Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա

Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա; անգլ.՝ American Academy of Arts and Sciences
Հապավում	AAAS
Տեսակ	գիտական ընկերություն, ակադեմիական հրատարակիչ և ոչ առևտրային կազմակերպություն
Կարգախոս	Sub Libertate Florent
Հիմնադրվել է	մայիսի 4, 1780
Հիմնադրիր	Ջոն Ադամս և James Bowdoin?
Անդամ է	American Council of Learned Societies?, Հասարակական գիտությունների ասոցիացիաների կոնսորցիում, National Humanities Alliance? և Committee on Publication Ethics?
Նախագահ	Laurie L. Patton?
Երկիր	ԱՄՆ
Կայք	amacad.org(անգլ.)
	42°22′51″N 71°06′37″W / 42.380833333333°N 71.110277777778°W
	Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա (ԱՄՆ) Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ
	American Academy of Arts and Sciences Վիքիպահեստում

42°22′51″N 71°06′37″W / 42.3808°N 71.1104°W / 42.3808; -71.1104

Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա (անգլ.՝ American Academy of Arts and Sciences, AAA&S), Միացյալ Նահանգների ամենահին գիտական կազմակերպություններից մեկն է, ակադեմիական և քաղաքական հետազոտությունների անկախ կենտրոն:

Գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Քեմբրիջում (Մասաչուսեթս): Գիտական ընկերությունների ամերիկյան խորհրդի անդամ է^[6]:

Անդամությունը ընտրովի է. անդամ կարող են դառնալ ակադեմիական գիտաճյուղերի (ճշգրիտ, բնական, հասարակական, հումանիտար գիտությունների) առաջատար գիտնականները, արվեստի գործիչները, խոշոր գործարարներն ու կառավարիչները, պետական ու հասարակական ականավոր գործիչները: Ակադեմիայի ողջ պատմության ընթացքում, 2022 թվականի դրությամբ, նրա անդամ են ընտրվել 13,5 հազար, ակտիվ անդամ են ճանաչվել 5,7 հազարից ավելի մարդ: Ակադեմիայի ներկայիս անդամների մեծ մասն ապրում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում: Թվաքանակով երկրորդ տեղն զբաղեցնում են բրիտանացիները (2016 թվականի դրությամբ վերջիններիս թիվը կազմել է շուրջ 180)^[7].

Ակադեմիայի հիմնական տպագիր օրգանը Dædalus ամսագիրն է։ Անդամների համար Քեմբրիջում կանոնավոր կերպով միջոցառումներ են անցկացվում: Ակադեմիան կազմակերպում է մի շարք կոնֆերանսներ, իրականացնում է հետազոտական նախագծեր և հանդիսանում է մի շարք մրցանակների, այդ թվում՝ Ռամֆորդի մրցանակի հիմնադիրը:

Պատմություն

Ակադեմիան ամերիկյան հեղափոխության ժամանակ՝ 1780 թվականին Բոստոնում հիմնադրել են Ջեյմս Բաուդոյնը / James Bowdoin, Ջոն Ադամսը և Ջոն Հենքոքը։ Նպատակը, ինչպես նշված է նրա կանոնադրության մեջ, եղել և մնում է «զարգացնել ու տարածել յուրաքանչյուր արվեստ ու գիտություն, որը կարող է առաջ մղել ազատ, անկախ և առաքինի մարդկանց շահը, պատիվը, արժանապատվությունը և երջանկությունը» (cultivate every art and science which may tend to advance the interest, honour, dignity, and happiness of a free, independent, and virtuous people): 1780 թվականին վերոնշյալ գիտնականներին միացան Ռոբերտ Թրեյթ Փեյնը և տեղական 58 համայնքների ղեկավարներ, դրանից կարճ ժամանակ անց՝ նաև նշանավոր այլ գործիչներ՝ Բենջամին Ֆրանկլինը (որի Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերությունը խթան հանդիսացավ ավելի քաղաքական կողմնորոշված ընկերակցություն ստեղծելու համար), Ջորջ Վաշինգտոնը, Թոմաս Ջեֆերսոնը և Ալեքսանդր Համիլտոնը:

Ամերիկյան այս ակադեմիան համակարգված կապեր է պահպանել Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի, Մոսկվայի բնագետների ընկերության, Պուլկովոյի աստղադիտարանի, հանքարդյունաբերության ինժեներների կորպուսի և Ռուսական կայսրության բազմաթիվ այլ գիտական հաստատությունների հետ^[8]: Ակադեմիայի առաջին ռուսաստանցի անդամը մաթեմատիկոս Լեոնարդ Էյլերն էր (1781)։ 19-րդ դարում դրա անդամ ընտրվածների թվում են ակադեմիկոսներ Ֆուսը, Ֆիշերը և Շուբերտը (բոլորը՝ 1812 թվականին), աստղագետ Ստրուվեն և մաթեմատիկոս Օստրոգրադսկին (1834), Լեոնարդ Էյլերի թոռը՝ մաթեմատիկոս Էդվարդ Քոլինսը (1834), Էմբրիոլոգիայի հիմնադիր Բերը (1849), քիմիկոս Մենդելեևը^[8]: 19-րդ դարի բրիտանացի գիտնականներից ու արվեստագետներից այս ակադեմիայի անդամ են ընտրվել մաթեմատիկոս Բեբիջը, կենսաբան Դարվինը և բանաստեղծ Թենիսոնը:

