Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ

Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ, 55 ինքնիշխան երկրներ, որոնք վավերացրել կամ միացել են Աֆրիկյան միության հիմնադիր ակտին՝ Աֆրիկյան միությանն անդամակցելու համար[1]։ Աֆրիկյան միությունը հաջորդել է Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանը (ԱՄԿ)։ Աֆրիկյան միությանն անդամակցությունը բաց է եղել ԱՄԿ անդամ բոլոր երկրների համար։
1963 թվականի մայիսի 25-ին, երբ ստեղծվեց Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությունը, 36 պետություն դարձավ հիմնադիր անդամ։ Դրանից հետո կազմակերպությունն ընդլայնվեց 19 անգամ, որից ամենամեծը տեղի ունեցավ 1975 թվականի հուլիսի 18-ին, երբ միանգամից չորս երկիր դարձավ կազմակերպության անդամ։ Ամենավերջին երկիրը, որը միացել է Աֆրիկյան միությանը, Մարոկկոն է։ Վերջինս կազմակերպության անդամ է դարձել 2017 թվականի հունվարի 31-ին[2]։ Այս երկիրը նաև Աֆրիկյան միասնության կազմակերպության հիմնադիր անդամ էր, սակայն դրա կազմից դուրս եկավ 1984 թվականին, երբ կազմակերպության անդամ դարձավ Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետությունը, որը Մարոկկոյի հետ վիճարկում էր Արևմտյան Սահարայի վիճելի տարածքի ինքնիշխանությունը։
Աֆրիկյան միությունը գրեթե ամբողջությամբ զբաղեցնում է Աֆրիկա մայրցամաքի տարածքը, բացառությամբ մայրցամաքի հյուսիսում գտնվող իսպանական Սեուտա, Մելիլյա և Պենիոն դե Վելես դե լա Գոմերա անկլավները։ Մայրցամաքի կղզային պետությունները ևս անդամակցում են Աֆրիկյան միությանը։ Դրա կազմում չեն մայրցամաքին մոտ գտնվող այն կղզիները, որոնք պատկանում են Ֆրանսիային, Իտալիային, Պորտուգալիային, Իսպանիային, Մեծ Բրիտանիային և Եմենին։ Կազմակերպությանն անդամ 55 երկրները խմբավորված են 5 տարածաշրջանների մեջ։
Աֆրիկյան միությանն անդամակցող երկրներից 52-ը հանրապետություններ են, իսկ 3-ը՝ միապետություններ։ Միության ընդհանուր բնակչությունը գերազանցում է 1,5 միլիարդը[3]։
Անդամ երկրներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Անդամակցությունը ներկայումս դադարեցված է։
| Պետություն[4] | Անդամակցություն | Բնակչություն | Տարածք (կմ2) | Մայրաքաղաք | Լեզու(ներ) | Ծանոթագրություններ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1963-05-25 | 43 088 000 | 2 381 741 | Ալժիր | արաբերեն բերբերերեն |
||
| 1979-02-11 | 30 053 000 | 1 246 700 | Լուանդա | պորտուգալերեն | ||
| 1963-05-25 | 11 722 000 | 112 622 | Պորտո Նովո | ֆրանսերեն | Մինչև 1975 թվականը կոչվել է Դահոմեա։ | |
| 1966-10-31 | 2 378 000 | 600 370 | Գաբորոնե | անգլերեն Ցվանա |
||
| 1963-05-25 | 20 000 000 | 274 000 | Ուագադուգու | ֆրանսերեն | Մինչև 1984 թվականը հայտնի է եղել Վերին Վոլտա անվամբ։ Անդամակցությունը դադարեցրել է 2015 թվականի սեպտեմբերին՝ ռազմական հեղաշրջումից հետո[5]։ Անդամակցությունը դադարեցվել է նաև 2022 թվականի հունվարին՝ ռազմական մեկ այլ հեղաշրջումից հետո[6]։ | |
| 1963-05-25 | 11 529 000 | 27 830 | Գիտեգա | անգլերեն ֆրանսերեն Կիրունդի |
||
| 1963-05-25 | 25 506 000 | 475 442 | Յաունդե | անգլերեն ֆրանսերեն |
||
| 1975-07-18 | 551 000 | 4033 | Պրայա | պորտուգալերեն | ||
| 1963-05-25 | 5 181 000 | 622 984 | Բանգի | ֆրանսերեն Սանգո |
