Արսեն Շապանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արսեն Շապանյան
Arsen Shabanyan.jpg
Ի ծնեարմտ. հայ.՝ Արսեն Շապանեան
Ծնվել էհունիսի 8, 1864(1864-06-08)
ԾննդավայրՍունինց, Խոտորջուր, Սպեր և Կարին, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել էապրիլի 22, 1949(1949-04-22)[1][2][3] (84 տարեկան)
Մահվան վայրՆյոյի սյուր Սեն, Սենա, Ֆրանսիա[4]
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Ֆրանսիա և Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանյան կայսրություն
ԿրթությունՄուրադ-Ռափայելյան վարժարան և Ժյուլիանի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ
Ուշագրավ աշխատանքներ«Վերջալույս Բրետանում», «Լուսնի լույսով», «Պայծառ գիշեր», «Ցայգախոհք», «Լուսնյակ գիշեր», «Լուսնկայն»
ՈւսուցիչԳյուստավ Մորո և Ժան Պոլ Լորան
Պարգևներ«Պատվո լեգեոն» շքանշան
ԱնդամակցությունՖրանսիացի նկարիչների միություն

Արսեն Շապանյան (Շաբանյան) (հունիսի 8, 1864(1864-06-08), Սունինց, Խոտորջուր, Սպեր և Կարին, Օսմանյան կայսրություն - ապրիլի 22, 1949(1949-04-22)[1][2][3], Նյոյի սյուր Սեն, Սենա, Ֆրանսիա[4]), հայ նկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արսեն Շապանյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Կարին գավառի Սունինց գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի Արծնյան վարժարանում, որտեղ էլ ստացել է նկարչության առաջին դասերը։ 1874 թվականին մեկնում է Վենետիկ և ուսանում Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1883 թվականին վերադարձել է Կարին։ 1891 թվականին տեղափոխվել է Բաթում, ծառայել առևտրական բանկի մի մասնաճյուղում։ Շարունակում է զբաղվել նկարչությամբ։ 1891 թվականի օգոստոսին մեկնել է Թեոդոսիա` հյուրընկալվելով ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկուն[5]։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Վենետիկում, ապա մեկնել Թեոդոսիա, Հովհաննես Այվազովսկու խորհրդով մեկնել Փարիզ, հաճախել Ժյուլիանի ակադեմիա՝ աշակերտելով Գ. Մորոյին, Ժ. Պ. Լորանսին և Բ. Կոնստանին։ Ստեղծել է հիմնականում ծովանկարներ[6]։

Աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ աշխատանքները ցուցադրել է Փարիզում, 1894 թվականին՝ ներկայացնելով Բրետանի ծովափնյա տեսարաններ պատկերող նկարներ։ Շապանյանի ծովանկարներին բնորոշ է բանաստեղծականությունը, խոհականությունը։ Նշանավոր գործերից են՝ «Վերջալույս Բրետանում», «Լուսնի լույսով», «Պայծառ գիշեր», «Ցայգախոհք», «Լուսնյակ գիշեր», «Լուսնկայն»։ Ստեղծել է նաև կենցաղային նկարներ («Խաչափառ որսացող կանայք»), նատյուրմորտներ։ Շապանյանի ստեղծագործությունները ցուցադրվել են նաև Լոնդոնում։ Փարիզի Ժորժ Պտի Ա. Շտպանյան նկարասրահում 1926 թվականին ցուցադրած գործերի համար պարգևատրվել է «Պատվո լեգեոն» շքանշանով։ Շապանյանն եղել է Ֆրանսիայի ծովանկարիչների և գունավոր փորագրության նկարիչների ընկերությունների հիմնադիրներից, հայ արվեստագետների «Անի» ընկերության անդամ։ Շապանյանի «Նորմանդացի ձկնորսներ» աշխատանքը (1898) գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[7]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշան (1926)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Շիշմանյան Ռ., Բնանկարն ու հայ նկարիչները, Երևան, 1958։
  • Խաչատրյան Շ., Ֆրանսահայ կերպարվեստը, Երևան, 1991։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արա Հակոբյան, «Արսեն Շաբանյան», Պոլիգրաֆ Բիզնես հրատարակչություն, 144 էջ, Երևան 2009, Տիգրան Մեծ հրատարակչատուն։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 451 CC BY-SA icon 80x15.png