Արտուրո Տոսկանինի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արտուրո Տոսկանինի
Arturo Toscanini 1908.png
Բնօրինակ անուն իտալ.՝ Arturo Toscanini
Ծնվել է մարտի 25, 1867({{padleft:1867|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2]
Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն[3]
Երկիր Flag of Italy.svg Իտալիա
Մահացել է հունվարի 16, 1957({{padleft:1957|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[3][1][2] (89 տարեկանում)
Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3]
Ժանրեր դասական երաժշտություն
Մասնագիտություն երաժիշտ, դիրիժոր և music director
Գործիքներ թավջութակ
Լեյբլ RCA Records
Կայք toscaninionline.com

Արտուրո Տոսկանինի (իտալ.՝ Arturo Toscanini, մարտի 25, 1867({{padleft:1867|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2], Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն[3] - հունվարի 16, 1957({{padleft:1957|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[3][1][2], Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3]), իտալացի դիրիժոր։ Հայտնի է հատկապես Ջուզեպպե Վերդիի և Ռիխարդ Վագների երաժշտության կատարմամբ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոսկանինին համարվում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի առաջին կեսի առավել հռչակավոր երաժիշտներից մեկը, աչքի է ընկել իր եռանդուն երաժշտական գործունեությամբ, պերֆեկցիոնիզմով, գործիքավորման յուրաքանչյուր մանրունքի նկատմամբ ուշադրության դրսևորմամբ ու պարտիտուրի հնչեղության ընգծմամբ, ինչպես նաև երաժշտությունը վերարտադրելու գործում լուսանկարչական հիշողությամբ։

Տարբեր ժամանակներում եղել է Միլանի «Լա Սկալա», Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա» թատրոնների, Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի ղեկավարը։ Իր կարիերայի ավելի ուշ շրջանում նշանակվել է NBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջին երաժշտական ​​ղեկավարը (1937-54)՝ օպերային և սիմֆոնիկ ռեպերտուարի իր բազմաթիվ ռադիո- ու հեռուստատեսային հեռարձակումների և ձայնագրությունների միջոցով մեծ հռչակ ձեռք բերելով ԱՄՆ-ում։

Արտուրո Տոսկանինին 9 տարեկանից սովորել է Պարմայի արքայական երաժշտական դպրոցում՝ թավջութակի, դաշնամուրի և տեսության դասարաններում: 13 տարեկանում հանդես է եկել որպես պրոֆեսիոնալ թավջութակահար: 1885 թվականին ավարտել է Պարմայի կոնսերվատորիայի թավջութակի դասարանը, ընդունվել է իտալական օպերային շրջիկ թատերախումբ՝ որպես թավջութակահար, խմբավարի օգնական, և հյուրախաղերով հանդես եկել Բրազիլիայում: Դիրիժորական առաջին ելույթը 1886 թվականին էր, Ռիո դե Ժանեյրոյում. ղեկավարել է (առանց նոտաների՝ անգիր) Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա» օպերան: Այսպես սկվեց նրա դիրիժորական գործունեությունը, որը տևեց 70 տարի[4]։

1887–98 թվականներին Տոսկանինին եղել է Իտալիայի մի շարք քաղաքների օպերային թատրոնների և սիմֆոնիկ նվագախմբերի դիրիժոր: 1892 թվականին Միլանում ղեկավարել է Ռուջերո Լեոնկավալլոյի «Պայացներ», 1896 թվականին Թուրինում՝ Ջակոմո Պուչչինիի «Բոհեմ» օպերաները[5], արժանացել է ճանաչման և փառքի: 1898 թվականին Իտալիայում նրա ղեկավարությամբ առաջին անգամ կատարվել է Պյոտր Չայկովսկու 6-րդ սիմֆոնիան[4]:

1898–1929 թվականներին (ընդհատումներով) Տոսկանինին եղել է Միլանի «Լա Սկալա», միաժամանակ, 1898–1903 թվականներին՝ Բուենոս Այրեսի (ձմեռային թատերաշրջանների), 1908–1915 թվականներին՝ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» օպերային թատրոնների գլխավոր դիրիժոր:

Տոսկանինին ելույթներ է ունեցել աշխարհահռչակ երգիչներ Էնրիկո Կարուզոյի, Ջերալդինա Ֆառարի և ուրիշների հետ: 1910 թվականին Տոսկանինիի ղեկավարությամբ և Կարուզոյի մասնակցությամբ «Մետրոպոլիտենում» մեծ հաջողություն է ունեցել Ջ. Պուչչինիի «Աղջիկն Արևմուտքից» օպերայի բեմադրությունը (հանդիսատեսը Պուչչինիին 55 անգամ բեմ է հրավիրել): 1913 թվականին Տոսկանինիի ղեկավարությամբ ԱՄՆ-ում բեմադրվել է Մոդեստ Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» օպերան: Նույն թվականին Տոսկանինին Իտալիայում մասնակցել է Ջուզեպպե Վերդիի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված միջոցառումներին, «Լա Սկալա» օպերային թատրոնում բեմադրել են նրա «Տրավիատա», «Ֆալստաֆ» օպերաները:

1926–1936 թվականներին Տոսկանինին ղեկավարել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ, 1937–1954 թվականներին՝ ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերը, 1946–1949 թվականներին միաժամանակ ստեղծագործել է Իտալիայում: Տոսկանինին ղեկավարել է նաև Բայրոյթի (1930–1931 թվականներ), Զալցբուրգի (1934–1937 թվականներ), Լոնդոնի (1935–1939 թվականներ, իր հիմնած), Լյուցեռնի (1938–1939 թվականներ) երաժշտական փառատոները: 1936 թվականին մասնակցել է Պաղեստինի սիմֆոնիկ նվագախմբի (այժմ՝ Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ) ստեղծմանը:

Դիրիժորն աշխարհի բազմաթիվ երկրներում մեծ հաջողությամբ ներկայացրել է Յոհան Սեբաստիան Բախի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ֆրանց Շուբերտի, Յոզեֆ Հայդնի, Յոհաննես Բրամսի, Ջ. Վերդիի, Ռիխարդ Վագների, Դմիտրի Շոստակովիչի (1942 թվականին առաջին անգամ ԱՄՆ-ում՝ 7-րդ սիմֆոնիան, որը հեռարձակվել է ռադիոյով և ձայնագրվել. Տոսկանինին ձայնապնակն ուղարկել է Շոստակովիչին) և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից: Ջ. Վերդիի թաղման արարողության ժամանակ ղեկավարել է 900-հոգանոց նվագախումբ:

Տոսկանինիի դիրիժորական գործունեությունը տևել է շուրջ 70 տարի: Նրան բնորոշ էին կատարողական հախուռն խառնվածքը, բարձր վարպետությունը, երաժշտական երկի հստակ մատուցումը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Тосканини Артуро // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. 4,0 4,1 Тосканини А. / Юдин Г. Я. // Симон — Хейлер. — М. : Советская энциклопедия : Советский композитор, 1981. — (Энциклопедии. Словари. Справочники : Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш ; 1973—1982, т. 5)
  5. Мугинштейн М. Л. 4 // Хроника мировой оперы. 1600 – 2000. 400 лет – 400 опер – 400 интерпретаторов. Электронная видеоэнциклопедия (в 4-х частях).. — Т. 1 (1600-1850).