Արտուրո Տոսկանինի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արտուրո Տոսկանինի
Arturo Toscanini 1908.png
Բնօրինակ անուն իտալ.՝ Arturo Toscanini
Ծնվել է մարտի 25, 1867({{padleft:1867|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2]
Պարմա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն[3]
Երկիր Flag of Italy.svg Իտալիա
Մահացել է հունվարի 16, 1957({{padleft:1957|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[3][2] (89 տարեկանում)
Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[3]
Ժանրեր դասական երաժշտություն
Մասնագիտություն երաժիշտ, դիրիժոր և music director
Գործիքներ թավջութակ
Լեյբլ RCA Records
Կայք toscaninionline.com

Արտուրո Տոսկանինի (իտալ.՝ Arturo Toscanini, 1867, մարտի 25, Պարմա1957, հունվարի 16, Ռիվերդեյլ, Նյու Յորք), իտալացի դիրիժոր։ Հայտնի է հատկապես Ջուզեպպե Վերդիի և Ռիխարդ Վագների երաժշտության կատարմամբ։

Տոսկանինին համարվում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի առաջին կեսի առավել հռչակավոր երաժիշտներից մեկը, աչքի է ընկել իր եռանդուն երաժշտական գործունեությամբ, պերֆեկցիոնիզմով, գործիքավորման յուրաքանչյուր մանրունքի նկատմամբ ուշադրության դրսևորմամբ ու պարտիտուրի հնչեղության ընգծմամբ, ինչպես նաև երաժշտությունը վերարտադրելու գործում լուսանկարչական հիշողությամբ։

Տարբեր ժամանակներում հանդիսացել է Միլանի «Լա Սկալա», Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա» թատրոնների, Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի ղեկավարը։ Իր կարիերայի ավելի ուշ շրջանում նշանակվել է NBC-ի սիմֆոնիկ նվագախմբի առաջին երաժշտական ​​ղեկավարը (1937-54)՝ օպերային և սիմֆոնիկ ռեպերտուարի իր բազմաթիվ ռադիո ու հեռուստատեսային հեռարձակումների և ձայնագրությունների միջոցով մեծ հռչակ ձեռք բերելով ԱՄՆ-ում։ Արտուրո Տոսկանինին 9 տարեկանից սովորել է Պարմի արքայական երաժշտական դպրոցում՝ թավջութակի, դաշնամուրի և տեսության դասարաններում: 13 տարեկանում հանդես է եկել որպես պրոֆեսիոնալ թավջութակահար: 1885 թ-ին ավարտել է Պարմի կոնսերվատորիայի թավջութակի դասարանը, ընդունվել է իտալական օպերային շրջիկ թատերախումբ՝ որպես թավջութակահար, խմբավարի օգնական, և հյուրախաղերով հանդես եկել Բրազիլիայում: Դիրիժորական առաջին ելույթը 1886 թ-ին էր, Ռիո դե Ժանեյրոյում. ղեկավարել է (առանց նոտաների՝ անգիր) Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա» օպերան: 1887–98 թթ-ին Տոսկանինին եղել է Իտալիայի մի շարք քաղաքների օպերային թատրոնների և սիմֆոնիկ նվագախմբերի դիրիժոր: 1892 թ-ին Միլանում ղեկավարել է Ռուջերո Լեոնկավալլոյի «Պայացներ», 1896 թ-ին Տուրինում՝ Ջակոմո Պուչչինիի «Բոհեմ» օպերաները, արժանացել է ճանաչման և փառքի: 1898 թ-ին Իտալիայում նրա ղեկավարությամբ առաջին անգամ կատարվել է Պյոտր Չայկովսկու 6-րդ սիմֆոնիան: 1898–1929 թթ-ին (ընդհատումներով) Տոսկանինին եղել է Միլանի «Լա Սկալա», միաժամանակ, 1898–1903 թթ-ին՝ Բուենոս Այրեսի (ձմեռային թատերաշրջանների), 1908–15 թթ-ին՝ Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն» օպերային թատրոնների գլխավոր դիրիժոր: Տոսկանինին ելույթներ է ունեցել աշխարհահռչակ երգիչներ Էնրիկո Կառուզոյի, Ջերալդինա Ֆառարի և ուրիշների հետ: 1910 թ-ին Տոսկանինիի ղեկավարությամբ և Կառուզոյի մասնակցությամբ «Մետրոպոլիտենում» մեծ հաջողություն է ունեցել Ջ. Պուչչինիի «Աղջիկն Արևմուտքից» օպերայի բեմադրությունը (հանդիսատեսը Պուչչինիին 55 անգամ բեմ է հրավիրել): 1913 թ-ին Տոսկանինիի ղեկավարությամբ ԱՄՆ-ում բեմադրվել է Մոդեստ Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» օպերան: Նույն թվականին Տոսկանինին Իտալիայում մասնակցել է Ջուզեպպե Վերդիի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված միջոցառումներին, «Լա Սկալա» օպերային թատրոնում բեմադրել է նրա «Տրավիատա», «Ֆալստաֆ» օպերաները: 1926–36 թթ-ին ղեկավարել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ, 1937–54 թթ-ին՝ ազգային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերը, 1946–49 թթ-ին միաժամանակ ստեղծագործել է Իտալիայում: Տոսկանինին ղեկավարել է նաև Բայրոյթի (1930–31 թթ.), Զալցբուրգի (1934–37 թթ.), Լոնդոնի (1935– 1939 թթ., իր հիմնած), Լյուցեռնի (1938–39 թթ.) երաժշտական փառատոները: 1936 թ-ին մասնակցել է Պաղեստինի սիմֆոնիկ նվագախմբի (այժմ՝ Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ) ստեղծմանը: Դիրիժորն աշխարհի բազմաթիվ երկրներում մեծ հաջողությամբ ներկայացրել է Յոհան Սեբաստիան Բախի, Լյուդվիգ վան Բեթհովենի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ֆրանց Շուբերտի, Ժոզեֆ Հայդնի, Յոհաննես Բրամսի, Ջ. Վերդիի, Ռիխարդ Վագների, Դմիտրի Շոստակովիչի (1942 թ-ին առաջին անգամ ԱՄՆ-ում՝ 7-րդ սիմֆոնիան, որը հեռարձակվել է ռադիոյով և ձայնագրվել. Տոսկանինին ձայնապնակն ուղարկել է Շոստակովիչին) և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից: Ջ. Վերդիի թաղման արարողության ժամանակ ղեկավարել է 900-հոգանոց նվագախումբ: Տոսկանինիի դիրիժորական գործունեությունը տևել է շուրջ 70 տարի: Նրան բնորոշ էին կատարողական հախուռն խառնվածքը, բարձր վարպետությունը, երաժշտական երկի հստակ մատուցումը: [արված է]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են