Արմավիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Արմավիր մայրաքաղաքից)
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Արմավիր (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Արմավիր
Զինանշան
Armavir Arms.png

Armavir central square.jpg
Արմավիր կենտրոնական հրապարակը
Կոորդինատներ: 40°09′0″ հս․ լ. 44°02′24″ ավ. ե. / 40.15000° հս․. լ. 44.04000° ավ. ե. / 40.15000; 44.04000
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Արմավիրի
Շրջան Արմավիրի շրջան
Քաղաքապետ Ռուբեն Խլղաթյան
Այլ անվանումներ մինչև 1932Սարդարապատ
մինչև 1992Հոկտեմբերյան
Տվյալ կարգավիճակում 1947 թվականից
Մակերես 8.51 կմ²
ԲԾՄ 870 մ
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Բնակչություն 28 800[1] մարդ (2016)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն արմավիրցի
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ 374 (237)
Փոստային ինդեքս (0901-0918)
Փոստային ինդեքսներ 0901, 0902, 0903, 0904, 0905, 0906, 0907, 0909,
Պաշտոնական կայք http://mer.armavir.am/Pages/Home/Default.aspx
##Արմավիր (Հայաստան)
Red pog.png

Արմավիր, քաղաք Հայաստանի Արմավիրի մարզում, նրա վարչական կենտրոնն է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Արմավիր (պատմական քաղաք)

Արմավիրը եղել է Հայաստանի առաջին մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Երասխի ձախ ափին, Արարատյան դաշտում։ Մովսես Խորենացին Արմավիրի հիմնադրումը վերագրում է Հայկ Նահապետի թոռ Արամայիսին(Մ.թ.ա. II հազարամյակից առաջ)։ Ուրարտական շրջանում՝ մ.թ.ա. մոտ 776 թվականինԱրգիշտի Առաջին թագավորը այստեղ կառուցել է բերդ, իր անունով այն կոչել Արգիշտիխինիլի, որը գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. 8-5-րդ դարերում։ Քաղաքն արվարձաններով հանդերձ զբաղեցրել է մոտ 1000 հա տարածք: Ենթադրվում է, որ այնտեղ բնակվել է շուրջ 30.000 մարդ: Քաղաքի պարիսպների հաստությունը հասնում էր 3,5 մետրի, իսկ Արգիշտիի փորած ջրանցքների ընդհանուր երկարությունը մոտ 40 կմ էր, միջին խորությունն ու լայնքը` 2-ական մետր: 1985թ. պեղումների ժամանակ Արմավիրում հայտնաբերվեց էլամերեն երեք սեպագիր սալիկ. դրանք հանրահայտ<<Գիլգամեշ>> էպոսի բեմականացումից հատվածներ էին: Մինչ այդ էպոսը հայտնի էր քառալեզու արձանագրություններով: Ենթադրվում է, որ էպոսը բեմադրվել է մ.թ.ա. 760թ. Արմավիրում, Սարդուր Երկրորդի գահակալման և ամուսնական հանդեսների ժամանակ: Հնարավոր է, որ այդ բեմադրությունն ավելի հին լինի: Այսպիսով, Հայաստանում թատրոնն սկզբնավորվել է ոչ թե Արտաշատում, այլ Արմավիրում և շարունակվել դարեր: Վերջինս հաստատում են նաև Արմավիրի հունարեն արձանագրությունները, որոնցից մեկը մ.թ.ա. 7-րդ դարի հույն գրող Հեսիոդոսի <<Գործեր և օրեր>> երկին առնչվող հատված է: Ուրարտական պետության անկումից հետո Արմավիրը շարունակել է գոյատևել, իսկ մ.թ.ա. 331թ. դարձել է Արարատյան Հայկական թագավորության մայրաքաղաքը, որտեղ հաստատվել էին Երվանդունիները։ Մ.թ.ա. 189 թ.-ին, երբ Արտաշես Ա-ն հիմնադրեց Մեծ Հայքի թագավորությունը, Արմավիրը դարձավ նրա մայրաքաղաքը։ Մ.թ.ա. III-II դդ. Արմավիրը տնտեսական, մշակութային և պաշտամունքային խոշոր կենտրոն էր։ Ըստ Մովսես Խորենացու, Վաղարշակ թագավորը Արմավարի մեհյանում կանգնեցրել է արեգակի, լուսնի և իր նախնիների անդրիները։ Քաղաքի մերձակայքում էր գտնվում Արամանյակի Սոսյաց անտառը, որտեղ գուշակություններ էին անում ծառերի սաղարթների սոսաջյունով։ Արտաշատի հիմնադրմամբ Արմավիրը դադարել է մայրաքաղաք լինելուց։Արմավիրն անբնակ է դարձել 13-րդ դարում՝ մոնղոլական արշավանքների հետևանքով։

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միչև քրիստոնեությունը պետական կրոն ընդունելը ըստ Մովսես Խորենացու Արմավիրում եղել են երեք հեթանոսական տաճարներ՝ լուսնի, արևի և նախնիների հիշատակման տաճարները։

Արմավիր քաղաքի առաջին գլխավոր հատակագիծը կազմել է Ալ. Թամանյանը:

 Պետական, Մշակութային և Ուսումնական հաստատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արմավիրում այսօր գործում է 10 միջնակարգ դպրոց, 12 մսուր-մանկապարտեզ, 1 համալսարան, 2 քոլեջ, 3 մարզադպրոց, 1 արվեստի դպրոց, 1 երաժշտական դպրոց, 1 գեղարվեստի դպրոց, 5 գրադարան, մշակույթի տուն, ռազմա-մարզական վարժարան, գիշերօթիկ դպրոց, 2 հեռուստաընկերություն, կենդանաբուսաբանական այգի, որը հանրապետությունում երկրորդն է և զբաղեցնում է 8 հա տարածք, «Բարեկարգում» տնօրինությունը, «Արմավիրի ջրամատակարար» ՓԲԸ, մշակույթի տներ, քաղաքային զբոսայգի և այլն:

Տնեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում գործում են կոնյակի, պահածոների, կաթի և կաթնամթերքի, հացի, գազապարատուրայի, մոլիբդենի հարստացման, շինանյութերի արտադրության, կահույքի արտադրության գործարանները, փոքր և միջին բիզնեսով զբաղվող բազմաթիվ արտադրական և սպասարկման ծառայություններ իրականացնող ձեռնարկություններ: 

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]