Արտյոմի հուշարձան (Շախտի)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox architecture.png
Արտյոմի հուշարձան
ռուս.՝ Памятник Артёму
Գտնվում է Շախտի
Կառուցվել է 1968
Կառուցել է Բ. Ակոլզին, Լ. Գանշին,
Ն. Կարագոդին, Ա. Դեմիդովիչ
Ներկա վիճակը կանգուն
Nuvola apps kview.png Արտաքին պատկերներ
Searchtool.svg Արտյոմի հուշարձանի լուսանկարներ

Արտյոմի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Артёму), ռուս հեղափոխական, խորհրդային քաղաքական գործիչ ընկեր Արտյոմի (Ֆեոդոր Անդրեևիչ Սերգեևի կեղծանունը) հուշարձանը ՌԴ Ռոստովի մարզի Շախտի քաղաքում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընկեր Արտյոմը (իսկական անունը` Ֆեոդոր Սերգեև) եղել է պրոֆեսիոնալ հեղափոխական, Սերգեյ Կիրովի և Իոսիֆ Ստալինի մտերիմ ընկերը, Կոմունիստական կուսակցության գործիչ, Դոնեցկ–Կրիվոյռոգյան խորհրդային հանրապետության հիմնադիրը և այդ հանրապետության ժողկոմխորհրդի առաջին նախագահը։ XX դարի սկզբում այդ հանրապետության կազմում էր Ալեքսանդրովսկ-Գրուշևսկի քաղաքը (այժմ` ք. Շախտի)։

Ընկեր Արտյոմն ուշադրություն էր դարձնում Դոնբասի ածուխի արդյունաբերության հետպատերազմյան վերականգնմանը։ 1921 թվականի ապրիլի 18-ին Ֆեոդոր Անդրեևիչը ժամանել է Շախտի։ Այնտեղ նա մասնակցել է Խորհուրդների Շախտիի գավառային կոմիտեի նստաշրջանի աշխատանքներին, հանդես է եկել 1-ին պետական հանքահորի բանվորների ժողովներին (այժմ դա Արտյոմի անվան հանքահորն է)։

Ընկեր Արտյոմը

Ընկեր Արտյոմի հիշատակը հավերժացվել է Ուկրաինական ԽՍՀ-ում, Ռոստովի մարզում։ Նրա անունն է կրել Շախտի քաղաքի ավաններից մեկը, էլեկտրակայանը, Արտյոմի անվան հանքահորը, «Գլուբոկայա» հանքահորը (Արտյոմի անվան № 2)[1], քաղաքի փողոցներից մեկը։

Ընկեր Արտյոմի հուշարձաններ տեղադրվել են ԽՍՀՄ Դոնեցկ, Սվյատոգորսկ քաղաքներում, Պրիմորիեի երկրամասի Արտյոմ քաղաքում, Կրիվոյ Ռոգում և այլն։ Խոշորագույններն էին երկաթբետոնե հուշարձանները Արտյոմովսկ (այժմ` Բախմուտ) քաղաքում (քանդակագործ` Իվան Կավալերիձե, 1927), որի պատվանդանի բարձրությունը 15 մետր էր, քանդակինը` նույնպես 15 մետր, ինչպես նաև Սվյատոգորսկում, որի բարձրությունը 22 մետր է, պատվանդանինը` 6 մետր։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Արտյոմովսկի հուշարձանն ավերվել է գերմանացիների կողմից։

1968 թվականի օգոստոսի 13-ին ընկեր Արտյոմի հուշարձանը տեղադրվել է Արտյոմ ավանի կենտրոնում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշարձանի քանդակի բարձրությունը 9,7 մետր է, պատվանդանինը` 5,2 մետր։ Հուշարձանը պատրաստել է շախտիեցի քանդակագործների խումբը` Բ. Վ. Ակոլզինը, Լ. Ի. Գանշինը, Ն. Ա. Կարագոդինը, Ա. Դեմիդովիչը։ Ընկեր Արտյոմը պատկերված է շարժման մեջ, քանդակը գունավորված է արծաթագույն ներկով։

Ժամանակի ընթացքում հուշարձանը սկսել է քայքայվել և փլուզվել։ 2012 թվականին Վլադիմիր Լավրենևը վերականգնել է հուշարձանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Болдырев А. Кто Вы, товарищ Артём?: [история Донбасса]/ А.Болдырев // Российский Донбасс. - 2002. – 16 авг. – С. 4.
  • Телегин В. Город Шахты в исторических памятниках / В. Телегин // Ленинское знамя. – 1975. – 11 янв. – С. 2.

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]