ԲԱՃԱ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Multiplayer Online Battle Arena կրաճատ MOBA (հայերեն՛ բազմախաղային առցանց ճակատամարտի ասպարեզ կամ ԲԱՃԱ), ստրատեգիական վիդեոխաղերի ենթաժանր է, որտեղ խաղացողների երկու թիմ մրցում են միմյանց դեմ նախապես սահմանված մարտադաշտում։ Յուրաքանչյուր խաղացող վերահսկում է մեկ կերպար՝ մի շարք տարբերակիչ կարողություններով, որոնք բարելավվում են խաղի ընթացքում և որոնք նպաստում են թիմի ընդհանուր ռազմավարությանը[1]։ Տիպիկ վերջնական նպատակն այն է, որ յուրաքանչյուր թիմ ոչնչացնի իր հակառակորդների հիմնական կառուցվածքը, որը գտնվում է մարտադաշտի հակառակ անկյունում։ Որոշ MOBA խաղերում նպատակը կարող է լինել թշնամու թիմի յուրաքանչյուր խաղացողի հաղթելը։ Խաղացողներին օգնում են համակարգչով կառավարվող ստորաբաժանումները, որոնք պարբերաբար ձվադրում են խմբերով և առաջ են շարժվում իրենց թշնամու բազայի սահմանած ուղիներով, որը մեծապես հսկվում է պաշտպանական կառույցներով։ Այս տեսակի բազմախաղացող առցանց տեսախաղերը առաջացել են որպես իրական ժամանակի ռազմավարության ենթաժանր, թեև MOBA խաղացողները սովորաբար շենքեր կամ միավորներ չեն կառուցում։ Ավելին, կան MOBA խաղերի օրինակներ, որոնք չեն համարվում իրական ժամանակի ռազմավարական խաղեր, ինչպիսիք են Smite (2014) և Paragon:

Ընդհանուր քարտեզի դասավորություն, որը հայտնի է MOBA խաղերում: Դեղին գծերը այն «գծերն են», որտեղ կենտրոնացած է գործողությունը: Կապույտ և կարմիր կետերը «աշտարակներն» են՝ երկու թիմերի պաշտպանության հիմնական գիծը։ Կանաչ տարածքը ջունգլիներն են: Երկու բաց գույնի տարածքները թիմերի հիմքերն են, որոնք ներառում են կապույտ և կարմիր անկյունները, այն կառույցները, որոնց վրա ոչնչացումը հանգեցնում է հաղթանակի:

Այս ժանրի առաջին լայնորեն ընդունված խաղը Aeon of Strife (AoS) էր՝ երկրպագուների կողմից ստեղծված StarCraft-ի հատուկ քարտեզ, որտեղ չորս խաղացողներից յուրաքանչյուրը վերահսկում է մեկ հզոր միավոր և թույլ համակարգչային կառավարվող ստորաբաժանումների օգնությամբ մրցում է ավելի ուժեղ համակարգչի դեմ[2][3]։ Defense of the Ancients (DotA) ստեղծվել է 2003 թվականին Warcraft III-ի մոդիֆիկացիոն համայնքի կողմից Warcraft III: DotA-ն իր ժանրի առաջին խոշոր տիտղոսներից մեկն էր և առաջին MOBA-ն, որի համար անցկացվեցին հովանավորվող մրցաշարեր[4]։ Դրան հաջորդեցին երկու հոգևոր հետնորդներ՝ League of Legends (2009) և Heroes of Newerth (2010), ինչպես նաև առանձին շարունակություն՝ Dota 2 (2013) և ժանրի բազմաթիվ այլ խաղեր, ինչպիսիք են «Փոթորկի հերոսները» Heroes of the Storm (2015)[5][6]:

2010-ականների սկզբին ժանրը դարձել էր esports կատեգորիայի մեծ մասը։ 2018 թվականին մրցանակային ֆոնդերը հասել են ավելի քան 60 միլիոն ԱՄՆ դոլարի, որը կազմում է տարվա ընդհանուր esports մրցանակային ֆոնդերի 40%-ը։ Հիմնական էսպորտի պրոֆեսիոնալ մրցաշարերն անցկացվում են այն վայրերում, որտեղ կարող են լինել տասնյակ հազարավոր հանդիսատեսներ և հեռարձակվում են առցանց։ Ուժեղ երկրպագուների բազան հովանավորության և գովազդի հնարավորություն է բացել՝ ի վերջո ժանրը դարձնելով համաշխարհային մշակութային ֆենոմեն։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծագումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժանրի արմատները կարելի է գտնել տասնամյակներ հետ մինչև իրական ժամանակի ռազմավարության (RTS) ամենավաղ անվանումներից մեկը՝ 1989 թվականի Sega Mega Drive/Genesis խաղը՝ Herzog Zwei[7][8]: Այն տարբեր կերպ նշվել է կամ որպես MOBA ժանրի նախնական[9] կամ վաղ օրինակ[10]։ Այն օգտագործում էր նմանատիպ բանաձև, որտեղ յուրաքանչյուր խաղացող վերահսկում է մեկ հրամանատարական միավոր մարտադաշտի երկու հակառակորդ կողմերից մեկում[7][8][9]։ Հերցոգ Ցվեյի ազդեցությունն ակնհայտ է ավելի ուշ MOBA խաղերում, ինչպիսիք են Guilty Gear 2: Overture (2007)[11] և AirMech (2012)[10]:

1998թ.-ին Future Cop. LAPD-ն ներկայացրեց ռազմավարական «Precinct Assault» ռեժիմը, որը նման է Հերցոգ Ցվեյին, որտեղ խաղացողները կարող էին ակտիվորեն պայքարել ստեղծված ոչ խաղացող ստորաբաժանումների կողքին[12][13]։ Թեև Հերցոգ Ցվեյը հիշատակվում էր որպես Warcraft-ի և Starcraft-ի մշակողների համար[14][15], «Precinct Assault» ռեժիմը կարող է լինել MOBA խաղի առաջին օրինակը՝ կախված ժանրի սահմանումից[16]։ Future Cop: LAPD-ի PC տարբերակը խաղ էր, որը համապատասխանում էր առցանց արենայի տեսախաղի չափանիշներին, ի տարբերություն Herzog Zwei-ի, քանի որ այն թույլ էր տալիս առցանց մրցակցային խաղալ[17][18]։

