Աքլորակռիվ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աքլորակռիվ Վիետնամում
«Աքլորակռիվ», Ժան Լեոն Ժերոմ կտավը

Աքլորակռիվ, հատուկ պատրաստված աքլորների միջև կռիվ, որոնց միմյանց նկատմամբ հարձակման են հրահրում տերերը: Շատ երկրներում աքլորակռիվը ազարտային սպորտ է, որի ժամանակ հանդիսատեսը խաղադրույք է կատարում այս կամ այն աքլորի հաղթանակի վրա:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից աքլորների և հավերի նախահայրը կարելի է համարել կարմիր ջունգլիահավին, որի ընտելացումը տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 4-3-րդ հազարամյակներում: Սկզբնական շրջանում հավաբուծությունը եղել է թագավորական առանձնաշնորհություն: Թագավորները նրանց օգտագործում էին միայն աքլորակռիվների համար:

Աքլորակռիվները անց էին կացվում Հին Արևելքի մի շարք երկրներում` Հնդկաստանում, Չինաստանում, Պարսկաստանում և այլն:

Բաբելոնում վարժեցված աքլորները ի հայտ եկան մ.թ.ա. մոտ 700 թվականին` պարսկական բանակի հետ, որը ետ էր վերադառնում հնդկական արշավանքից:

Հունաստանում աքլորակռիվները հայտնի դարձան Թեմիստոկլեսի օրոք, ով վերադարձել էր պարսկական արշավանքից և կառուցել` աքլորակռիվների համար ամֆիթատրոն: Հետագայում աքլորակռիվները տարածվեցին դեպի Ասիա և Սիցիլիա: Հին Հռոմում ուշադրության չէր մատնվում աքլորակռիվը, սակայն գյուղատնտեսության վերաբերյալ Կոլումելայի աշխատություններում նշվում է, որ կային մարդիկ, ովքեր իրենց ողջ կարողությունը պարտվել են աքլորակռիվների ժամանակ: Հետագայում աքլորակռիվը տարածվեց նաև Բելգիայում, Անգլիայում, Շոտլանդիայում, Ուելսում, Նիդերլանդներում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Իսպանիայում, Լյուքսեմբուրգում, հետագայում նաև այս երկրների գաղութներում: Աքլորակռվի տարածման դեմ ակտիվ պայքարում էր կաթոլիկ եկեղեցին, սակայն վերջինս ոչինչ չկարողացավ անել:

Աքլորակռիվները մնացին Բրիտանական թագավորական ընտանիքի սիրելի զբաղմունը, ընդհուպ մինչև 19-րդ դար: Մեծ Բրիտանիայում աքլորակռիվների առաջին արենան կառուցվել է Հենրի VIII-ի կողմից:

Հավանաբար աքլորակռիվները առավել պոպուլյար դարձան այն պատճառով, որ դրանք ավելի քիչ ծախսատար էին, քան թե Ցլամարտը:

Հյուսիսային Ամերիկայի գաղութներում աքլորակռիվը ի հայտ է եկել բավականին վաղ, սակայն որոշ նահանգներում դա արգելվեց: Մեծ Բրիտանիայում այն արգելվել է 1849 թվականին, իսկ Կուբայում 1959 թվականին` Ֆիդել Կաստրոյի իշխանության գակուց հետո:

Ռուսաստանում աքլորակռիվները հայտնի դարձաբ ի շնորհիվ գեներալ- մայորներ Ալեքսեյ Օրլովի և Ալեքսեյ Վսեվոլժսկիի: Մոսկվայում գոյություն ուներ Ալքորաորսորդների միություն, որն էլ կազմակերպում էր աքլորակռիվները: 1860-ական թվականներից մոսկովյան ոստիկանությունը կալանավորում էր աքլորակռվով զբաղվողներին:

Կանոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորաբար աքլորակռիվների համար օգտագործում էին կլոր հրապարակներ, որոնք ուներ մոտ 6 մետր ընդհանուր լայնություն: Եզրերին առկա արգելապատերը թույլ չէին տալիս աքլորներին դուրս գալու մարտադաշտից: Առանձնացնում էին աքլորակռվի երեք հիմնական տեսակներ`

  • Մրցություն կամ խաղ` աքլորակռիվը անց էր կացվում նախօրոք ընտրված զույգերի միջև: Ամենաշատ աքլորների հաղթածն էլ դառնում էր առաջնության հաղթող:
  • Թագավորական ճակատամարտ` բոլոր թռչունները միաժամանակ բաց են թողնվում մարտադաշտ: Հաղթող է դառնում այն աքլորը, որը հաղթում է բոլորին կամ մարտի վերջում միայն ինքն է կենդանի մնում:
  • Ուելսյան կռիվ` Մարտը տեղի է ունենում 8 զույգերի միջև: Զույգերի հաղթողները կռվում են միմյանց դեմ: Վերջին 4-րդ փուլում միմյանց դեմ կռվում են բոլորին հաղթած աքլորները, ընդ որում մինչև մարտը աքլորները չպետք է իրար տեսած լինեին:

Աքլորակռվի ժամանակ խաղադրույքներ ընդունվում էին ոչ միայն խաղի սկզբում, այլև ամբողջ ընթացքում: Հիմնականում միմյանց դեմ կռվում էին 1- 2 տարեկան աքլորները: Կես տարեկանում կտրում էին ճտերի կատարները, քանի որ մարտի ընթացքում դրանց վնասման հետևանքով մեծ քանակությամբ արյուն էր հոսում:

Աքլորակռվի ժամանակակից օրենքները թույլ են տալիս հանել աքլորին մարտից, եթե նա լուրջ վնասվածքներ է ստացել:

Եթե աքլորը հրաժարվում է կռվել իր հակառակորդի դեմ, ապա նա պարտություն է կրում:

Բոլոր աքլորակռիվների ժամանակ մրցավարի խոսքը օրենք է: Դա տարածվում է նաև խաղադրույքների վրա:

Սովորաբար աքլորները կռվում են կյանքում միայն մեկ անգամ, քանի որ սատկում են ստացված վերքերից` մարտից մեկ շաբաթ անց:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]