Jump to content

Արտուրո Տոսկանինի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արտուրո Տոսկանինի
Բնօրինակ անունիտալ.՝ Arturo Toscanini
Ծնվել էմարտի 25, 1867(1867-03-25)[1][2][3][…]
Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն[4][5][6][…]
Երկիր Իտալիա և  Իտալիայի թագավորություն
Մահացել էհունվարի 16, 1957(1957-01-16)[4][1][2][…] (89 տարեկան)
Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4],
  • Riverdale, Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5] կամ Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[6][7]
  • ԳերեզմանՄիլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն[8]
    Ժանրերդասական երաժշտություն
    Մասնագիտություներաժիշտ, դիրիժոր, երաժշտական ղեկավար, կոմպոզիտոր, քաղաքական գործիչ և արվեստի կոլեկցիոներ
    Գործիքներթավջութակ
    ԼեյբլRCA Red Seal Records և His Master's Voice?
    ԿրթությունԱրրիգո Բոյտոյի Կոնսերվատորիա
    ԱմուսինCarla Toscanini De Martini?[9]
    Պարգևներ
    Ստորագրություն
    Ստորագրություն
     Arturo Toscanini Վիքիպահեստում

    Արտուրո Տոսկանինի (իտալ.՝ Arturo Toscanini, մարտի 25, 1867(1867-03-25)[1][2][3][…], Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն[4][5][6][…] - հունվարի 16, 1957(1957-01-16)[4][1][2][…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4], Riverdale, Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5] և Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[6][7]), իտալացի դիրիժոր։ Հայտնի է հատկապես Ջուզեպպե Վերդիի և Ռիխարդ Վագների երաժշտության կատարմամբ։

    Կենսագրություն

    [խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Տոսկանինին համարվում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի առաջին կեսի առավել հռչակավոր երաժիշտներից մեկը, աչքի է ընկել իր եռանդուն երաժշտական գործունեությամբ, պերֆեկցիոնիզմով, գործիքավորման յուրաքանչյուր մանրունքի նկատմամբ ուշադրության դրսևորմամբ ու պարտիտուրի հնչեղության ընգծմամբ, ինչպես նաև երաժշտությունը վերարտադրելու գործում լուսանկարչական հիշողությամբ։

    Տարբեր ժամանակներում եղել է Միլանի «Լա Սկալա», Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա» թատրոնների, Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի ղեկավարը։ Իր կարիերայի ավելի ուշ շրջանում նշանակվել է NBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջին երաժշտական ղեկավարը (1937-54)՝ օպերային և սիմֆոնիկ ռեպերտուարի իր բազմաթիվ ռադիո- ու հեռուստատեսային հեռարձակումների և ձայնագրությունների միջոցով մեծ հռչակ ձեռք բերելով ԱՄՆ-ում։

    Արտուրո Տոսկանինին 9 տարեկանից սովորել է Պարմայի արքայական երաժշտական դպրոցում՝ թավջութակի, դաշնամուրի և տեսության դասարաններում։ 13 տարեկանում հանդես է եկել որպես պրոֆեսիոնալ թավջութակահար։ 1885 թվականին ավարտել է Պարմայի կոնսերվատորիայի թավջութակի դասարանը, ընդունվել է իտալական օպերային շրջիկ թատերախումբ՝ որպես թավջութակահար, խմբավարի օգնական, և հյուրախաղերով հանդես եկել Բրազիլիայում։ Դիրիժորական առաջին ելույթը 1886 թվականին էր, Ռիո դե Ժանեյրոյում. ղեկավարել է (առանց նոտաների՝ անգիր) Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա» օպերան։ Այսպես սկվեց նրա դիրիժորական գործունեությունը, որը տևեց 70 տարի[10]։

    1887–98 թվականներին Տոսկանինին եղել է Իտալիայի մի շարք քաղաքների օպերային թատրոնների և սիմֆոնիկ նվագախմբերի դիրիժոր։ 1892 թվականին Միլանում ղեկավարել է Ռուջերո Լեոնկավալլոյի «Պայացներ», 1896 թվականին Թուրինում՝ Ջակոմո Պուչչինիի «Բոհեմ» օպերաները[11], արժանացել է ճանաչման և փառքի։ 1898 թվականին Իտալիայում նրա ղեկավարությամբ առաջին անգամ կատարվել է Պյոտր Չայկովսկու 6-րդ սիմֆոնիան[10]։