Անդամակցությունը դադարեցվել է 2013 թվականի մարտից մինչև 2016 թվականի ապրիլ ամիսը՝ Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետությունում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ[7][8]։ | |
| 1963-05-25 | 12 802 000 | 1 284 000 | Նջամենա | արաբերեն ֆրանսերեն |
||
| 1975-07-18 | 872 000 | 2235 | Մորոնի | արաբերեն կոմորերեն ֆրանսերեն |
||
| 1963-05-25 | 91 931 000 | 2 344 858 | Կինշասա | ֆրանսերեն | 1971-1997 թվականներին կոչվել է Զաիր։ | |
| 1963-05-25 | 4 500 000 | 342 000 | Բրազավիլ | ֆրանսերեն | ||
| 1977-06-27 | 1 078 000 | 23 200 | Ջիբութի | արաբերեն ֆրանսերեն |
||
| 1963-05-25 | 99 211 000 | 1 002 450 | Կահիրե | արաբերեն | Անդամակցությունը դադարեցվել է 2013 թվականի հուլիսից մինչև 2014 թվականի հունիս ամիսը՝ Եգիպտոսում ռազմական հեղաշրջման պատճառով[9][10]։ | |
| 1968-10-12 | 887 000 | 28 051 | Մալաբո | ֆրանսերեն պորտուգալերեն իսպաներեն |
||
| 1993-05-24 | 6 159 000 | 117 600 | Ասմարա | արաբերեն տիգրինյա |
Տարիներ շարունակ բացակայությունից հետո Էրիթրեան վերադարձավ որպես կազմակերպության 53-րդ անդամ։ | |
| 1968-09-24 | 1 177 000 | 17 364 | Լոբամբա (թագավորական նստավայր և օրենսդիր մարմին)
Մբաբանե (վարչական կենտրոն) |
անգլերեն սվատի |
1968-2018 թվականներին կոչվել է Սվազիլենդ։ | |
| 1963-05-25 | 96 633 458 | 1 104 300 | Ադիս Աբեբա | աֆարերեն | ||
| 1963-05-25 | 2 080 000 | 267 745 | Լիբրևիլ | ֆրանսերեն | Անդամակցությունը դադարեցվել է 2023 թվականի օգոստոսի 31-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 30-ը՝ ռազմական հեղաշրջման պատճառով[14][15]: | |
| 1965-10-01 | 2 238 000 | 10 380 | Բանջուլ | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 29 742 000 | 238 535 | Աքրա | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 13 627 000 | 245 857 | Կոնակրի | ֆրանսերեն | Անդամակցությունը դադարեցվել է 2008 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2011 թվականի հունվար ամիսը՝ Գվինեայում ռազմական հեղաշրջման պատճառով[16]: Այն դարձյալ դադարեցվել է 2021 թվականի սեպտեմբերին՝ հերթական հեղաշրջումից հետո[17]։ | |
| 1973-11-19 | 1 776 000 | 36 544 | Բիսաու | պորտուգալերեն | Դադարեցվել է 2012 թվականի ապրիլից մինչև 2014 թվականի հունիս ամիսը՝ Գվինեա Բիսաուում պետական հեղաշրջումից հետո[18]: | |
| 1963-05-25 | 26 275 000 | 322 460 | Յամուսուկրո | ֆրանսերեն | Դադարեցվել է 2010-2011 թվականներին՝ երկրում քաղաքական ճգնաժամի պատճառով։ | |
| 1963-12-13 | 50 000 000 | 580 367 | Նայրոբի | անգլերեն սուահիլի |
||
| 1966-10-31 | 2 048 000 | 30 355 | Մասերու | անգլերեն սեսոտո |
||
| 1963-05-25 | 5 000 000 | 111 369 | Մոնրովիա | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 6 578 000 | 1 759 541 | Տրիպոլի | արաբերեն | ||
| 1963-05-25 | 27 055 000 | 587 041 | Անտանանարիվու | ֆրանսերեն | Դադարեցվել է 2001 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2003 թվականի հուլիսի 10-ը և 2009 թվականի մարտի 20-ից մինչև 2014 թվականի հունվարի 27-ը քաղաքական ճգնաժամի պատճառով[19]։ | |
| 1964-07-13 | 20 289 000 | 118 484 | Լիլոնգվե | Չիչևա անգլերեն |
||
| 1963-05-25 | 20 161 000 | 1 240 192 | Բամակո | բամբարա բոբո բոզո դոգոն ֆուլա հասանիյա կասոնկե մանինկա մինյանկա սենարերեն սոնգհայ սոնինկե տամաշեկ |
