Արփենիկ Նալբանդյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արփենիկ Նալբանդյան
Arpenik Nalbandian 100, ArmAg, Cropped.jpg
Ի ծնեԱրփենիկ Արշակի Նալբանդյան
Ծնվել էդեկտեմբերի 23, 1916(1916-12-23)
ԾննդավայրԹբիլիսի
Վախճանվել էմայիսի 17, 1964(1964-05-17) (47 տարեկանում)
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունԹբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարչուհի և արվեստների գործիչ
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ և «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ
ԱնդամակցությունՀայաստանի նկարիչների միություն
ԱմուսինԷդուարդ Իսաբեկյան
ԶավակներՄհեր Իսաբեկյան և Արամ Իսաբեկյան
Arpenik Nalbandyan Վիքիպահեստում

Արփենիկ Արշակի Նալբանդյան (դեկտեմբերի 23, 1916(1916-12-23), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 17, 1964(1964-05-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարչուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1956
ՀՀ, ՌԴ ժողովրդական նկարիչ Դմիտրի Նալբանդյանի քույրն է, Էդուարդ Իսաբեկյանի կինը, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Արամ Իսաբեկյանի մայրը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արփենիկ Նալբանդյանը ծնվել է 1916 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Թբիլիսիում։ 1919 թվականին ընտանիքը ստիպված տեղափոխվել է Լենինական, և մայրն աշխատանքի է անցնել տեղի Ամերիկյան մանկատանը: Չորս տարի անց Նալբանդյանները վերադարձել են Թիֆլիս: 1932 թվականին Արփենիկը մեկնել է Մոսկվա և ընդունվել տեղի Ճարտարապետական ինստիտուտի նախապատրաստական կուրս, սակայն նյութական սուղ պայմանների պատճառով ստիպված վերադարձել է Թիֆլիս: Հետագա երեք տարիներին ապագա նկարչուհին աշխատել է հաստոցաշինական գործարանում որպես գծագրող-ընդօրինակող, միաժամանակ՝ սովորել Թիֆլիսի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի նախապատրաստական բաժնում: 1935 թվականին ընդունվել է գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչության բաժին: 1941 թվականին ավարտել է ակադեմիայի գեղանկարչության բաժինը: 1940 թվականի փետրվարի 19-ին Թբիլիսիում ամուսնացել է Էդոարդ Իսաբեկյանի հետ: 1941 թվականին տեղափոխվել է Երևան՝ մշտական բնակության:

1943 թվականից եղել է Հայաստանի խորհրդային կերպարվեստագետների միության անդամ: 1946 թվականից (հիմնադրման սկզբից) մինչև կյանքի վերջը դասավանդել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում: 1948 թվականին և 1952 թվականին ընտրվել է Քաղխորհրդի պատգամավոր։ 1957 թվականին հաստատվել է որպես դոցենտ, Մոսկվա[1]: 1941 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միութենական ցուցահանդեսների։

Արփենիկ Նալբանդյանը մահացել է 1964 թվականի մայիսի 17-ին Երևանում[2][3]։

Ցուցահանդեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Կարմիր բանակի հերոսականությունը», Երևան, 1942
  • Հաշվետու ցուցահանդես, Նկարչի տուն, Երևան, 1943 (անհատական)
  • 38 աշխատանքի ցուցահանդես, Նկարչի տուն, Երևան, 1948 (անհատական)
  • Նկարչի տուն, Երևան, 1967 (անհատական)
  • Դիմանկարի ցուցահանդես, Երևան, 1988
  • 2001 թվականին (հետմահու) կազմակերպվել է անհատական ցուցահանդես ԵԳՊԱ Ալբերտ և Թովէ Բոյաջյան ցուցասրահում
  • 2016 Արփենիկ Նալբանդյան. 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[4][5][6][7]

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիպլոմային աշխատանքն է եղել «Թեյ հավաքողները», 1941, կտավ, յուղաներկ, 175×190:

Առաջին շրջանին պատկանող նկարների բնորոշ հատկանիշը շագանակագույն կոլորիտն է, որը գրեթե մեծ մասամբ կտավներում դառնում է գերիշխող: Այդ շրջանի գործերը, իրենց ամուր կառուցվածքով, գծանկարի խստությամբ, զուսպ կոլորիտով հմայիչ են ու ներգործուն, ինչպես` «Ինքնանկարը», «Նեգրուհի», «Նկարչուհի Լավինիայի դիմանկարը», «Մտորումների մեջ» և այլն նկարներ:

Երկրորդ և ստեղծագործորեն ավելի բեղուն շրջանին են պատկանում 1947-1960 թվականներին կատարած գործերը: Այդ ժամանակաշրջանում ավելի է լայնանում նկարչուհու ստեղծագործական հորիզոնը, նրա արվեստը դառնում է բազմաժանր և դրսևորվում է ավելի ակտիվ ստեղծագործական վերաբերմունք դեպի ընտրած թեման՝ «Հետաքրքրական գիրք», «Տատիկի հեքիաթը», «Կոլտնտեսուհին հանգստի ժամին», «Հետաքրքրասերները», «Իմ երեխաները», «Քաղհանողների» երկու տարբերակները, «Աղբյուրի մոտ», «Փշատ հավաքող աղջիկը», «Կաղամբի քաղհանը»:

Երրորդ շրջանը ընդգրկում է նկարչուհու կյանքի վերջին հինգ տարիները` 1960-1964 թվականները: Արփենիկ Նալբանդյանի համար սկսում է նոր, ավելի հասուն և ավելի բեղմնավոր մի շրջան: «Պատանիները», «Խնձորեսկի» երկու տարբերակները, «Խնձորեսկի երեխաները», «Գորիսեցի Օվսաննա մայրիկը», մի քանի դիմանկարներ և բնանկարային էտյուդներ, որոնք նա նկարել է մահվանից մի քանի ամիս առաջ:

Նկարչուհին աշխատել է թեմատիկ նկարի, դիմանկարի ու բնանկարի բնագավառում: Ստեղծագործական 25 տարիների ընթացքում վրձնել է շուրջ 300 կտավ (2 տասնյակից ավելի կոմպոզիցիոն աշխատանքներ, բազմաթիվ դիմանկարներ, ինչպես նաև նատյուրմորտներ, բնանկարներ և էտյուդներ)[8]:

Արփենիկ Նալբանդյանի գեղանկարչական գործերը (շուրջ 300) գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում (մոտ 45)[9], Վրաստանի ազգային պատկերասրահում, Գյումրիի պատկերասրահում, մասնավոր հավաքածուներում։

Արփենիկ Նալբանդյան. 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես Հայաստանի ազգային պատկերասրահում

Դիմանկարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ինքնանկար», 1942
  • «Աղջիկը», 1957
  • «Մերի Քոչարի դիմանկարը», 1960, ՀԱՊ
  • «Օվսաննա մայրիկը», 1962
  • «Հ. Հովհաննիսյան», 1963

Կենցաղային կտավներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Մտորումների մեջ», 1939
  • «Աղբյուրի մոտ», 1957
  • «Ոսկեվազցի պառավը», 1958

Բնանկարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ախթալա», 1943
  • «Աշնանային բնանկար», 1953
  • «Խնձորեսկ», 1962

Պարգևներ, կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Աշխատանքի առաջավոր» շքանշան, 1956
  • ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, 1961

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Եղբայրը՝ Դմիտրի Նալբանդյան, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ։
  • Ամուսինը՝ Էդուարդ Իսաբեկյան, Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ, պրոֆեսոր։ Ամուսնացել են 1940 թվականին։
  • Որդիները՝ Մհեր Իսաբեկյան, գեղանկարիչ
    • Արամ Իսաբեկյան, գեղանկարիչ, Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի ռեկտոր, պրոֆեսոր։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Baghdasaryan Aram։ «AV Production - Արփենիկ Նալբանդյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2017-03-23 
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  3. «МАСЛОВКА - художники, картины, биографии, фотографии. Живопись, рисунок, скульптура. 20-й век : НАЛБАНДЯН А. А. NALBANDYAN Arpenik»։ www.maslovka.org։ Վերցված է 2016-08-09 
  4. «Արփենիկ Նալբանդյան. 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես` ՀԱՊ-ում»։ www.panorama.am։ Վերցված է 2016-10-28 
  5. «Արփենիկ Նալբանդյան. 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես` ՀԱՊ-ում»։ www.panorama.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-03-23 
  6. Արփենիկ Նալբանդյանի 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես
  7. «Արփենիկ Նալբանդյան. 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական ցուցահանդես»։ Հայաստանի Հանրային Ռադիո (hy-AM)։ Վերցված է 2017-03-23 
  8. «Էդուարդ Իսաբեկյանի պաշտոնական կայք. eduardisabekyan.com» 
  9. «Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ»։ gallery.am։ Վերցված է 2016-08-09