողարեանը, Բաբկեն արք. Ապատյանը և Շահե Արք. Գասպարեանը[8]։
- Թորոս Թորանյան, «Ինչու Այնթապը Կիլիկիայի Աթենք կոչվեցավ», Հալէպ, 21 մարտ, 2008 ​

1932 թվականի սեպտեմբերին տեսուչ Տիրան Ներսոյանի (1904-1989) օրոք Հովսեփն ընդունվել է Երուսաղեմի Ժառանգավորաց վարժարան և Ընծայարան՝ պատրիարքարանին կից գիշերօթիկ ուսումնական հաստատություն, որտեղ որպես ժառանգավորներ ընդունվում էին Մեծ Եղեռնից որբացած խելացի պատանիները և այստեղ բացված Աստվածաբանական սեմինարիայում պատրաստում էին հոգևորականներ։ «Ժրամիտ և լուրջ էր և միշտ առաջինն էր դասարանում»: Նրա ուսուցիչներն էին Թորգոմ պատրիարք Գուշակյանը, Տիրան սրբազանը և Եղիշե պատրիարքը, Հակոբ Օշական և  Շահան Պերպերյան ուսուցչապետերը, Սերովբե սրբազանը և այլոք[7]: Ստացել է բազմակողմանի եկեղեցագիտական մասնագիտական, հայագիտական և իմաստասիրական հիմնական կրթություն[6]:

Ձեռնադրություն և հոգևոր ծառայություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1936 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Ժառանգավորաց վարժարանի քառամյա բաժինը և 11 ընկերների հետ միասին ձեռնադրվել է կուսակրոն սարկավագ, Տ. Թորգոմ պատրիարքի օրհնությամբ։ Այդպիսով իր կյանքն ու գործունեությունը կապել է Երուսաղեմի միաբանության հետ: Ըստ այդ սերնդի ձեռնադրման` դասարանը կոչվել է «Ողջակեզ դասարան»։

1939 թվականին, ավարտելով Ընծայարանի եռամյա դասընթացը, այլ հինգ ընկերների հետ միասին ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, Տ. Մեսրոպ Պատրիարքի օրհնությամբ և ի հիշատակ այնթապցի Տ. Բաբկեն Կաթողիկոս Կյուլեսերյանի, օծվել է` վերակոչվելով  Տ. Բաբկեն Աբեղա։ Այդուհետ, չնայած իր երիտասարդ տարիքի, 1939 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1942 թվականի դեկտեմբերը ստացել է պատասխանատու վարչական-վանական պաշտոններ` նշանակվելով Երուսաղեմի Ս. Աթոռի ելևմտից (ծախսերի ու եկամուտների) տեսուչ:

1943 թվականի սեպտեմբերից տեսուչ է նշանակվել Յաֆայի (Յոպպե) Հայոց Ս. Նիկողայոս և Ռամլեի Հայոց Ս. Գևորգ վանքերի վանահայրության տեսչական պաշտոններում` որպես ընդհանուր և ելևմտից տեսուչ, միաժամանակ ստանձնելով Յաֆայի Հակոբյանց մայր տաճարի Գլխադրի հայոց վարժարանի կրթական տեսուչի պաշտոնը մինչև 1948 թվականի մայիս: Այդ տարիներին Վարժարանի բարձր դասարաններում դասավանդել է քրիստոնեական և գրաբար լեզու։ «Մեծ ձեռներեցությամբ և պատասխանատվությամբ է վարել այդ պաշտոնները, մանավանդ 1947 թվականին սկիզբ առած Արաբ-իսրայելական պատերազմի շփոթ ու դժվար օրերին»[7]:

Վարդապետ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարդապետության գիտական աստիճան է ստացել 1945 թվականին, Տ. Կյուրեղ Պատրիարքի ձեռամբ։

