Արսեն Փանոսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արսեն Փանոսյան
Ի ծնեԱրսեն Պարույրի Փանոսյան
Ծնվել է1940, սեպտեմբերի 27
Ծննդավայրգ. Արգել (Լուսակերտ), Կոտայքի մարզ
Վախճանվել է2012, հունիսի 7
Մահվան վայրԵրևան
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Հայկական ԽՍՀ
Մասնագիտությունքանդակագործ և նկարիչ
ՊարգևներՄովսես Խորենացու մեդալ և ԺՏՆՑ ոսկե մեդալ

Արսեն Պարույրի Փանոսյան (1940, սեպտեմբերի 27, գ. Արգել (Լուսակերտ), Կոտայքի մարզ - 2012, հունիսի 7, Երևան), հայ զարդանկարիչ, փայտի փորագրող, խաչքարագործ, նկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փայտարվեստով սկսել է զբաղվել մանուկ հասակից, առաջին քայլերն անելով քեռու՝ անվանի քանդակագործ Հովսեփ Մարգարյանի օգնությամբ։

Ուսումնասիրելով հայկական դասական զարդարվեստն ու փորագրությունը, ստեղծել է նոր զարդանախշերի իր ուրույն ոճը և փայտի փորագրությունը հասցրել բազմաշերտության։

1950-ական թվականներին, Փանոսյանն իր աշխատանքներով մասնակցում է Երևանի ժողովրդական արվեստի թանգարանի հիմնադրմանը։

Արսեն Փանոսյանի և որդիների շատ աշխատանքներ տեղ են գտել աշխարհի տարբեր հեղինակավոր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։

Ուսումնասիրելով խաչքարային արվեստը, 1980-ական թվականներից տղաների հետ սկսում է զբաղվել խաչքարագործությամբ՝ ստեղծելով ինչպես դասական, այնպես էլ նոր, իր ուրույն ոճի խաչքարեր։

1998-ին հայրենի Արգել գյուղում անշահախնդրորեն կառուցել է Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների հիշատակին նվիրված խաչքարերի համալիր[1], իսկ 2001-ին գյուղին է նվիրել 15 խաչքարերից բաղկացած «Քրիստոնյա Հայաստան» հուշահամալիրը[2]։

Գերմանիայի Բրեմեն և Բրաունշվայգ [1] քաղաքներում նրա կերտած խաչքարերը հավերժացնում են Հայոց Մեծ եղեռնի անմեղ զոհերի հիշատակը։

Արսեն Փանոսյանը Հայաստանի և Արցախի տասնյակ համայնքներում ունի զոհված ազատամարտիկների հիշատակին նվիրված խաչքարեր։ Վարպետի բազում խաչքարեր տեղադրվել են նաև հայաստանյան եկեղեցիների բակերում։

2009-ին խաչքարային արվեստը համամարդկային մշակութային արժեքների ցանկի մեջ ընդգրկելու համար, այլ խաչքարերի թվում, ՅՈՒՆԵՍԿՕ ներկայացվեցին նաև Արսեն Փանոսյանի աշխատանքները[3]։

Պարգևներ, մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1977 և 1987 թթ. մասնակցել է Մոսկվայում անցկացված ժողստեղծագործողների համամիութենական փառատոներին և արժանացել գլխավոր մրցանակի՝ ոսկե մեդալի և դափնեկրի կոչման։ Պարգևատրվել է «Լենինի 100-ամյակ» և ՀԱՄԿԽ-ի «Դիպլոմանտ» մեդալներով։ 2004 թվականին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Մովսես Խորենացու մեդալով, իսկ 2010-ին արժանացել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու «Սուրբ Ներսես Շնորհալի» շքանշանին։

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավելի քան 50 ստեղծագործական տարիների ընթացքում Արսեն Փանոսյանը (հետագայում երկու որդիների՝ Արթուր և Պարույր Պարույրյանների հետ) ստեղծել է 300-ից ավելի փայտյա զարդաքանդակ և 150-ից ավելի խաչքար։

Ունեցել է 70-ից ավելի աշակերտներ, որոնցից շատերն այժմ հմուտ վարպետներ են։

Հայրենի Արգելի նրա տուն-թանգարանը շուրջ 25 տարի է անվճար բաց է բոլոր այցելուների առջև։

Արսեն Փանոսյանի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Փանոսյանը փայտին մոտենում է այնպես, ինչպես Պագանինին ջութակին...: Aquote2.png


Aquote1.png Վարպետ Արսենի աշխատանքները ստեղծվում են նախ հոգում, ապա կերտվում ձեռամբ...: Aquote2.png


Aquote1.png Փանոսյանն իր արվեստով շարունակում է հայ ժողովրդական արվեստի ոգուն հատուկ գեղեցիկը, բարին և մնայունը...: Aquote2.png


Aquote1.png Դիտում եմ ու ապշում, էս մեր անհամբեր ժողովրդից ոնց է այսքան համբերություն ունեցող մարդ ծնվել` Արսեն Փանոսյան այր` փայտարվեստի կախարդը... Հալալ ա...: Aquote2.png


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]