Արիստիդիս Մորայտինիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արիստիդիս Մորայտինիս
հուն․՝ Αριστείδης Μωραϊτίνης
Aristeidis Moraitinis 1865 013.JPG
Դրոշ
Հունաստանի վարչապետ
փետրվարի 9, 1863 - փետրվարի 13, 1863
Նախորդող Դիմիտրիոս Վուլգարիս
Հաջորդող Զինովիոս Վալվիս
Հունաստանի վարչապետ
դեկտեմբերի 20, 1867 - հունվարի 25, 1868
Նախորդող Ալեքսանդրոս Կումունդուրոս
Հաջորդող Դիմիտրիոս Վուլգարիս
 
Քաղաքացիություն՝ Flag of Greece (1822-1978).svg Հունաստան
Կուսակցություն՝ Russian Party
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և դատավոր
Ազգություն հույն
Դավանանք Հունական ուղղափառ եկեղեցի
Ծննդյան օր 1806 թվական
Ծննդավայր Իզմիր, Հունաստանի թագավորություն
Վախճանի օր 1875 թվական
Վախճանի վայր Աթենք, Հունաստան

Արիստիդիս Մորայտինիս (հուն․՝ Αριστείδης Μωραϊτίνης, 1806, Իզմիր, Հունաստան1875, Աթենք), հույն պետական և քաղաքական գործիչ, իրավաբան:

Երկու անգամ ստանձնել է Հունաստանի վարչապետի պաշտոնը՝ պաշտոնավարելով համապատասխանաբար 1863 և 1867-1868 թվականներին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արիստիդիս Մորայտինիսը ծնվել է 1806 թվականին Զմյուռնիայում՝ ժամանակակից Թուրքիայի Իզմիր քաղաքում: Ֆրանսիայում և Իտալիայում սովորել է իրավաբանություն, որից հետո վերադարձել է հայրենիք:

Իր մասնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքում նա հանդիպում է ունեցել Իոանիս Կապոդիստրիայի հետ, ով 1822 թվականին Ռուսական կայսրության արտգործնախարարության պաշտոնի հրաժարականից հետո փոխել էր Արևմտյան Եվրոպայի վերաբերմունքը Հունաստանի ազգային-ազատագրական հեղափոխության և անկախ հունական պետության ստեղծման գաղափարի վերաբերյալ[1]:

Մորայտինիսին հաջողվեց համեզել Իոանիսին, որպեսզի նա չվերադառնա Զմյուռնիա, քանի որ տեղի հույները հալածանքների էին ենթարկվում թուրքերի կողմից: Այսպիսով Արիստիդիսը որոշակի դերակատարություն է ունեցել Հունաստանի անկախության հռչակման մեջ: 1827 թվականին Հունաստանի կառավարության հրամանագրով Արիստիդիս Մորայտինիսը նշանակվել է Լակոնիայի առաջին ատյանի դատարանի դատավոր:

Արիստիդիսը շարունակել է իր իրավաբանական կարիերան անկախ պետականության պայմաններում՝ Օտտոն I դրածո թագավորի կառավարման տարիներին: Անկախության հռչակումից որոշ ժամանակ անց սպանվում է Մարայտինիսի գործընկեր և գահի հավակնորդ Իոաննիս Կապոդիստրիան, սակայն այս հանգամանքը չի խանգարում վերջինիս 1843 թվականին դառնալ Հունաստանի վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր: Ավելի ուշ Արիստիդիսը տեղափոխվում է վերաքննիչ վարչական դատարան: 1833-1844 թվականներին նա հարել է Հունաստանի այսպես կոչված «ռուսական կուսակցությանը»[2]: 1861 թվականին դարձել է Հունաստանի գերագույն դատարանի՝ Արեոպագոսի նախագահ:

Արիստիդիսի որդու՝ Պերիկլես Մորայտինիսի սպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օտտոն I Բավարացու վարած բացարձակապետական կամ աբսոլյուտիզմի քաղաքականությունը համահունական բազմաթիվ ապստամբությունների առիթ դարձավ 1862 թվականին: Արիստիդիսի որդին՝ լեյտենանտ Պերիկլես Մորայտինիսը, ծառայում էր Հունաստանի Սիրոս կղզում: Ծառայության ընթացքում նա ծանոթանում է Նիկոլաոս Լեոտսակոսի հետ, ով իր բնույթով եղել է ծայրահեղ հակամիապետական կեցվածքի տեր անձնավորություն: Նաֆպլիոնում ապստամբություն կազմակերպելուց հետո Լեոտսակոսն ու Մորայտինիսը որոշում են հեղափոխություն կազմակերպել Սիրոսում: Փետրվարի 27-ին կղզու փոքրիկ մի կայազոր համախմբվեց հեղափոխության կարմիր դրոշի ներքո[3]: Հեղափոխականները վայելում էին տեղի բնակիչների համակրանքը: Նույն թվականին Սիրոսի քաղբանտարկյալներն ու զինված քաղաքացիներն ազատ են արձակվել:

«Օտտոն» և «Կարտերիա» շոգենավերը շրջափակել են կղզին, որը ստիպել է հեղափոխականներին տեղափոխվել Տինոս: Այստեղ տեղի է ունեցել դիմադրություն, որի արդյունքում հեղափոխականները ստիպված են լինում «Կարտերիա» շոգենավով փախչել Կիթնոս: Շուտով Աթենքի ոստիկանությունը ուղևորվել է դեպի Կիթնոս՝ ապստամբությունը սանձելու նպատակով: Այստեղ ևս տեղի են ունեցել մարտեր ազատարարների և ոստիկանության միջև, որի արդյունքում Լեոտսակոսի, Մորայտինիսի և 19-ամյա երիտասարդ լեյտենանտ Սկարվելիսի կողմնակիցներից ողջ են մնացել ընդամենը 18 մարդ: Վերջիններիս մերժել են հանձնվելու գաղափարը և վերջին մարտի ժամանակ զոհվել: Երեք մարտիրոսների և նրանց կողմնակից հեղափոխականների մահը արագացրել է Օտտոն I-ի իշխանության տապալման և գահընկեց լինելու գործընթացը: Երեք ազատատենչ սպաների լուսանկարները շատ արագ տարածվել են ամբողջ Հունաստանում[4]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Παναγιώτης Πασπαλιάρης, Μεγάλοι Έλληνες, Ιωάννης Καποδίστριας, σελ 116, ISBN 978-960-6845-32-1
  2. Στέφανος Παπαγεωργίου, Από το Γένος στο Έθνος 1821—1862, ISBN 960-02-1769-6
  3. Δημήτρης Φωτιάδης, Ή Έξωση του Όθωνα, Πολιτικές καί Λογοτεχνικές Εκδόσεις 1965, σελ. 381.
  4. Τριαντάφυλος Α. Γεροζήσης, Το Σώμα των αξιωματικών και η θέση του στη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία (1821—1975), εκδ. Δωδώνη, ISBN 960-248-794-1