Ակադեմիայի նախագահներ

1780—1790 Ջեյմս Բաուդոյն (James Bowdoin)
1791—1814 Ջոն Ադամս
1814—1820 Էդուարդ Հոլիոուք (Edward Augustus Holyoke)
1820—1829 Ջոն Քվինսի Ադամս
1829—1838 Նաթանիել Բոուդիչ
1838—1839 Ջեյմս Ջեքսոն (James Jackson)
1839—1846 Ջոն Փիքերինգ (John Pickering)
1846—1863 Ջեյքոբ Բիգելոու
1863—1873 Էյսա Գրեյ
1873—1880 Չարլզ Ադամս
1880—1892 Ջոզեֆ Լավերինգ (Joseph Lovering)
1892—1894 Ջոսայա Քուք
1894—1903 Ալեքսանդր Ագասիս
1903—1908 Ուիլյամ Գուդվին (William Watson Goodwin)
1908—1915 Ջոն Թրաուբրիջ (John Trowbridge)
1915—1917 Հենրի Ուոլքոթ (Henry Pickering Walcott)
1917—1919 Չարլզ Բաուդիչ (Charles Pickering Bowditch)
1919—1921 Թեոդոր Ռիչարդս
1921—1924 Ջորջ Մուր (George Foot Moore)
1924—1927 Թեոդոր Լայման (Theodore Lyman)
1927—1931 Էդվին Ուիլսոն (Edwin Bidwell Wilson)
1931—1933 Ջերեմայա Ֆորդ (Jeremiah D. M. Ford)
1933—1935 Ջորջ Փարքեր (George Howard Parker)
1935—1937 Ռոսքո Փաունդ (Roscoe Pound)
1937—1939 Դյուգալդ Ջեքսոն (Dugald C. Jackson)
1939—1944 Հարլոու Շեփլի
1944—1951 Հովարդ Մամֆորդ-Ջոունզ (Howard Mumford Jones)
1951—1954 Էդվին Լենդ
1954—1957 Ջոն Բրչարդ (John Ely Burchard)
1957—1961 Քրթլի Ֆլեթչեր Մեթեր (Kirtley Fletcher Mather)
1961—1964 Հադսոն Հոուգլանդ (Hudson Hoagland)
1964—1967 Փոլ Ֆրոյնդ (Paul A. Freund)
1967—1971 Թոլքոթ Փարսոնս
1971—1976 Հարվի Բրուքս (Harvey Brooks)
1976—1979 Վիկտոր Վայսքոփֆ
1979—1982 Միլտոն Քաց (Milton Katz)
1982—1986 Հերման Ֆեշբախ
1986—1989 Էդվարդ Լևի
1989—1994 Լեո Բերանեկ (Leo Leroy Beranek)
1994—1997 Յարոսլավ Պելիկան
1997—2000 Դենիել Թոսթեսոն (Daniel C. Tosteson)
2000—2001 Ջեյմս Ֆրիդման (James O. Freedman)
2001—2006 Պատրիցիա Սփեքս (Patricia Meyer Spacks)
2006—2009 Էմիլիո Բիցցի (Emilio Bizzi)
2010—2013 Լեսլի Բեռլովից (Leslie C. Berlowitz)
2014—2018 Ջոնաթան Ֆենտոն (Jonathan Fanton)
с 2019 Դևիդ Օքսթոբի (David W. Oxtoby)

Տես նաև

ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
ԱՄՆ ճարտարագիտության ազգային ակադեմիա

Ծանոթագրություններ

↑ https://web.archive.org/web/20240116104008/https://www.acls.org/acls-member-societies/
↑ https://www.cossa.org/members/
↑ https://web.archive.org/web/20240126121019/https://nhalliance.org/about/members/
↑ https://publicationethics.org/members
↑ Announcing Laurie L. Patton as the Next President of the Academy — 2024.
↑ «ACLS American Council of Learned Societies | Home». ACLS American Council of Learned Societies | www.acls.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-07-04-ին. Վերցված է 2018-03-18-ին.
↑ «Vice-Chancellor elected to American Academy of Arts and Sciences | University of Oxford». Արխիվացված է օրիգինալից 2019-10-22-ին. Վերցված է 2019-10-22-ին.
1 2 Иванян Э. А. Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII-XX века.. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0

Արտաքին հղումներ

Պաշտոնական կայք

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա» հոդվածին։

[_3f352dff13fb2ddd-1] ttps://web.archive.org/web/20240116104008/https://www.acls.org/acls-member-societies/

[_b1130e013df6b6c3-2] ttps://www.cossa.org/members/

[_a23eea2027149953-3] ttps://web.archive.org/web/20240126121019/https://nhalliance.org/about/members/

[_8a5999758bd247fb-4] ttps://publicationethics.org/members

[_2f8b49c4e34a59ce-5] Announcing Laurie L. Patton as the Next President of the Academy — 2024.

[6] «ACLS American Council of Learned Societies | Home». ACLS American Council of Learned Societies | www.acls.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-07-04-ին. Վերցված է 2018-03-18-ին.

[автоссылка1-7] «Vice-Chancellor elected to American Academy of Arts and Sciences | University of Oxford». Արխիվացված է օրիգինալից 2019-10-22-ին. Վերցված է 2019-10-22-ին.

[:0-8] 1 2 Иванян Э. А. Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII-XX века.. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]