Տեր Բաբկեն վարդապետ Ապատյանն իր տեսչության տարիներին ծավալել է կրոնական, մշակութային, շինարարական բեղուն գործունեություն, վայելել է ժողովրդի սերն ու հարգանքը, ըստ արժանվույն գնահատվել վանական իշխանության կողմից: Երկրի համար ծանր տարիներին վարչական պաշտոնավարման դժվարին պայմաններում Վարդապետն իր կոչմանը համապատասխան զբաղվել է նաև գիր ու գրականությամբ, ուսուչական, թարգմանական աշխատանքներով: Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքության պաշտոնաթերթ «Սիոն» ամսագրում հրապարակվել են նրա բազմաթիվ հոդվածները փիլիսոփայական, կրոնական, մատենագրական հետաքրքիր թեմաների շուրջ[9]: Իսկ հետագայում գրական գործունեություն է ծավալել թղթակցելով նաև Բուենոս Այրեսում լույս տեսնող Հարավային Ամերիկայի Հայ Առաքելական եկեղեցուկենտրոնական վարչության պաշտոնաթերթ «Հայ Կեդրոն» ամսագրին:

1948 թվականին Պաղեստինի քաղաքական կացության ընդհանուր փոփոխությունը խիստ ազդել է հայ գաղութի տնտեսական և ազգային կյանքի վրա։ Բաբկեն Ապատյանը 1948-1958 թվականներին նշանակվել է նաև Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության ներկայացուցիչ Իսրայելի կառավարության մոտ:

1954 թվականի դեկտեմբերի 27-ին ուղևորվել է Կալկաթա, շուրջ չորս ամիս հոգևոր առաքելությամբ եղել է Հնդկաստանում, պատարագելով և քարոզելով Հնդկաստանի հայերին: Այդ ուղևորության մասին նրա հոդվածաշարը տպվել «Սիոն», և վերատպվել է «Էջմիածին» ամսագրերում[10]:

1955 թվականին որպես Յաֆայի հոգևոր հովիվ շնորհավորել է Բուլղարիայի և Ռումինիայի հայոց թեմերի առաջնորդ Վազգեն Ա Բուխարեստցու Ամենայն հայոց կաթողիկոս ընտրվելու և օծման առթիվ[11]:

1958 թվականի հոկտեմբերին Տ. Բաբկեն վարդապետն առաջին անգամ ուխտագնացություն է կատարել դեպի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին և Հայաստան` Վեհափառ հայրապետ Վազգեն Ա-ի հրավերով, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս ձեռնադրվելու երրորդ տարեդարձի հոբելյանական հանդիսությունների առթիվ[1]:

Եպիսկոպոս. Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1959 թվականի մայիսի 10-ին, «իր ուժերի ծաղկման և գործունեության հասուն շրջանում»[5] տեր Բաբկեն սրբազանը եպիսկոպոս է ձեռնադրվել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տաճարում` Վեհափառ Հայրապետ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա-ի ձեռամբ[12], և նշանակվել է Հարավային Ամերիկայի երեք երկրների` Ուրուգվայի, Բրազիլիայի, Արգենտինայի Հայոց թեմերի հայրապետական պատվիրակ: Այդուհետ նա հաստատվել է Բուենոս Այրեսում[13][14] և մինչև կյանքի վերջն (1959-1978) առաջնորդել է թեմը[15]:

1960 թվականին Վազգեն Ա-ն առաջին անգամ հայրապետական այցով եղել է Հյուսիսայի և Հարավային Ամերիկաներում. Նյու Յորք, Կալիֆորնիա, Արգենտինա, Լիսաբոն: Հուլիսի 29-ից մինչև սեպտեմբերի 9-ը Կաթողիկոսն Արգենտինայում է հյուրընկալվել: Բուենոս Այրեսում նրան ընդունել է Տ. Բաբկեն արք. Ապատյանը: Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա-ն իր հայրապետական խոսքն ու օրհնանքն է ուղղել հայոց թեմի. կրոնական արարողությունը կենտրոնացած էր Սուրբ Մարիամի և հայ մայրերի մայրության վրա։ Նույն երեկոյան Մայրերի օրը նշվել է Բուենոս Այրեսի Հայկական կենտրոնում, որտեղ մեծարվել է կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի մայրը (որն իր որդու հետ ապրում էր Սուրբ Էջմիածնի վեհարանում), և որի նկարազարդ դիմանկարը նվիրաբերվել է Նորին Սրբությանը որպես նվեր վեհամայր Սիրանույշ Պալճյանին[1]։