Դադարեցվել է 2012 թվականի մարտի 23-ից մինչև 2013 թվականի հոկտեմբեր ամիսը՝ ռազմական հեղաշրջումից հետո։ Դարձյալ դադարեցվել է 2020 թվականի օգոստոսի 19-ից հոկտեմբերի 8-ը՝ մեկ այլ հեղաշրջման պատճառով[20][21]։ 2021 թվականի հունիսի 1-ից, հերթական հեղաշրջման պատճառով, դարձյալ դադարեցվել է[22]։ | |
| 1963-05-25 | 3 516 806 | 1 030 700 | Նուակշոտ | արաբերեն | 2005 թվականի օգոստոսի 4-ին դադարեցվել է ռազմական հեղաշրջման պատճառով։ Նախագահական ընտրությունները կայացել են 2007 թվականի մարտին։ Դարձյալ դադարեցվել է 2008 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ հերթական հեղաշրջման պատճառով։ | |
| 1968-08-01 | 1 279 000 | 2040 | Պորտ Լուի | անգլերեն ֆրանսերեն |
||
| 1963-05-25 | 35 587 000 | 446 550 | Ռաբաթ | արաբերեն բերբերերեն |
Դեռևս 1963 թվականից անդամակցել է Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանը։ Այդուհանդերձ, կազմակերպության կազմից դուրս է եկել 1984 թվականի նոյեմբերի 12-ին, երբ անդամ երկրների մեծ մասն աջակցել է Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանը Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետության անդամակցությանը[23][24]։ Աֆրիկյան միությանն անդամակցել է 2017 թվականի հունվարի 31-ին[25]։ | |
| 1975-07-18 | 31 157 000 | 801 590 | Մապուտու | պորտուգալերեն | ||
| 1990-06-01 | 2 408 000 | 825 418 | Վինդհուկ | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 20 000 000 | 1 267 000 | Նիամեյ | ֆրանսերեն | Անդամակցությունը դադարեցվել է 2010 թվականի փետրվարի 19-ից մինչև 2011 թվականի մարտի 16-ը՝ ռազմական հեղաշրջումից հետո, երբ իշխանությունը դարձյալ վերադարձավ քաղաքացիական իշխանությանը[26]։
Անդամակցությունը դարձյալ դադարեցվել է 2023 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ մեկ այլ հեղաշրջման պատճառով[27]։ | |
| 1963-05-25 | 199 206 000 | 923 768 | Աբուջա | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 12 432 000 | 26 798 | Կիգալի | անգլերեն ֆրանսերեն ռուանդերեն |
||
| 1982-02-22 | 267 405 | 266 000 | Էլ Այուն (դե յուրե)
Թիֆարիտի (փաստացի ժամանակավոր) |
արաբերեն իսպաներեն |
||
| 1975-07-18 | 222 000 | 964 | Սան Տոմե | պորտուգալերեն | ||
| 1963-05-25 | 16 793 000 | 196 723 | Դակար | ֆրանսերեն | ||
| 1976-06-29 | 96 000 | 451 | Վիկտորիա | անգլերեն ֆրանսերեն սեյշելյան կրեոլերեն |
||
| 1963-05-25 | 7 737 000 | 71 740 | Ֆրիթաուն | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 11 998 222 | 637 661 | Մոգադիշո | արաբերեն | ||
| 1994-06-06 | 58 333 000 | 1 221 037 | Պրետորիա (գործադիր իշխանության նստավայր)
Բլումֆոնտեյն (դատական իշխանության նստավայր) Քեյփթաուն (օրենսդիր իշխանության նստավայր) |
աֆրիկաանս անգլերեն հարավային նդեբելե |
||
| 2011-08-15 | 13 400 000 | 619 745 | Ջուբա | անգլերեն | ||
| 1963-05-25 | 43 222 000 | 1 886 068 | Խարթում | արաբերեն անգլերեն |
Անդամակցությունը դադարեցվել է 2019 թվականի հունիսի 6-ին 2018-2019 թվականներին Սուդանի բողոքի ցույցերի ժամանակ տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումից հետո գրանցված բռնությունների պատճառով[28]։ Անդամակցության վերականգնման մասին որոշումն ընդունվել է 3 ամիս անց՝ 2019 թվականի սեպտեմբերի 6-ին[29]։ Դարձյալ դադարեցվել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ մեկ այլ հեղաշրջման պատճառով։ | |