    1898–1929 թվականներին (ընդհատումներով) Տոսկանինին եղել է Միլանի «Լա Սկալա», միաժամանակ, 1898–1903 թվականներին՝ Բուենոս Այրեսի (ձմեռային թատերաշրջանների), 1908–1915 թվականներին՝ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» օպերային թատրոնների գլխավոր դիրիժոր։

    Տոսկանինին ելույթներ է ունեցել աշխարհահռչակ երգիչներ Էնրիկո Կարուզոյի, Ջերալդինա Ֆառարի և ուրիշների հետ։ 1910 թվականին Տոսկանինիի ղեկավարությամբ և Կարուզոյի մասնակցությամբ «Մետրոպոլիտենում» մեծ հաջողություն է ունեցել Ջ. Պուչչինիի «Աղջիկն Արևմուտքից» օպերայի բեմադրությունը (հանդիսատեսը Պուչչինիին 55 անգամ բեմ է հրավիրել)։ 1913 թվականին Տոսկանինիի ղեկավարությամբ ԱՄՆ-ում բեմադրվել է Մոդեստ Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» օպերան։ Նույն թվականին Տոսկանինին Իտալիայում մասնակցել է Ջուզեպպե Վերդիի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված միջոցառումներին, «Լա Սկալա» օպերային թատրոնում բեմադրել են նրա «Տրավիատա», «Ֆալստաֆ» օպերաները։

    1926–1936 թվականներին Տոսկանինին ղեկավարել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ, 1937–1954 թվականներին՝ ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերը, 1946–1949 թվականներին միաժամանակ ստեղծագործել է Իտալիայում։ Տոսկանինին ղեկավարել է նաև Բայրոյթի (1930–1931 թվականներ), Զալցբուրգի (1934–1937 թվականներ), Լոնդոնի (1935–1939 թվականներ, իր հիմնած), Լյուցեռնի (1938–1939 թվականներ) երաժշտական փառատոները։ 1936 թվականին մասնակցել է Պաղեստինի սիմֆոնիկ նվագախմբի (այժմ՝ Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ) ստեղծմանը։

    Դիրիժորն աշխարհի բազմաթիվ երկրներում մեծ հաջողությամբ ներկայացրել է Յոհան Սեբաստիան Բախի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ֆրանց Շուբերտի, Յոզեֆ Հայդնի, Յոհաննես Բրամսի, Ջ. Վերդիի, Ռիխարդ Վագների, Դմիտրի Շոստակովիչի (1942 թվականին առաջին անգամ ԱՄՆ-ում՝ 7-րդ սիմֆոնիան, որը հեռարձակվել է ռադիոյով և ձայնագրվել. Տոսկանինին ձայնապնակն ուղարկել է Շոստակովիչին) և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից։ Ջ. Վերդիի թաղման արարողության ժամանակ ղեկավարել է 900-հոգանոց նվագախումբ։

    Տոսկանինիի դիրիժորական գործունեությունը տևել է շուրջ 70 տարի։ Նրան բնորոշ էին կատարողական հախուռն խառնվածքը, բարձր վարպետությունը, երաժշտական երկի հստակ մատուցումը։

    Ծանոթագրություններ

    [խմբագրել | խմբագրել կոդը]
    1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
    2. 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
    3. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
    4. 1 2 3 4 5 6 Тосканини Артуро // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
    5. 1 2 3 4 Archivio Storico Ricordi — 1808.
    6. 1 2 3 4 https://theaterencyclopedie.nl/id/01944072-b1b6-73da-9e6e-278ac81c5aa6
    7. 1 2 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
    8. ↑ Find A Grave — 1996.
    9. ↑ FamilySearch — 1999.
    10. 1 2 Тосканини А. / Юдин Г. Я. // Симон — Хейлер. — М. : Советская энциклопедия : Советский композитор, 1981. — (Энциклопедии. Словари. Справочники : Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш ; 1973—1982, т. 5)
    11. ↑ Мугинштейн М. Л. 4 // Хроника мировой оперы. 1600 – 2000. 400 лет – 400 опер – 400 интерпретаторов. Электронная видеоэнциклопедия (в 4-х частях).. — Т. 1 (1600-1850).
    Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արտուրո Տոսկանինի» հոդվածին։
    Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արտուրո Տոսկանինի» հոդվածին։
    Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 60)։