Արգենտինյան այցելության ժամանակ Նորին Սրբություն Վազգեն Ա-ն Տ. Բաբկեն Ապատյանի հետ միասին հանդիպումներ է ունեցել նաև Հ.Մ.Ը.Մ սկաուտական խմբերի հետ[16][17]:

Շուրջ քսան տարի վարել է թեմը` վայելելով հարգանք: Եղել է լուրջ և աշխատասեր մտավորական, սիրել է գիրք ու գրականություն և հասարակական կյանքի թոհուբոհի մեջ դրանցում գտել իր սփոփանքը[7]:
- «Սիոն», 1978, ԾԲ Տարի 4-6, էջեր 146-148

Արքեպիսկոպոս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1964 թվականի հուլիսի 26-ին հանդիսավորությամբ նշվել է Հարավային Ամերիկայի Հայոց Հայրապետական պատվիրակ գերաշնորհ Տ. Բաբգեն եպիսկոպոս Ապատյանի քահանայության 25 -ամյակը[18]: Նույն թվականի հուլիսի 27-ին Բաբկեն Ապատյանը Արքության աստիճան է ստացել Վազգեն Ա-ի ձեռամբ[19][20]: 1965 թվականի հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 8-ը մասնակցել է Վազգեն Ա-ի գահակալության 10-րդ տարեդարձի հանդիսություններին` գլխավորելով Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակությունը[21]:

1969 թվականին գլխավորել է Հայաստան հրավիրված Հարավային Ամերիկայի թեմի Արգենտինայի պատվիրակությունը: Առաջին անգամ մասնակցել է Սուրբ մեռոնի օրհնությանը: Այդ օրերին տեղի են ունեցել նաև Վեհափառ հայարպետի ծննդյան 60-ամյակի հանդիսություններ[22]:

1974 թվականի հուլիսի 16-ից հուլիսի 25-ը եղբայրական հրավերով հայկական պատվիրակության կազմում այցելել է Մոսկվա, Կիև, Զագորսկ` Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո Պատրիարք Պիմենի հրավերով: Մասնավորապես, Վազգեն Ա-ի գլխավորությամբ, Երուսաղեմի պատրիարք Եղիշե սրբազան, Շահե արք. Աճեմյան և մի քանի բարձրաստիճան հոգևորականների հետ մասնակցել է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու սուրբ Սերգի Ռադոնեժցիի տոնակատարություններին[23]:

Գիսակ արքեպիսկոպոս Մուրադյանը (1990-2025) իր քահանայական ձեռնադրության 50-ամյակի խոսքում անդրադարձել է Բաբկեն արք. Ապատյանի առաջնորդության օրոք Արգենտինյան թեմի կրոնական ներգրավվածությանը:

Ինչ վերաբերում է էկումենիզմին, ապա այն ժամանակ մենք մեծ ներգրավվածություն չունեինք: Ապատյանի օրոք կապ կար հույն և ռուսական եկեղեցիների հետ»[24]:
- Գիսակ արքեպիսկոպոս Մուրադյան, 2021 թվական, հուլիսի 27