Նույն թվականին համակարգչային խաղերի Blizzard Entertainment ընկերությունը թողարկեց իր ամենաշատ վաճառվող իրական ժամանակի ռազմավարական խաղը՝ StarCraft (1998)՝ StarEdit կոչվող խաղերի խմբագրման գործիքների փաթեթով։ Այս գործիքները խաղացողներին թույլ են տվել նախագծել և ստեղծել հատուկ քարտեզներ՝ ոչ ստանդարտ կանոններով և խաղախաղով։ Aeon64 անունով հայտնի մոդերատորը պատրաստեց հատուկ քարտեզ Aeon of Strife (AoS) անունով, որը հայտնի դարձավ։ AoS-ում ներկայացված որոշ հիմնական հատկանիշները դարձան նորածին ժանրի հիմքը[3][19]։ Լուրեր էին պտտվում, որ մոդերատորը փորձում էր ստեղծել խաղախաղ, որը նման է Future Cop. LAPD's Precinct Assault ռեժիմին[20]։ Aeon of Strife քարտեզում խաղացողները վերահսկում էին մեկ հզոր հերոսի միավոր, որը կռվում էր երեք ուղիների միջով, որոնք պաշտպանված էին պաշտպանական աշտարակներով։ Այնուամենայնիվ, այս գոտիներից դուրս տեղանքը գրեթե դատարկ էր։ Խաղի վաղ տարբերակներում հերոսների ստորաբաժանումները առանձնահատուկ հատուկ ունակություններ չունեին։ Փոխարենը խաղացողները ոսկի էին ծախսում զենքի և զրահի արդիականացման վրա[19][21]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Cannizzo Alejandro, Ramírez Esmitt (2015)։ «Towards Procedural Map and Character Generation for the MOBA Game Genre»։ Ingeniería y Ciencia 11 (22): 95–119։ ISSN 1794-9165։ doi:10.17230/ingciencia.11.22.5 
  2. «Frequently Asked Questions»։ GetDota.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 November 2010-ին 
  3. 3,0 3,1 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝
    2 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  4. Walbridge Michael (12 June 2008)։ «Analysis: Defense of the Ancients - An Underground Revolution»։ www.gamasutra.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-09-05 
  5. «How Warcraft 3's modding community paved the way for League of Legends and Dota 2»։ PCGamesN (en-GB)։ Վերցված է 2020-09-06 
  6. Amstrup Johannes, ersen (2017-09-15)։ «Best Modern MOBA Games – LoL, Dota 2, HotS & Smite Compared»։ Pro Gamer Reviews (en-US)։ Վերցված է 2019-10-19 
  7. 7,0 7,1 Greg Lockley (3 June 2014), MOBA: The story so far Archived 27 April 2017 at the Wayback Machine., MCV
  8. 8,0 8,1 Andrew Groen (7 March 2012), Ask GR Anything: What's a MOBA? Archived 30 June 2017 at the Wayback Machine., GamesRadar
  9. 9,0 9,1 GameAxis Unwired, p. 52, December 2008, SPH Magazines, ISSN 0219-872X
  10. 10,0 10,1 Brown Fraser (15 January 2013)։ «Like Macross without the drama»։ Արխիվացված է օրիգինալից 19 January 2013-ին։ Վերցված է 19 January 2013 
  11. «Herzog Zwei (or: How I Learned To Stop Worrying And Love Console Multiplayer)»։ VentureBeat (en-US)։ 2009-05-08։ Վերցված է 2020-09-20 
  12. «Future Cop: LAPD»։ IGN։ 14 December 1998։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 December 2015-ին։ Վերցված է 23 December 2015 
  13. «Future Cop L.A.P.D. Review»։ Gamerevolution.com։ 1 September 1998։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 December 2015-ին։ Վերցված է 23 December 2015 
  14. «The Essential 50 Part 31: Herzog Zwei from 1UP.com»։ archive.vn։ 2012-06-04։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-06-04-ին։ Վերցված է 2020-09-20 
  15. «The Origin of Realtime Strategy Games on the PC»։ 2011-11-22։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 November 2011-ին։ Վերցված է 2020-09-20 
  16. Lopuszanski Stefan (2019)։ «It's Mods All The Way Down»։ ResearchGate (անգլերեն)։ doi:10.13140/RG.2.2.25818.08644 
  17. «Herzog Zwei»։ ClassicReload.com (անգլերեն)։ 2017-06-15։ Վերցված է 2020-09-20։ «The multiplayer mode is only possible via a split-screen setup, in which the competing players can observe the other's activity, making discreet maneuvers or surprise attacks difficult to execute.» 
  18. «Future Cop: LAPD»։ Play Old PC Games (en-US)։ 2014-05-23։ Վերցված է 2019-01-17 
  19. 19,0 19,1 Dean Paul (16 August 2011)։ «The Story of DOTA»։ Eurogamer։ Gamer Network։ Արխիվացված է օրիգինալից 8 November 2016-ին։ Վերցված է 6 April 2014 
  20. McCarthy Caty (2017-10-19)։ «The Rise and Fall of Visceral Games»։ USgamer (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-09-20 
  21. Dimirti (22 July 2013)։ «Dota 2: A History Lesson»։ The Mittani։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 December 2013-ին։ Վերցված է 24 August 2013