Արյունոտ արծիվ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռազմիկի մեջքին նախշի պատկերումը: Պատկեր Ստուրա-Համարյան քարի վրա: Ռազմիկի վերևում պատկերված է Օդինի խորհրդանիշը` վալկնուտը

«Արյունոտ արծիվ» (շվեդ.՝ blodörn, նորվ.՝ blodørn, դան․՝ blodørn),  վիկինգների ժամանակաշրջանի լեգենդար մահապատիժ, որը կայանում էր հետևյալ կերպ. դատապարտվածի մեջքից ջարդում էին կողերը, թևերի նման տարածում էին դրանք և թոքերը դուրս էին հանում: Տվյալ դեպքում վաղաժամ մահվան պատճառ պետք է հանդիսանար վնասվածքային շոկը կամ պնևմոտորաքսը:

Պատմաբանների մեծ մասը կասկածի տակ է դնում նման մահապատժի գոյության փաստը կամ էլ այն համարում էր թշնամիների դիակների նկատմամբ ծիսական ծաղր: «Արյունոտ արծվի» մասին հաղորդագրությունները որոշ դեպքերում համարվում են քրիստոնյա պատմիչների հակահեթանոսական քարոզչություն կամ ուշ ժամանակաշրջանի սկալդերի վառ երևակայության արդյունք:

Հակառակորդի մեջքին «արյունոտ արծվի» կերտումը հիշատակվում է «Օլաֆ Թրյուգվասոնի մասին մեծ սագայում», «Օրկնեական յարլերի մասին սագայում», ինչպես նաև Իվար Անոսկորի և նրա եղբայրների վրեժի մասին Էլա II-ից` իրենց հայր Ռագնար Լոդբրոկի մահվան համար: Այդ կարճ հիշատակումներից դժվար է պատկերացում կազմել տվյալ մահապատժի բնույթի մասին:

Ուշ քրիստոնեական պատմիչների մոտ «արյունոտ արծիվ» վերաճեց չարագուշակ մանրամասնություններով և սկսեց որպես բարբարոս դաժանության օրինակ բերվել: Օրինակ` Սաքսոն Գրամատիկուսը իր «Դաների գործերի» (լատ.՝ Gesta Danorum)  9-րդ գրքում հայտնում է, որ Էլայի մահապատժի ժամանակ նրա մեջքին աղ էին լցնում:

Որպես Օդինին թշնամիներ զոհաբերելու նման ծեսի գոյության հաստատում բերվում է Գոթլանդի հուշաքարերից մեկի` Ստուրա-Համարյան քարի վրայի ոչ այնքան հստակ պատկերը:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Roberta Frank. «Viking Atrocity and Skaldic Verse: The Rite of the Blood-Eagle». The English Historical Review. Vol. 99, No. 391, Apr. 1984.