Հայաստան այցելություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • 1958 թվականի հոկտեմբերին Տ. Բաբկեն վարդապետն առաջին անգամ ուխտագնացություն է կատարել դեպի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին և Հայաստան` ներկա լինելու Վեհափառ հայրապետ Վազգեն Ա-ի կաթողիկոսության երրորդ տարեդարձի հոբելյանական հանդիսություններին[1]:
  • 1969 թվականին գլխավորել է Հայաստան հրավիրված Հարավային Ամերիկայի թեմի Արգենտինայի պատվիրակությունը, մասնակցել Սուրբ մեռոնի օրհնությանը[22]:
  • 1972 թվականի մարտի 12-ից մարտի 28-ը ժամանել է Հայաստան, մարտի 25-ին Ծաղկազարդին վարել է հավատավոր պատարագը և քարոզը, ընդունել է Արամ Խաչատրյանին, միջազգային մրցույթների դափնեկիր Կարինե Գևորգյանի և Նիկոլայ Պետրովի հետ[23]:111:
  • 1974 հուլիսի 26-ից օգոստոսի 1-ն այցելել է Հայաստան, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, մասնակցել է հանդիսավոր պատարագին, հանդիպումներ է ունեցել բարձրաստիճան հոգևորականների և ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի անդամների հետ: Հուլիսի 27-ին ուխտագնացությամբ եղել է Եղեգնաձորի ս. Խաչ վանքում[23]:13-18:
  • Իսկ 1975 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Բաբկեն արք. Ապատյանը կրկին Հայաստան է այցելել` նախագահելու Վազգեն Ա-ի վեհամոր` Սիրանույշ Պալճյանի (1884-1974, հոկտեմբերի 4) տարելիցի հոգեհանգստյան արարողությունը, որը տեղի է ունեցել Գայանե վանքի միաբանության գերեզմանատանը[25]:
  • 1976 թվականին կրկին մասնակցել է Սուրբ մեռոնի օրհնությանը: Նախորդ այցելության ժամանակ նա իմացել էր, որ Հայաստանում բնակվում են ցեղասպանությունից մազապուրծ իր հորեղբոր` Արամ Ապատյանի (1987-1937) և նրա կնոջ` Վարդանուշ Ապատյանի (1902-1995) երեխաները` Հայկազ (1922-1975), Ազատ (1925-2002), Ռոզա Ապատյանները (1924-1010) իրենց ընտանիքներով: Հյուրընկալվել է նրանց` Հայաստան հետագա այցելությունների ժամանակ կրկին հանդիպելու ցանկությամբ: Սակայն անսպասելի մահն այդ կապն ընդհատել է:

Մահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հայ նահատակների հուշարձանը Մոնտեվիդեոյի «Հայաստան»[26] հրապարակում

1978 թվականի ապրիլի 24-ին Մոնտեվիդեոյում նախագահել է Մեծ Եղեռնի հանդիսությունները, նահատակների հուշարձանին ծաղկեպսակ է դրել, նույն երեկոյան հարգանքի փակման խոսքն ասելու պահին հանկարծամահ է եղել սրտի կաթվածից` 60 տարին դեռ չբոլորած:

Հողին է հանձնվել Բուենոս Այրեսի ս. Գրիգոր Լուսավորիչ Մայր տաճարի շրջափակում[7]։

Համակ շնորհ էր այն արդարև, իր բարքին, իր զգացումներին, իր ընկերականության և սիրո, հարաբերությունների ազնվության մեջ: Հեզ ու խաղաղ էր բնավորությամբ, սակայն ընդվզեցնող ելույթների առջև հաճախ սուրբ սրտմտությամբ պայթելու պատրաստ: Իբրև եկեղեցական իր գործունեության մեջ պարագաները կշռել գիտեր, նպատակը միջոցներուն չզոհելու ողջամտությամբ[7]:
- «Սիոն», 1978, դամբանական

Հանգուցյալ Տ. Բաբկեն եպիսկոպոսի օծման և թաղման արարողություններին ներկա են եղել ԱՄՆ-ի արևելյան թեմի առաջնորդ Տ. Թորգոմ արք. Մանուկյանը, Մարսելի հայրապետական պատվիրակի փոխանորդ Տ. Հակոբ եպիսկոպոս Վարդանյանը: Ապրիլի 30-ին Մայր տաճարում Վեհափառ հայրապետի նախագահությամբ կատարվել է հոգեհանգիստ: Վեհափառը հանդես է եկել սրտառուչ դամբանականով[6]:

Եկեղեցաշեն գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոնտեվիդեոյի առաջին հայկական եկեղեցին կառուցվել է գաղթական այնթապցիների կողմից և օծվել է հայ կաթողիկոս Ներսես Շնորհալու անունով։ 1965 թվականին բարերար Միսաք Կույումջյանի շնորհիվ Եկեղեցու կողքին կառուցվել է հայկական դպրոց։ Եկեղեցին և դպրոցն օծել է Հարավային Ամերիկայի հայրապետական ​​​​պատվիրակ, արքեպիսկոպոս Բաբկեն Ապատյանը[1]։