| 1963-05-25 | 52 067 000 | 945 203 | Դոդոմա | անգլերեն սուահիլի (Զանզիբարում արաբերեն) |
Անդամակցել է 1964 թվականի ապրիլի 26-ին Տանգանիկայի և Զանզիբարի միավորումից հետո, որոնք երկուսն էլ կազմակերպության անդամ էին դարձել 1963 թվականի մայիսի 25-ին։ | |
| 1963-05-25 | 8 205 000 | 56 785 | Լոմե | ֆրանսերեն | Անդամակցությունը դադարեցվել է 2005 թվականի փետրվարի 25-ին նախագահի կողմից հակասահմանադրական նշանակումների շուրջ մտահոգությունների պատճառով։ Նախագահական ընտրությունները կայացել են 2005 թվականի մայիսի 4-ին։ | |
| 1963-05-25 | 11 800 000 | 163 610 | Թունիս | արաբերեն | ||
| 1963-05-25 | 40 007 000 | 241 038 | Կամպալա | անգլերեն | ||
| 1964-12-16 | 18 321 000 | 752 618 | Լուսակա | անգլերեն | ||
| 1980-06-01 | 15 658 000 | 390 757 | Հարարե | անգլերեն |
Նախկին անդամներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Աֆրիկյան միության անդամ նախկին երկրներ | Անդամակցության տարիներ | Բնակչություն | Տարածք (կմ2) | Մայրաքաղաք | Լեզու(ներ) | Ծանոթագրություններ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Տանգանիկա | 1963–1964 | 49 000 000 | 942 433 | Դար-էս-Սալամ | Սուահիլի | Տանգանիկան և Զանզիբարը միավորվել են 1964 թվականի ապրիլի 26-ին՝ սկզբում ձևավորելով Տանգանիկայի և Զանզիբարի միացյալ հանրապետությունը, որը 1964 թվականի նոյեմբերի 1-ին վերանվանվել է Տանզանիայի։ |
| Զանզիբարի ժողովրդական հանրապետություն | 1 303 569 | 2461 | Զանզիբար |
Անդամակցություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը կազմակերպությանը միացել է 1994 թվականի հունիսի 6-ին ապարտեիդի ավարտից և 1994 թվականի ապրիլի ընտրություններից հետո։
Հարավային Սուդանը, որը Սուդանի կազմից դուրս է եկել 2011 թվականի հուլիսի 9-ին, Աֆրիկյան միությանը միացել է 2011 թվականի հուլիսի 27-ին[30][31]։
Վերջին երկիրը, որը միացել է Աֆրիկյան միությանը, Մարոկկոն է։ Այս երկիրը կազմակերպությանն անդամակցել է 2017 թվականի հունվարի 31-ին։ Մարոկկոն Աֆրիկայի միասնության կազմակերպության կազմից դուրս էր եկել 1984 թվականին կազմակերպությանը Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետության անդամակցությունից հետո։ Մարոկկոն վերահսկողություն ունի վերջինիս տարածքի մեծ մասի վրա, սակայն այդ ինքնիշխանությունը վիճարկվում է։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «LIST OF COUNTRIES WHICH HAVE SIGNED, RATIFIED/ACCEDED TO THE CONSTITUTIVE ACT OF THE AFRICAN UNION» (PDF). African Union. 2012 թ․ հուլիսի 13. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2013 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 27-ին.
- ↑ «Western Sahara welcomes Morocco's African Union membership». BBC News. 2017 թ․ հունվարի 31.
- ↑ «African Union | Country Page | World | Human Rights Watch». www.hrw.org (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 29-ին.
- ↑ «LIST OF COUNTRIES WHICH HAVE SIGNED, RATIFIED/ACCEDED TO THE CONSTITUTIVE ACT OF THE AFRICAN UNION» (PDF). African Union. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 1-ին.
