Արշավիր Հակոբյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արշավիր Հակոբյան
Ծնվել էհունվարի 6, 1908(1908-01-06)
Մահացել էհունվարի 27, 1993(1993-01-27) (85 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունպատմաբան
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ
Ալմա մատերՀայկական պետական մանկավարժական համալսարան
Գիտական աստիճանպատմական գիտությունների դոկտոր (1954) և դոկտոր (1960)
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ


Արշավիր Մնացականի Հակոբյան (հունվարի 6, 1908(1908-01-06) - հունվարի 27, 1993(1993-01-27), Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1954), պրոֆեսոր (1960)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։ ԽՍՀՄ Հայրենական Մեծ Պատերազմի մասնակից («Հանուն հայրենիքի» ռազմաճակատային թերթի խմբագիր)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արշավիր Հակոբյանը ծնվել է 1908 թվականի հունվարի 6-ին Կարսի մարզի Սարիղամիշի գավառի Ստհան գյուղում: Փրկվելով քեմալական թուրքերի կոտորածներից՝ ապաստան է գտել Երևանում: 1920 թվականին աշխատել է Երևանի տպարանում, եղել գրաշարի օգնական, ապա՝ գրաշար: Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Հակոբյանի աշխատանքի և ուսման հնարավորություններն ընդյալնվել են: 1924 թվականին անդամագրվել է լենինյան կոմերիտմիությանը, 1928 թվականի հոկտեմբերին տպարանի կուսակցական կազմակերպությունը Հակոբյանին ընդունել է լենինյան կուսակցության շարքերը: 1929-1930 թվականներին եղել է «Սովետական Հայաստան» թերթի կուսակցական և մասսայական բաժնի քարտուղար: Բանֆակն ավարտելուց հետո նշանակվել է Երևանի գյուղատնտեսական բանֆակի ուսմասվար և պատմության դասատու: 1932-1939 թվականներին վարել է կուսակցական ղեկավար աշխատանք, եղել շրջկոմի բաժնի վարիչ, Լենինականի քաղկոմի հրահանգիչ, կուսշրջկոմի քարտուղար, ՀԿԿ Կենտկոմի պրոպագանդիստ: 1939-1941 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Հայկական մասնաճյուղի (Արմֆան) պատմության ինստիտուտում՝ որպես կրտսեր գիտաշխատող, մարքսիզմ-լենինիզմի հիմունքներ է դասավանդել Գյուղատնտեսական ինստիտուտում: Ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը (1940)։ 1951-1980 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի բաժնի վարիչ, ապա՝ գիտական խորհրդատու[1]։

Հայրենական մեծ պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1941 թվականի հուլիսին Հակոբյանը զորակոչվել է Կարմիր բանակ, ծառայել Հայկական 408-րդ հրաձգային դիվիզիայում, սկզբում որպես 672-րդ հրաձգային գնդի պրոպագանդիստ, 1942 թվականի մարտից՝ «Հանուն հայրենիքի» թերթի խմբագիր: 1942 թվականի դեկտեմբերին ավագ քաղղեկ Հակոբյանը նշանակվել Է Անդրկովկասյան ռազմաճակատի հյուսիսային զորախմբի «Առաջ՝ հանուն հայրենիքի» թերթի խմբագրի տեղակալ: 1943 թվականի սեպտեմբերի սկզբին կապիտան Հակոբյանը նշանակվել է Հայկական 89-րդ հրաձգային դիվիզիայի քաղբաժնի ագիտատոր և մասնակցել Թամանի, Կերչի և Ղրիմի ազատագրման համար մղված մարտերին: Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Լեհաստանի ազատագրման համար մղված մարտերին, աչքի ընկել Ռուսկի Բրուդի մոտ ֆաշիստական շուրջ վեց հազար հոգուց բաղկացած խմբավորման ջախջախմանը: Հայկական 89-րդ Թամանյան դիվիզիայի շարքերում Հակոբյանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Օդերի Ֆրանկֆուրտ քաղաքից հարավ՝ գետի ձախ ափին գրավված հենակետի 60-օրյա հերոսական պաշտպանությանը, ապա Բեռլինի ճակատամարտին: Հայկական Թամանյան եռակի շքանշանակիր հրաձգային դիվիզիայի կազմում վերադարձել է Խորհրդային Հայաստան և մինչև 1946 թվականի հուլիս շարունակել է ծառայությունը բանակում: Այնուհետև Հակոբյանն աշխատել է Երևանի սպայի տանը՝ որպես մարքս-լենինյան պատրաստության գծով ավագ հրահանգիչ: Սովետական բանակից զորացրվել է 1947 թվականի հուլիսին[2]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կարմիր աստղի շքանշան (2)
  • «Պատվո նշան» շքանշան
  • «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
  • «Աշխատանքի վետերան» մեդալ
  • «50 տարի ԽՄԿԿ շարքերում» կրծքանշան
  • Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
  • Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
  • ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատությունները վերաբերում են Խորհրդային Հայաստանի պատմությանը («Սովետական Հայաստանը ժողովրդական տնտեսության վերականգնման ժամանակաշրջանում (1921-1925 թթ.)», 1955, «Սովետական Հայաստանը կոմունիստական շինարարության հինգերորդ հնգամյակի տարիներին. 1951-1955 թ.», 1962)։ Մասնակցել է «Հայ ժողովրդի պատմություն» (հ. 7, 1967, հ. 8, 1970) կոլեկտիվ աշխատության ստեղծմանը։

Հակոբյանը գործուն մասնակցություն է ունեցել Խորհրդային Հայաստանում լույս տեսած փաստաթղթերի մի շարք ժողովածուների, այդ թվում «Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական մեծ հեղափոխությունը և սովետական իշխանության հաղթանակը Հայաստանում» (ռուսերեն) «Սովետական Հայաստանը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին» և այլն[3]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «AV Production - Արշավիր Հակոբյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-01-06 
  2. lraber.asj-oa.am http://lraber.asj-oa.am/3991/1/1988-4(91).pdf։ Վերցված է 2019-01-06 
  3. «Կոհա առցանց քարտարան, Հակոբյան, Արշավիր Մնացականի»։ haygirk.nla.am (hy-Armn)։ Վերցված է 2019-01-06 
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png