1965 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Վիսենտե Լոպեսի (Բուենոս Այրես (պրովինցիա)) Սուրբ Գևորգ եկեղեցու հիմնաքարը դրվել է մեծ արարողությամբ, որը նախագահում էր արքեպիսկոպոս Բաբկեն Ապատյանը: 1968 թվականի հունիսի 30-ին, եկեղեցին և միաժանամակ կառուցված կից հայկական դպրոցն օծվել է Նորին Սրբություն Վազգեն Ա-ի կողմից՝ Հարավային Ամերիկայի հայրապետական պատվիրակ արքեպիսկոպոս Բաբկեն Ապատյանի ներկայությամբ, բազմամարդ պատարագով: Ներկա էին Վրաստանի, Ռումինիայի և Բուլղարիայի թեմերի առաջնորդները, Հարություն ծայրագույն վարդապետ Մուշյանը, այլ հոգևորականներ, սարկավագներ, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճարիերգչախումբը[27]։

Հոգևորական աստիճաններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 The Armenian Apostolic Church In Recent Times 1955 - 1995, էջեր 55, 57, 58, 102
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Հանգիստ տեր Բաբգեն արքեպիսկոպոս Ապատյանի (1918-1978)
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Հատիտյան Ա. Հանգիստ տեր Բաբգեն արքեպիսկոպոս Ապատյանի (1918-1978) (հայ.) — Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, 1944. — էջ 19—22.
  4. ↑ 1965 -ի հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 8-ը Վազգեն Ա-ի գահակալության 10-րդ տարեդարձի հանդիսությունների հրավիրյալների ցանկ
  5. ↑ 5,0 5,1 Գերաշնորհ Տ. Բաբգեն Եպիսկոպոս Ապատյան, Ս. Էջմիածնի Հայրապետական աթոռ, «Էջմիածին», 1959-05-31, Էջմիածին, [Բաբկեն Ապատյանին եպիսկոպոս շնորհելու մայր Աթոռի շնորհավորանքը]
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Հանգիստ տեր Բաբգեն արքեպիսկոպոս Ապատյանի (1918-1978), Էջմիածին (ամսագիր), 1978, ապրիլ, էջեր 19-22
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 «Հանգիստ գերաշնորհ. տ. Բաբգեն արքեպիսկոպոս Ապատեանի». Սիոն, 1978, ԾԲ Տարի, 4-6: 146, 147, 148.: Մահախոսական և կենսագրական Երուսաղեմի Սրբոց Հակոբյանց միաբանության պաշտոնաթերթ Սիոն ամսագրում
  8. ↑ 8,0 8,1 Թորոս Թորանյան. «Պատիվ այնթապահայության և․․․ խոսք արկածահարեալէս. 1915-ի ցեղասպանությունից հետո այնթապահայը` սփյուռքահայ». hy.wikisource.org. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  9. ↑ Ապատեան, Բաբգէն վրդ (1955 թ․ օգոստոսի 15). «Տպաւորութիւններ Հնդկաստանէն». {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
  10. ↑ Բաբգէն վրդ. Ապատեան (1955-1956). «Տպաւորութիւններ Հնդկաստանէն». arar.sci.am (Սիոն (ամսագիր)). Երուսաղէմ. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  11. ↑ Բաբկեն Ապատյան, Իսրայելի հայկական գաղութի անունից 1955 թվականին Վազգեն Ա-ի Ս. Էջմիածնի Ս. Գահի ընտրության և օծման առիթի շնորհավորական խոսք, «Էջմիածին», էջ 16
  12. ↑ Ամենայն Հայոց Հայրապետի կոնդակը Հարավային Ամերիկայի Հայոց նորընտիր Հայրապետական պատվիրակ գերաշնորհ Տ. Բաբգեն Եպիսկոպոս Ապատյանին «Էջմիածին», 1959, համար 5, էջ 6-7
  13. ↑ «ԱՐԳԵՆՏԻՆԱՅԻ ԹԵՄ», Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան
  14. ↑ «Ամենայն Հայոց Հայրապետի կոնդակը Հարավային Ամերիկայի Հայոց նորընտիր Հայրապետական պատվիրակ գերաշնորհ Տ. Բաբգեն Եպիսկոպոս Ապատյանին». 1959 թ․ մայիսի 30. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
  15. ↑ «San Gregorio El Iluminador. Catedral de la Iglesia Apostólica Armenia - Sardarabad». www.sardarabad.com.ar (իսպաներեն). Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.. Հարավային Ամերիկայի Հայոց Հայրապետական պատվիրակների թվարկվածների մեջ` իսպ.՝ Arzobispo Papken Abadian (1959-1978)
  16. ↑ «Արարատ» սկաուտական խմբի հիմնադրման 50-ամյակ (1956-2006), էջ 26. Բուենոս Այրեսի «Արիական հունձք» թերթի 1960 թվականի հրապարակումից
  17. ↑ Centro Armenio de Argentina. «Լուսանկար՝ 1960 թվականին Ամենայն հայոց կաթողիկոս, Նորին Սրբություն Վազգեն Ա-ի Արգենտինա կատարած առաջին այցի ժամանակ (1960 թվական)». www.facebook.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  18. ↑ Հարավային Ամերիկայի Հայոց Հայրապետական պատվիրակ գերաշնորհ Տ. Բաբգեն արքեպիսկոպոս Ապատյանի քահանայության 25 -ամյակը Էջմիածին, 1964, հուլիսի 26 էջ 9-11
  19. ↑ Ամենայն Հայոց Հայրապետի կոնդակը Հարավային Ամերիկայի Հայոց Հայրապետական պատվիրակ գերաշնորհ Տ. Բաբգեն արքեպիսկոպոս Ապատյանին Արքության պատիվ շնորհելու մասին  Ծայրագույն պատրիարք և կաթողիկոս ամենայն հայոց Վազգեն Ա, 1964, հուլիսի 27
  20. ↑ Հայրապետական բարձր գնահատություն. Արքության պատվի տվչություն, «Էջմիածին», 1964, էջ 26
  21. ↑ 1965 -ի հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 8-ը Վազգեն Ա-ի գահակալության 10-րդ տարեդարձի հանդիսությունների հրավիրյալների և հյուրերի ցանկ
  22. ↑ 22,0 22,1 1969 թվականին Սրբալույս մեռոնի օրհնության և Վեհափառ հայարպետի ծննդյան 60-ամյակի հանդիսություններին մասնակցող պատգամավորների և հյուրերի ցանկ. Հարավային Ամերիկայի թեմ. Արգենտինա, Էջմիածին, 1969, էջ 46
  23. ↑ 23,0 23,1 23,2 Հաղորդագրություն Ռուսաստանի Պիմեն պատրիարքի հրավերով Հայ եկեղեցու պատվիրակության մասնակցությունը Ռուս ուղղափառ եկեղեցու ս. Սերգի Ռադոնեժցիի տոնակատարությանը, Մոսկվա, Կիև հրավերքի մասին: «Էջմիածին» 1974, հուլիսի 16-25
  24. ↑ «Arzobispo Kissag Mouradian en el 50º aniversario de su ordenación sacerdotal:» (իսպաներեն). 2021 թվականի հուլիսի 27. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  25. ↑ Տիրամայր Սիրանույշ Պալճյանի մահվան տարելիցը, Էջմիածին (ամսագիր), 1975, էջեր 16, 17
  26. ↑ «Montevideo, Uruguay, Armenian Genocide Memorial». www.armenian-genocide.org. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  27. ↑ «30 DE JUNIO, 11 HS.: MISA Y MADAGH POR EL 45º ANIVERSARIO DE LA IGLESIA ARMENIA DE VICENTE LÓPEZ» (իսպաներեն). Վերցված է 2025 թ․ նոյեմբերի 4-ին. [2013, հունիսի 30. Պատարագ և մատաղ Վիսենտե Լոպեսի հայկական եկեղեցու 45-ամյակին]

Աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Բաբկեն_Ապատյան&oldid=10611414» էջից