- ↑ «Communiqué of the 547th meeting of the PSC, at the level of Heads of State and Government, on the situation in Burkina Faso». Peace and Security Council. 2015 թ․ սեպտեմբերի 26. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 2-ին.
- ↑ «AU suspends Burkina Faso after coup as envoys head for talks». www.aljazeera.com (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 31-ին.
- ↑ Dixon, Robyn (2013 թ․ մարտի 25). «African Union suspends Central African Republic after coup». Los Angeles Times. Johannesburg. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 25-ին.
- ↑ «AU readmits Central African Republic». News24. 2016 թ․ ապրիլի 7. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 21-ին.
- ↑ «African Union suspends Egypt after leaders overthrown». ITV. 2013 թ․ հուլիսի 5. Վերցված է 2013 թ․ հուլիսի 5-ին.
- ↑ «AU ends Egypt, Guinea Bissau suspension after elections». Reuters. 2014 թ․ հունիսի 18. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 19-ին.
- ↑ «ETHIOPIA TO ADD 4 MORE OFFICIAL LANGUAGES TO FOSTER UNITY». Ventures Africa. Ventures. 2020 թ․ մարտի 4. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 2-ին.
- ↑ «Ethiopia is adding four more official languages to Amharic as political instability mounts». Nazret. Վերցված է 2021 թ․ փետրվարի 2-ին.
- ↑ Shaban, Abdurahman. «One to five: Ethiopia gets four new federal working languages». Africa News.
- ↑ «African Union suspends Gabon's membership after military coup». Al Jazeera (անգլերեն). 2023 թ․ օգոստոսի 31. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
- ↑ «African Union lifts sanctions against Gabon after political transition review». France 24. 2025 թ․ ապրիլի 30. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 8-ին.
- ↑ «African Union bars Guinea on coup». BBC NEWS. 2008 թ․ դեկտեմբերի 29. Վերցված է 2025 թ․ հունվարի 20-ին.
- ↑ «African Union suspends Guinea following coup». Africanews.com. 2021 թ․ սեպտեմբերի 10. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
- ↑ «Guinea-Bissau suspended from African Union». Al Jazeera English. 2012 թ․ ապրիլի 17. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 19-ին.
- ↑ «African Union ends Madagascar suspension». Agence France-Presse. 2014 թ․ հունվարի 27. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 27-ին.(չաշխատող հղում)
- ↑ «African Union suspends Mali following coup». Agence France-Presse, Reuters. Deutsche Welle. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
- ↑ «African Union lifts Mali's suspension imposed in the wake of coup». www.aljazeera.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.
- ↑ «African Union announces 'immediate suspension' of Mali after second coup». France 24, Reuters, Agence France-Presse. France 24. 2021 թ․ հունիսի 2. Վերցված է 2021 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
- ↑ BBC News (8 July 2001) – "OAU considers Morocco readmission". Retrieved 9 July 2006.
- ↑ Arabic News (9 July 2002) – "South African paper says Morocco should be one of the AU and NEPAD leaders" Արխիվացված 19 Հուլիս 2006 Wayback Machine. Retrieved 9 July 2006
- ↑ «Morocco rejoins African Union». Worldbulletin. 2017 թ․ հունվարի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 30. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 31-ին.
{{cite news}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link) - ↑ News Wire (2010 թ․ փետրվարի 19). «African Union suspends Niger as thousands celebrate coup». France 24 (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 22-ին.
- ↑ Peyton, Nellie (2023 թ․ օգոստոսի 22). «African Union suspends Niger over coup, prepares sanctions». Reuters (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ օգոստոսի 22-ին.
- ↑ «African Union suspends Sudan over violence against protesters». The Guardian. 2019 թ․ հունիսի 6. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 9-ին.
- ↑ "African Union lifts suspension of Sudan", Al Jazeera, 7 September 2019.
- ↑ "African Union Welcomes South Sudan as the 54th Member State of the Union" Արխիվացված 12 Օգոստոս 2011 Wayback Machine, African Union, 2011-07-27. Retrieved on 29 July 2011.
- ↑ «The African Union Applauds the Success of the Referendum in Southern Sudan». au.int. 2011 թ․ փետրվարի 9. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ մարտի 1-ին. Վերցված է 2011 թ․ ապրիլի 2-ին.
| Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ» հոդվածին։ |